Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.2·6.2.50

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.2.50

P 6.2.50

क्अ इइइ।१२८।१६-१२९।२ रो इव्।५५५-५५६ कृद्ग्रहणम् किमर्थम् । यथा तकारादिग्रह्णम् कृद्विशेषणम् विज्ञायेत । तकारादौ निति कृति इति । अथ अक्रियमाणे कृद्ग्रहणे कस्य तकारादिग्रह्णम् विशेषणम् स्यात् । उत्तरपदविशेषणम् । तत्र कः दोषः । इह एव स्यात् प्रतरिता प्रतरितुम् । इह न स्यात् प्रकर्ता प्रकर्तुम् । तादौ निति कृद्ग्रहणानर्थक्यम् । तादौ निति कृद्ग्रहणम् अनर्थकम् । क्रियमाणे अपि कृद्ग्रहणे अनिष्टम् शक्यम् विज्ञातुम् । तकारादौ उत्तरपदे निति कृति इति । अक्रियमाणे च इष्टम् । नित् यः तकारादिः तदन्ते उत्तरपदे इति । यावता क्रियमाणे अपि अनिष्टम् विज्ञायते अक्रियमाणे च इष्टम् अक्रियमाणे एव इष्टम् विज्ञास्यामः । कृदुपदेशे वा ताद्यर्थम् इडर्थम् ।कृदुपदेशे तर्हि ताद्यर्थम् इडर्थम् कृद्ग्रहणम् कर्तव्यम् । कृदुपदेशे यः तकारादिः इति एवम् यथा विज्ञायेत । किम् प्रयोजनम् । इडर्थम् । इडादौ अपि सिद्धम् भवति । प्रलविता प्रलवितुम् ।

KA III.128.16-129.2 Ro IV.555-556 kṛdgrahaṇam kimartham . yathā takārādigrahṇam kṛdviśeṣaṇam vijñāyeta . takārādau niti kṛti iti . atha akriyamāṇe kṛdgrahaṇe kasya takārādigrahṇam viśeṣaṇam syāt . uttarapadaviśeṣaṇam . tatra kaḥ doṣaḥ . iha eva syāt prataritā prataritum . iha na syāt prakartā prakartum . tādau niti kṛdgrahaṇānarthakyam . tādau niti kṛdgrahaṇam anarthakam . kriyamāṇe api kṛdgrahaṇe aniṣṭam śakyam vijñātum . takārādau uttarapade niti kṛti iti . akriyamāṇe ca iṣṭam . nit yaḥ takārādiḥ tadante uttarapade iti . yāvatā kriyamāṇe api aniṣṭam vijñāyate akriyamāṇe ca iṣṭam akriyamāṇe eva iṣṭam vijñāsyāmaḥ . kṛdupadeśe vā tādyartham iḍartham .kṛdupadeśe tarhi tādyartham iḍartham kṛdgrahaṇam kartavyam . kṛdupadeśe yaḥ takārādiḥ iti evam yathā vijñāyeta . kim prayojanam . iḍartham . iḍādau api siddham bhavati . pralavitā pralavitum .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.2.50

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.2.50, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.2.50), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text