Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.3·6.3.68·6.3.68.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.3.68.2

P 6.3.68.2

क्अ इइइ।१६७।४-१४ रो इव्।६३९-६४० अथ इह कथम् भवितव्यम् । श्रियम् आत्मानम् मन्यते ब्राह्मणकुलम् । श्रियम्मन्यम् आहोस्वित् श्रिमन्यम् इति । श्रियम्मन्यम् इति भवितव्यम् । स्वमोः नपुंसकात् इति लुक् कस्मात् न भवति । न अप्राप्ते लुकि अम् आरभ्यते । सः यथा एव सुपः धातुप्रातिपदिकयोः इति एतम् बाधते एवम् स्वमोः नपुंसकात् इति एतम् अमि लुकम् बाधेत । न बाधते । किम् कारणम् । येन न अप्राप्ते तस्य बाधनम् भवति । न च अप्राप्ते सुपः धातुप्रातिपदिकयोः इति एतस्मिन् एतत् आरभ्यते । स्वमोः नपुंसकात् इति एतस्मिन् पुनः प्राप्ते च अप्राप्ते च । अथ वा मध्ये अपवादाः पूर्वान् विधीन् बाधन्ते इति एवम् सुपः धातुप्रातिपदिकयोः इति एतम् बाधते । स्वमोः नपुंसकात् इति एतम् न बाधिष्यते । एवम् तर्हि असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे इति असिद्धत्वात् बहिरङ्गलक्षणस्य अमः अन्तरङ्गलक्षणः लुक् न भविष्यति । न एषा परिभाषा उत्तरपदाधिकारे शक्या विज्ञातुम् । इह हि दोषः स्यात् । द्विषन्तपः , परन्तपः । संयोगान्तलोपः न स्यात् । तस्मात् श्रिमन्यम् इति एव भवितव्यम् ।

KA III.167.4-14 Ro IV.639-640 atha iha katham bhavitavyam . śriyam ātmānam manyate brāhmaṇakulam . śriyammanyam āhosvit śrimanyam iti . śriyammanyam iti bhavitavyam . svamoḥ napuṃsakāt iti luk kasmāt na bhavati . na aprāpte luki am ārabhyate . saḥ yathā eva supaḥ dhātuprātipadikayoḥ iti etam bādhate evam svamoḥ napuṃsakāt iti etam ami lukam bādheta . na bādhate . kim kāraṇam . yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati . na ca aprāpte supaḥ dhātuprātipadikayoḥ iti etasmin etat ārabhyate . svamoḥ napuṃsakāt iti etasmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca . atha vā madhye apavādāḥ pūrvān vidhīn bādhante iti evam supaḥ dhātuprātipadikayoḥ iti etam bādhate . svamoḥ napuṃsakāt iti etam na bādhiṣyate . evam tarhi asiddham bahiraṅgam antaraṅge iti asiddhatvāt bahiraṅgalakṣaṇasya amaḥ antaraṅgalakṣaṇaḥ luk na bhaviṣyati . na eṣā paribhāṣā uttarapadādhikāre śakyā vijñātum . iha hi doṣaḥ syāt . dviṣantapaḥ , parantapaḥ . saṃyogāntalopaḥ na syāt . tasmāt śrimanyam iti eva bhavitavyam .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.3.68.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.3.68.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.3.68.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text