क्अ इइइ,२६९।२१-२७०।१७ रो व्,७५।१४-७६।१४ अनडुहः सौ आम्प्रतिषेधः नुमः अनवकाशत्वात् । अनडुहः सौ आम्प्रतिषेधः प्राप्नोति । किम् कारणम् । नुमः अनवकाशत्वात् । अनवकाशः नुम् आमम् बाधते । न वा अवर्णोपधस्य नुम्वचनात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । अवर्णोपधस्य नुम्वचनात् । अवर्णोपधस्य नुमम् वक्ष्यामि । तदर्थग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । आत् शीनद्योः नुम् इति । यदि तत् अनुवर्तते अनडुहि यावन्ति अवर्णानि सर्वेभ्यः परः नुम् प्राप्नोति । न एषः दोषः । मित् अचः अन्त्यात् परः इति अनेन यत् सर्वान्त्यम् अवर्णम् तस्मात् परः भविष्यति । पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् वा सिद्धम् । अथ वा पुनःप्र्सङ्गात् नुमि कृते आम् भविष्यति । यथात्त्वादिषु द्विर्वचनम् । तत् यथा जग्ले , मम्ले , ईजतुः , ईजुः इति आत्त्वादिषु कृतेषु पुनःप्रसङ्गात् द्विर्वचनम् भवति एवम् अत्र अपि नुमि कृते आम् भविष्यति । न एषः युक्तः परिहारः । विप्रतिषेधे पुनःप्रसङ्गः विप्रतिषेधः च द्वयोः सावकाशयोः भवति । इह पुनः अनवकाशः नुम् आमम् बाधते । एवम् तर्हि वृत्तान्तात् एषः परिहारः प्रस्थितः । कस्मात् वृत्तान्तात् । इदम् अयम् चोद्यः भवति अनडुहः सौ आम्प्रतिषेधः नुमः अनवकाशत्वात् इति । तस्य परिहारः न वा अवर्णोपधस्य नुम्वचनात् इति । ततः अयम् चोद्यः भवति यत्र तर्हि अवर्णप्रकरणम् न अस्ति तत्र तः आमा नुमः बाधनम् प्राप्नोति बह्वन्ड्वांहि ब्राह्मणकुलानि इति । ततः उत्तरकालम् इदम् पठितम् पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् वा सिद्धम् इति ।
KA III,269.21-270.17 Ro V,75.14-76.14 anaḍuhaḥ sau āmpratiṣedhaḥ numaḥ anavakāśatvāt . anaḍuhaḥ sau āmpratiṣedhaḥ prāpnoti . kim kāraṇam . numaḥ anavakāśatvāt . anavakāśaḥ num āmam bādhate . na vā avarṇopadhasya numvacanāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . avarṇopadhasya numvacanāt . avarṇopadhasya numam vakṣyāmi . tadarthagrahaṇam kartavyam . na kartavyam . prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . āt śīnadyoḥ num iti . yadi tat anuvartate anaḍuhi yāvanti avarṇāni sarvebhyaḥ paraḥ num prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . mit acaḥ antyāt paraḥ iti anena yat sarvāntyam avarṇam tasmāt paraḥ bhaviṣyati . punaḥprasaṅgavijñānāt vā siddham . atha vā punaḥprsaṅgāt numi kṛte ām bhaviṣyati . yathāttvādiṣu dvirvacanam . tat yathā jagle , mamle , ījatuḥ , ījuḥ iti āttvādiṣu kṛteṣu punaḥprasaṅgāt dvirvacanam bhavati evam atra api numi kṛte ām bhaviṣyati . na eṣaḥ yuktaḥ parihāraḥ . vipratiṣedhe punaḥprasaṅgaḥ vipratiṣedhaḥ ca dvayoḥ sāvakāśayoḥ bhavati . iha punaḥ anavakāśaḥ num āmam bādhate . evam tarhi vṛttāntāt eṣaḥ parihāraḥ prasthitaḥ . kasmāt vṛttāntāt . idam ayam codyaḥ bhavati anaḍuhaḥ sau āmpratiṣedhaḥ numaḥ anavakāśatvāt iti . tasya parihāraḥ na vā avarṇopadhasya numvacanāt iti . tataḥ ayam codyaḥ bhavati yatra tarhi avarṇaprakaraṇam na asti tatra taḥ āmā numaḥ bādhanam prāpnoti bahvanḍvāṃhi brāhmaṇakulāni iti . tataḥ uttarakālam idam paṭhitam punaḥprasaṅgavijñānāt vā siddham iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.