क्अ इइइ।१५८।१-१८ रो इव्।६१८-६१९ अग्नेः ईत्त्वात् वरुणस्य वृद्धिः विप्रतिषेधेन । अग्नेः ईत्त्वात् वरुणस्य वृद्धिः भवति विप्रतिषेधेन । अग्नेः ईत्त्वस्य अवकाशः , अग्नीषोमौ । वरुणस्य वृद्धेः अवकाशः , वायुवारुणम् । इह उभयम् प्राप्नोति , आग्निवारुणीम् अनड्वाहीम् आलभेत । वरुणस्य वृद्धिः भवति विप्रतिषेधेन । न एषः युक्तः विप्रतिषेधः । द्विकार्ययोगः हि विप्रतिषेधः न च अत्र एकः द्विकार्ययुक्तः । कथम् । अग्नेः ईत्त्वम् वरुणस्य वृद्धिः । न अवश्यम् द्विकारयोगः एव विप्रतिषेधः । किम् तर्हि । असम्भवः अपि । सः च अत्र अस्ति असम्भवः । कः असौ असम्भवः । अग्नेः ईत्त्वम् अभिनिर्वर्तमनम् वरुणस्य वृद्धिम् बाधते । वरुणस्य वृद्धिः अभिनिर्वर्तमना अग्नेः ईत्त्वम् बाधते । एषः असम्भवः । सति असम्भवे युक्तः विप्रतिषेधः । पूंवद्भावात् ह्रस्वत्वम् खिद्घादिषु । पूंवद्भावात् ह्रस्वत्वम् भवति विप्रतिषेधेन खिद्घादिषु । पूंवद्भावस्य अवकाशः , पटुभार्यः , मृदुभार्यः । खिति ह्रस्वः भवति इति अस्य अवकाशः , कालिम्मन्यः , हरिणिम्मन्यः । इह उभयम् प्राप्नोति , कालिम्मन्या , हरिणिम्मन्या । घादिषु नद्याः ह्रस्वः भवति इति अस्य अवकाशः , नर्तकितरा , नर्तकितमा । पूंवद्भावस्य अवकाशः , दर्शनीयतरा , दर्शनीयतमा । इह उभयम् प्राप्नोति , पट्वितरा , पट्वितमा । के ह्रस्वः भवति इति अस्य अवकाशः , नर्तकिक । पूंवद्भावस्य अवकाशः , दारदिका । इह उभयम् प्राप्नोति , पट्विका , मृद्विका । ह्रस्वत्वम् भवति विप्रतिषेधेन । अथ इदानीम् ह्रस्वत्वे कृते पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् पुंवद्भावः कस्मात् न भवति । सकृत् गतौ विप्रतिषेधे यत् बाधितम् तत् बाधितम् एव इति ।
KA III.158.1-18 Ro IV.618-619 agneḥ īttvāt varuṇasya vṛddhiḥ vipratiṣedhena . agneḥ īttvāt varuṇasya vṛddhiḥ bhavati vipratiṣedhena . agneḥ īttvasya avakāśaḥ , agnīṣomau . varuṇasya vṛddheḥ avakāśaḥ , vāyuvāruṇam . iha ubhayam prāpnoti , āgnivāruṇīm anaḍvāhīm ālabheta . varuṇasya vṛddhiḥ bhavati vipratiṣedhena . na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ . dvikāryayogaḥ hi vipratiṣedhaḥ na ca atra ekaḥ dvikāryayuktaḥ . katham . agneḥ īttvam varuṇasya vṛddhiḥ . na avaśyam dvikārayogaḥ eva vipratiṣedhaḥ . kim tarhi . asambhavaḥ api . saḥ ca atra asti asambhavaḥ . kaḥ asau asambhavaḥ . agneḥ īttvam abhinirvartamanam varuṇasya vṛddhim bādhate . varuṇasya vṛddhiḥ abhinirvartamanā agneḥ īttvam bādhate . eṣaḥ asambhavaḥ . sati asambhave yuktaḥ vipratiṣedhaḥ . pūṃvadbhāvāt hrasvatvam khidghādiṣu . pūṃvadbhāvāt hrasvatvam bhavati vipratiṣedhena khidghādiṣu . pūṃvadbhāvasya avakāśaḥ , paṭubhāryaḥ , mṛdubhāryaḥ . khiti hrasvaḥ bhavati iti asya avakāśaḥ , kālimmanyaḥ , hariṇimmanyaḥ . iha ubhayam prāpnoti , kālimmanyā , hariṇimmanyā . ghādiṣu nadyāḥ hrasvaḥ bhavati iti asya avakāśaḥ , nartakitarā , nartakitamā . pūṃvadbhāvasya avakāśaḥ , darśanīyatarā , darśanīyatamā . iha ubhayam prāpnoti , paṭvitarā , paṭvitamā . ke hrasvaḥ bhavati iti asya avakāśaḥ , nartakika . pūṃvadbhāvasya avakāśaḥ , dāradikā . iha ubhayam prāpnoti , paṭvikā , mṛdvikā . hrasvatvam bhavati vipratiṣedhena . atha idānīm hrasvatve kṛte punaḥprasaṅgavijñānāt puṃvadbhāvaḥ kasmāt na bhavati . sakṛt gatau vipratiṣedhe yat bādhitam tat bādhitam eva iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.