Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.4·6.4.22·6.4.22.3

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.22.3

P 6.4.22.3

क्अ इइइ।१८९।१४-१९०।९ रो इव्।६९३-६९५ यदि तर्हि अयम् योगः न आरभ्यते , उत् तु कृञः कथम् ओः विनिवृत्तौ । इह कुर्वः कुर्मः कुर्यात् इति उकारलोपे कृते सार्वधातुकपरे उकारे इति उत्त्वम् न प्राप्नोति । णेः अपि च इटि कथम् विनिवृत्तिः । इह च कारयतेः कारिष्यते णेः अनिटि इति णिलोपः न प्राप्नोति । अब्रुवतः तव योगम् इमम् स्यात् लुक् च चिणः नु कथम् न तरस्य । इह च , अकारितराम् अहारितराम् इति चिणः उत्तरस्य तरस्य लुक् न स्यात् । चम् भगवान् कृतवान् तु तदर्थम् तेन भवेत् इटि णेः निवृत्तिः । इह स्यसिच्सीयुट्तासिषु भावकर्मणोः उपदेशे अज्झनग्रहदृशाम् वा चिण्वत् इट् च किम् च । णिलोपः च । म्वोः अपि ये च तथा अपि अनुवृत्तौ । इह अपि कुर्वः कुर्मः कुर्यात् इति म्वोः ये च इति एतत् अपि अनुवर्तिष्यते । चिण्लुकि च क्ङितः एव लुक् स्यात् । चिण्लुकि अपि प्रकृतम् क्ङिद्ग्रहणम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । गमहनखनघसाम् लोपः क्ङिति अनङि इति । तत् वै सप्तमीनिर्दिष्टम् षष्ठीनिर्दिष्टेन च इह अर्थः । चिणः इति एषा पञ्चमी क्ङिति इति सप्तम्याः षष्ठीम् ल्प्रकल्पयिष्यति तस्मात् इति उत्तरस्य इति । उत् तु कृञः कथम् ओः विनिवृत्तौ । णेः अपि च इटि कथम् विनिवृत्तिः । अब्रुवतः तव योगम् इमम् स्यात् लुक् च चिणः नु कथम् न तरस्य । चम् भगवान् कृतवान् तु तदर्थम् तेन भवेत् इटि णेः निवृत्तिः । म्वोः अपि ये च तथा अपि अनुवृत्तौ । चिण्लुकि च क्ङितः एव लुक् स्यात् ।

KA III.189.14-190.9 Ro IV.693-695 yadi tarhi ayam yogaḥ na ārabhyate , ut tu kṛñaḥ katham oḥ vinivṛttau . iha kurvaḥ kurmaḥ kuryāt iti ukāralope kṛte sārvadhātukapare ukāre iti uttvam na prāpnoti . ṇeḥ api ca iṭi katham vinivṛttiḥ . iha ca kārayateḥ kāriṣyate ṇeḥ aniṭi iti ṇilopaḥ na prāpnoti . abruvataḥ tava yogam imam syāt luk ca ciṇaḥ nu katham na tarasya . iha ca , akāritarām ahāritarām iti ciṇaḥ uttarasya tarasya luk na syāt . cam bhagavān kṛtavān tu tadartham tena bhavet iṭi ṇeḥ nivṛttiḥ . iha syasicsīyuṭtāsiṣu bhāvakarmaṇoḥ upadeśe ajjhanagrahadṛśām vā ciṇvat iṭ ca kim ca . ṇilopaḥ ca . mvoḥ api ye ca tathā api anuvṛttau . iha api kurvaḥ kurmaḥ kuryāt iti mvoḥ ye ca iti etat api anuvartiṣyate . ciṇluki ca kṅitaḥ eva luk syāt . ciṇluki api prakṛtam kṅidgrahaṇam anuvartate . kva prakṛtam . gamahanakhanaghasām lopaḥ kṅiti anaṅi iti . tat vai saptamīnirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ . ciṇaḥ iti eṣā pañcamī kṅiti iti saptamyāḥ ṣaṣṭhīm lprakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya iti . ut tu kṛñaḥ katham oḥ vinivṛttau . ṇeḥ api ca iṭi katham vinivṛttiḥ . abruvataḥ tava yogam imam syāt luk ca ciṇaḥ nu katham na tarasya . cam bhagavān kṛtavān tu tadartham tena bhavet iṭi ṇeḥ nivṛttiḥ . mvoḥ api ye ca tathā api anuvṛttau . ciṇluki ca kṅitaḥ eva luk syāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.4.22.3

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.4.22.3, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.4.22.3), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text