क्अ इइइ,२६१।२-१७ रो व्,५५।९-५६।१३ अथ धातोः इति किमर्थम् । अभैत्सीत् , अच्छैत्सीत् । नुम्विधौ उपदेशिवद्वचनम् प्रत्ययविध्यर्थम् । नुम्विधौ उपदेशिवद्भावः वक्तव्यः । उपदेशावस्थायाम् नुम् भवति इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । प्रत्ययविध्यर्थम् । उपदेशावस्थायाम् नुमि कृते इष्टः प्रत्ययविधिः यथा स्यात् । कुण्डा , हुण्डा इति । इतरथा हि अनकारे प्रत्ययः । अक्रियमाणे हि उपदेशिवद्भावे अनकारे यः प्रत्ययः प्राप्नोति सः तावत् स्यात् तस्मिन् अवस्थिते नुम् । तत्र कः दोषः । तत्र अयथेष्टप्रसङ्गः । तत्र अयथेष्टम् प्रसज्येत । अनिष्टे प्रत्यये अवस्थिते नुम् । अनिष्टस्य प्रत्ययस्य श्रवणम् प्रसज्येत । धातुग्रहणसामर्थ्यात् वा तदुपदेशे नुम्विधानम् धातुग्रहणसामर्थ्यात् वा तदुपदेशे धातूपदेशे नुम् भविष्यति । ननु च अन्यत् धातुग्रहणस्य प्रयोजनम् उक्तम् । किम् । अभैत्सीत् , अच्छैत्सीत् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । प्रयोजनम् नाम तत् वक्तव्यम् यत् नियोगतः स्यात् । यत् च अत्र इकारेण क्रियते अकारेण अपि तत् शक्यम् कर्तुम् ।
KA III,261.2-17 Ro V,55.9-56.13 atha dhātoḥ iti kimartham . abhaitsīt , acchaitsīt . numvidhau upadeśivadvacanam pratyayavidhyartham . numvidhau upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ . upadeśāvasthāyām num bhavati iti vaktavyam . kim prayojanam . pratyayavidhyartham . upadeśāvasthāyām numi kṛte iṣṭaḥ pratyayavidhiḥ yathā syāt . kuṇḍā , huṇḍā iti . itarathā hi anakāre pratyayaḥ . akriyamāṇe hi upadeśivadbhāve anakāre yaḥ pratyayaḥ prāpnoti saḥ tāvat syāt tasmin avasthite num . tatra kaḥ doṣaḥ . tatra ayatheṣṭaprasaṅgaḥ . tatra ayatheṣṭam prasajyeta . aniṣṭe pratyaye avasthite num . aniṣṭasya pratyayasya śravaṇam prasajyeta . dhātugrahaṇasāmarthyāt vā tadupadeśe numvidhānam dhātugrahaṇasāmarthyāt vā tadupadeśe dhātūpadeśe num bhaviṣyati . nanu ca anyat dhātugrahaṇasya prayojanam uktam . kim . abhaitsīt , acchaitsīt iti . na etat asti prayojanam . prayojanam nāma tat vaktavyam yat niyogataḥ syāt . yat ca atra ikāreṇa kriyate akāreṇa api tat śakyam kartum .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.