क्अ इइइ।१२३।२३-१२४।१२ रो इव्।५४४ सदृशग्रहणम् अनर्थकम् तृतीयासमासवचनात् । सदृशग्रहणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । तृतीयासमासवचनात् । सदृशशब्देन तृतीयासमासः उच्यते । तत्र तृतीयापूर्वपदम् प्रकृतिस्वरम् भवति इति एव सिद्धम् । षष्ठ्यर्थम् तर्हि इदम् वक्तव्यम् । पितुः सदृशः पितृसदृशः इति । षष्ठ्यर्थम् इति चेत् तृतीयासमासवचनानर्थक्यम् । षष्ठ्यर्थम् इति चेत् तृतीयासमासवचनम् अनर्थकम् स्यात् । किम् कारणम् । इह अस्माभिः त्रैशब्द्यम् साध्यम् । पित्रा सदृशः पितुः सदृशः पितृसदृशः इति । तत्र द्वयोः शब्दयोः समानार्थयोः एकेन विग्रहः अपरेण समासः भविष्यति अविरविकन्यायेन । तत् यथा अवेः मांसम् इति विगृह्य अविकशब्दात् उत्पत्तिः भवति , आविकम् इति एवम् पितुः सदृशः इति विगृह्य पितृसदृशः इति भविष्यति पित्रा सदृशः इति विगृह्य वाक्यम् एव । अवश्यम् तृतीयासमासः वक्तव्यः यत्र षष्ठ्यर्थः न अस्ति तदर्थम् । भोजनसदृशः , अधययनसदृशः इति । यदि तर्हि तस्य निबन्धनम् अस्ति तत् एव वक्तव्यम् इदम् न वक्तव्यम् । इदम् अपि अवश्यम् वक्तव्यम् यत्र षष्ठी श्रूयते तदर्थम् । दास्याःसदृशः , वृषल्याःसदृशः इति ।
KA III.123.23-124.12 Ro IV.544 sadṛśagrahaṇam anarthakam tṛtīyāsamāsavacanāt . sadṛśagrahaṇam anarthakam . kim kāraṇam . tṛtīyāsamāsavacanāt . sadṛśaśabdena tṛtīyāsamāsaḥ ucyate . tatra tṛtīyāpūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti eva siddham . ṣaṣṭhyartham tarhi idam vaktavyam . pituḥ sadṛśaḥ pitṛsadṛśaḥ iti . ṣaṣṭhyartham iti cet tṛtīyāsamāsavacanānarthakyam . ṣaṣṭhyartham iti cet tṛtīyāsamāsavacanam anarthakam syāt . kim kāraṇam . iha asmābhiḥ traiśabdyam sādhyam . pitrā sadṛśaḥ pituḥ sadṛśaḥ pitṛsadṛśaḥ iti . tatra dvayoḥ śabdayoḥ samānārthayoḥ ekena vigrahaḥ apareṇa samāsaḥ bhaviṣyati aviravikanyāyena . tat yathā aveḥ māṃsam iti vigṛhya avikaśabdāt utpattiḥ bhavati , āvikam iti evam pituḥ sadṛśaḥ iti vigṛhya pitṛsadṛśaḥ iti bhaviṣyati pitrā sadṛśaḥ iti vigṛhya vākyam eva . avaśyam tṛtīyāsamāsaḥ vaktavyaḥ yatra ṣaṣṭhyarthaḥ na asti tadartham . bhojanasadṛśaḥ , adhayayanasadṛśaḥ iti . yadi tarhi tasya nibandhanam asti tat eva vaktavyam idam na vaktavyam . idam api avaśyam vaktavyam yatra ṣaṣṭhī śrūyate tadartham . dāsyāḥsadṛśaḥ , vṛṣalyāḥsadṛśaḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.