Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.1·7.1.89

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.89

P 7.1.89

क्अ इइइ,२७१।१०-२० रो व्,७८।-७९ असुङि उपदेशिवद्वचनम् स्वरसिद्ध्यर्थम् बहिरङ्गलक्षणत्वात् । असुङि उपदेशिवद्भावः वक्तव्यः । उपदेशावस्थायाम् एव असुङ् भवति इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । स्वरसिद्ध्यर्थम् । उपदेशावस्थायाम् असुङि कृते इष्टः स्वरः यथा स्यात् । परमपुमान् इति । अक्रियमाणे हि उपदेशिवद्भावे समासान्तोदात्तत्वे असुङ् आन्तर्यतः अस्वरकस्य अस्वरकः स्यात् । किम् पुनः कारणम् समासान्तोदात्तत्वम् तावत् भवति न पुनः असुङ् । न परत्वात् असुङा भवितव्यम् । बहिर्ङ्गलक्षणत्वात् । बहिरङ्गलक्षणः असुङ् । अन्तरङ्गः स्वरः । असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे । सः तर्हि उपदेशिवद्भावः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । आद्युदात्तनिपातनम् करिष्यते सः निपातनस्वरः समासस्वरस्य बाधकः भविष्यति । एवम् अपि उपदेशिवद्भावः वक्तव्यः । सः यथा एव हि निपातनस्वरः समासस्वरम् बाधते एवम् प्रकृतिस्वरम् अपि बाधेत । पुमान् । तस्मात् सुष्ठु उच्यते असुङि उपदेशिवद्वचनम् स्वरसिद्ध्यर्थम् बहिरङ्गलक्षणत्वात् इति ।

KA III,271.10-20 Ro V,78.-79 asuṅi upadeśivadvacanam svarasiddhyartham bahiraṅgalakṣaṇatvāt . asuṅi upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ . upadeśāvasthāyām eva asuṅ bhavati iti vaktavyam . kim prayojanam . svarasiddhyartham . upadeśāvasthāyām asuṅi kṛte iṣṭaḥ svaraḥ yathā syāt . paramapumān iti . akriyamāṇe hi upadeśivadbhāve samāsāntodāttatve asuṅ āntaryataḥ asvarakasya asvarakaḥ syāt . kim punaḥ kāraṇam samāsāntodāttatvam tāvat bhavati na punaḥ asuṅ . na paratvāt asuṅā bhavitavyam . bahirṅgalakṣaṇatvāt . bahiraṅgalakṣaṇaḥ asuṅ . antaraṅgaḥ svaraḥ . asiddham bahiraṅgam antaraṅge . saḥ tarhi upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . ādyudāttanipātanam kariṣyate saḥ nipātanasvaraḥ samāsasvarasya bādhakaḥ bhaviṣyati . evam api upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ . saḥ yathā eva hi nipātanasvaraḥ samāsasvaram bādhate evam prakṛtisvaram api bādheta . pumān . tasmāt suṣṭhu ucyate asuṅi upadeśivadvacanam svarasiddhyartham bahiraṅgalakṣaṇatvāt iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.1.89

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.89, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.1.89), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text