Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.94

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.94

P 6.1.94

क्अ इइइ।७५।१०-७६।५ रो इव्।४३४-४३५ पररूपप्रकरणे तुन्वोः वि निपाते उपसङ्ख्यानम् । पररूपप्रकरणे तु , नु, इति एतयोः वकारादौ निपाते उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । तु वै त्वै , नु वै न्वै । वकारादौ इति किमर्थम् । त्वावत् , न्वावत् । निपाते इति किमर्थम् । तु वानि , नु वानि । न वा निपातैकत्वात् । न वा कर्तव्यम् । किम् कारणम् । निपातैकत्वात् । एकः एव अयम् निपातः । त्वै , न्वै । एवे च अनियोगे । एवे च अनियोगे पररूपम् वक्तव्यम् । इह एव , इहेव । अद्येव । अनियोगे इति किमर्थम् । इहैव भव म स्म गाः । अत्रैव त्वम् इह वयम् सुशेवाः । शकन्ध्वादिषु च । शकन्ध्वादिषु च पररूपम् वक्तव्यम् । शक-अन्धुः शकन्धुः , कुल-अटा , कुलटा , सीम-अन्तः सीमन्तः । केशेषु इति वक्तव्यम् । यः हि सीम्नः अन्तः सीमान्तः सः भवति । ओत्वोष्ठयोः समासे वा । ओत्वोष्ठयोः समासे वा पररूपम् वक्तव्यम् । स्थूलौतुः , स्थूलोतुः । बिम्बौष्थी , बिम्बोष्ठी । एमनादिषु छन्दसि । एमनादिषु छन्दसि पररूपम् वक्तव्यम् । अपम् त्वेमन् सादयामि अपम् तोदयन् सादयामि इति ।

KA III.75.10-76.5 Ro IV.434-435 pararūpaprakaraṇe tunvoḥ vi nipāte upasaṅkhyānam . pararūpaprakaraṇe tu , nu, iti etayoḥ vakārādau nipāte upasaṅkhyānam kartavyam . tu vai tvai , nu vai nvai . vakārādau iti kimartham . tvāvat , nvāvat . nipāte iti kimartham . tu vāni , nu vāni . na vā nipātaikatvāt . na vā kartavyam . kim kāraṇam . nipātaikatvāt . ekaḥ eva ayam nipātaḥ . tvai , nvai . eve ca aniyoge . eve ca aniyoge pararūpam vaktavyam . iha eva , iheva . adyeva . aniyoge iti kimartham . ihaiva bhava ma sma gāḥ . atraiva tvam iha vayam suśevāḥ . śakandhvādiṣu ca . śakandhvādiṣu ca pararūpam vaktavyam . śaka-andhuḥ śakandhuḥ , kula-aṭā , kulaṭā , sīma-antaḥ sīmantaḥ . keśeṣu iti vaktavyam . yaḥ hi sīmnaḥ antaḥ sīmāntaḥ saḥ bhavati . otvoṣṭhayoḥ samāse vā . otvoṣṭhayoḥ samāse vā pararūpam vaktavyam . sthūlautuḥ , sthūlotuḥ . bimbauṣthī , bimboṣṭhī . emanādiṣu chandasi . emanādiṣu chandasi pararūpam vaktavyam . apam tveman sādayāmi apam todayan sādayāmi iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.94

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.94, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.94), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text