Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.2·7.2.106

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.106

P 7.2.106

क्अ इइइ,३११।२-१२ रो व्,१७८।११-१८०।५ किमर्थम् अनन्त्ययोः इति उच्यते । अन्त्ययोः मा भूत् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । अत्वम् अन्त्ययोः बाधकम् भविष्यति । अनवकाशाः विधयः बाधकाः भवन्ति सावकाशम् च अत्वम् । कः अवकाशः । द्विशब्दः । सत्वम् अपि सावकाशम् । कः अवकाशः । अनन्त्यः । कथम् पुनः सति अन्त्ये अनन्त्यस्य सत्वम् स्यात् । भवेत् यः तकारदकाराभ्याम् अङ्गम् विशेषयेत् तस्य अनन्त्ययोः न स्यात् । वयम् तु खलु अङ्गेन तकारदकारौ विशेषयिष्यामः । एवम् अपि उभयोः सावकासशयोः परत्वात् सत्वम् प्राप्नोति । किम् च स्यात् यदि अन्त्ययोः सत्वम् स्यात् । इह हे सः इति एङ्ह्रस्वात् इति सम्बुद्धिलोपः न स्यात् । इह च या सा अतः इति टाप् न स्यात् । तस्मात् अनन्त्ययोः इति वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । एवम् वक्ष्यामि । तदोः सः सौ । ततः अदसः । अदसः च दकारस्य सः भवति इति । इदम् इदानीम् किमर्थम् । नियमार्थम् । अदसः एव दकारस्य न अन्यस्य दकारस्य इति । यदि नियमः क्रियते द्वीयतेः अप्रत्ययः द्वः इति प्राप्नोति स्वः इति च इष्यते । यथालक्षणम् अप्रयुक्ते ।

KA III,311.2-12 Ro V,178.11-180.5 kimartham anantyayoḥ iti ucyate . antyayoḥ mā bhūt iti . na etat asti prayojanam . atvam antyayoḥ bādhakam bhaviṣyati . anavakāśāḥ vidhayaḥ bādhakāḥ bhavanti sāvakāśam ca atvam . kaḥ avakāśaḥ . dviśabdaḥ . satvam api sāvakāśam . kaḥ avakāśaḥ . anantyaḥ . katham punaḥ sati antye anantyasya satvam syāt . bhavet yaḥ takāradakārābhyām aṅgam viśeṣayet tasya anantyayoḥ na syāt . vayam tu khalu aṅgena takāradakārau viśeṣayiṣyāmaḥ . evam api ubhayoḥ sāvakāsaśayoḥ paratvāt satvam prāpnoti . kim ca syāt yadi antyayoḥ satvam syāt . iha he saḥ iti eṅhrasvāt iti sambuddhilopaḥ na syāt . iha ca yā sā ataḥ iti ṭāp na syāt . tasmāt anantyayoḥ iti vaktavyam . na vaktavyam . evam vakṣyāmi . tadoḥ saḥ sau . tataḥ adasaḥ . adasaḥ ca dakārasya saḥ bhavati iti . idam idānīm kimartham . niyamārtham . adasaḥ eva dakārasya na anyasya dakārasya iti . yadi niyamaḥ kriyate dvīyateḥ apratyayaḥ dvaḥ iti prāpnoti svaḥ iti ca iṣyate . yathālakṣaṇam aprayukte .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.2.106

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.106, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.2.106), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text