क्अ इइइ।६६।८-२३ रो इव्।४१६-४१८ सम्प्रसारणङीट्सु सिद्धः । सम्प्रसारणङीट्सु सिद्धः एकादेशः इति वक्तव्यम् । शकहूषु , परिवीषु । सम्प्रसारण । ङि । वृक्षे च्छत्रम् , वृक्षे छत्रम् । ङि । इट् । अपचे च्छत्रम् , अपचे छत्रम् । सम्प्रसारणङीट्सु सिद्धः पदान्तपदाद्योः एकादेशस्य असिद्धवचनात् । सम्प्रसारणङीट्सु सिद्धः एकादेशः । कुतः । पदान्तपदाद्योः एकादेशस्य असिद्धवचनात् । पदान्तपदाद्योः एकादेशः असिद्धः भवति इति उच्यते न च एषः पदान्तपदाद्योः एकादेशः । यदि पदान्तपदाद्योः एकादेशः असिद्धः सुसस्याः ओषधीः कृधि , सुपिप्पलाः ओषधीः कृधि , अत्र षत्वम् प्राप्नोति । तुग्विधिम् प्रति पदान्तपदाद्योः एकादेशः असिद्धः । षत्वम् प्रति एकादेशमात्रम् असिद्धम् भवति । यदि षत्वम् प्रति एकादेशमात्रम् असिद्धम् शकहूषु , परिवीषु , अत्र षत्वम् न प्राप्नोति । अस्तु तर्हि अविशेषेण । कथम् सुसस्याः ओषधीः कृधि , सुपिप्पलाः ओषधीः कृधि इति । न एषः दोषः । भ्रातुष्पुत्रग्रहणम् ज्ञापकम् एकादेशनिमित्तात् षत्वप्रतिषेधस्य । यत् अयम् कस्कादिषु भ्रातुष्पुत्रग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः न एकादेशनिमित्तात् षत्वम् भवति इति । यदि एतत् ज्ञाप्यते शकहूषु , परिवीषु इति अत्र षत्वम् न प्राप्नोति । तुल्यजातीयकस्य ज्ञापकम् । किम् च तुल्ज्यजातीयम् । यः कुप्वोः । यदि एवम् वेञः अप्रत्यये परतः उः इति प्राप्नोति उत् इति च इष्यते । यथालक्षणम् अप्रयुक्ते । अथ वा न एवम् विज्ञायते । पूर्वस्य च पदादेः परस्य च पदान्तस्य इति । कथम् तर्हि । परस्य च पदादेः पूर्वस्य च पदान्तस्य इति ।
KA III.66.8-23 Ro IV.416-418 samprasāraṇaṅīṭsu siddhaḥ . samprasāraṇaṅīṭsu siddhaḥ ekādeśaḥ iti vaktavyam . śakahūṣu , parivīṣu . samprasāraṇa . ṅi . vṛkṣe cchatram , vṛkṣe chatram . ṅi . iṭ . apace cchatram , apace chatram . samprasāraṇaṅīṭsu siddhaḥ padāntapadādyoḥ ekādeśasya asiddhavacanāt . samprasāraṇaṅīṭsu siddhaḥ ekādeśaḥ . kutaḥ . padāntapadādyoḥ ekādeśasya asiddhavacanāt . padāntapadādyoḥ ekādeśaḥ asiddhaḥ bhavati iti ucyate na ca eṣaḥ padāntapadādyoḥ ekādeśaḥ . yadi padāntapadādyoḥ ekādeśaḥ asiddhaḥ susasyāḥ oṣadhīḥ kṛdhi , supippalāḥ oṣadhīḥ kṛdhi , atra ṣatvam prāpnoti . tugvidhim prati padāntapadādyoḥ ekādeśaḥ asiddhaḥ . ṣatvam prati ekādeśamātram asiddham bhavati . yadi ṣatvam prati ekādeśamātram asiddham śakahūṣu , parivīṣu , atra ṣatvam na prāpnoti . astu tarhi aviśeṣeṇa . katham susasyāḥ oṣadhīḥ kṛdhi , supippalāḥ oṣadhīḥ kṛdhi iti . na eṣaḥ doṣaḥ . bhrātuṣputragrahaṇam jñāpakam ekādeśanimittāt ṣatvapratiṣedhasya . yat ayam kaskādiṣu bhrātuṣputragrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na ekādeśanimittāt ṣatvam bhavati iti . yadi etat jñāpyate śakahūṣu , parivīṣu iti atra ṣatvam na prāpnoti . tulyajātīyakasya jñāpakam . kim ca tuljyajātīyam . yaḥ kupvoḥ . yadi evam veñaḥ apratyaye parataḥ uḥ iti prāpnoti ut iti ca iṣyate . yathālakṣaṇam aprayukte . atha vā na evam vijñāyate . pūrvasya ca padādeḥ parasya ca padāntasya iti . katham tarhi . parasya ca padādeḥ pūrvasya ca padāntasya iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.