क्अ इइइ,३१३।१०-२२ रो व्,१८३।४-१८४।४ मृजेः वृद्धिविधौ क्विप्रतिषेधः । मृजेः वृद्धिविधौ क्व्यन्तस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः । कंसपरिमृड्भ्याम् , कंसपरिमृड्भिः । धातोः स्वरूपग्रहणे वा तत्प्रत्ययविज्ञानात् सिद्धम् । अथ वा धातोः स्वरूपग्रहणे तत्प्रत्यये कार्यविज्ञानात् सिद्धम् । धातुप्रत्यये कार्यम् भवति इति एषा परिभाषा कर्तव्या । कानि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि । प्रयोजनम् सृजिदृशिमस्जिनशिहन्तिगिरत्यर्थम् । सृजि । रज्जुसृड्भ्याम् , रज्जुसृड्भिः । सृजि । दृशि । देवदृग्भ्याम् , देवदृग्भिः । दृशि । मस्जि । उदकमग्भ्याम् , उदकमग्भिः । मस्जि । नशि । प्रनड्भ्याम् , प्रनड्भिः । नशि । हन्ति । वार्त्रघ्नः , भ्रौणघ्नः । हन्ति । गिरति । देवगिरः । यदि स्वरूपग्रहणे इति उच्यते प्रसृब्भ्याम् , प्रसृब्भिः , अनुदात्तस्य च ऋदुपस्य अन्यतरस्याम् इति अम् प्राप्नोति । एवम् तर्हि इयम् परिभाषा कर्तव्या धातोः कार्यम् उच्यमानम् तत्प्रत्यये भवति इति । सा तर्हि एषा परिभाषा कर्तव्या । न कर्तव्या । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति भवति एषा परिभाषा इति यत् अयम् भ्रौणहत्ये तत्वम् शास्ति ।
KA III,313.10-22 Ro V,183.4-184.4 mṛjeḥ vṛddhividhau kvipratiṣedhaḥ . mṛjeḥ vṛddhividhau kvyantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . kaṃsaparimṛḍbhyām , kaṃsaparimṛḍbhiḥ . dhātoḥ svarūpagrahaṇe vā tatpratyayavijñānāt siddham . atha vā dhātoḥ svarūpagrahaṇe tatpratyaye kāryavijñānāt siddham . dhātupratyaye kāryam bhavati iti eṣā paribhāṣā kartavyā . kāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni . prayojanam sṛjidṛśimasjinaśihantigiratyartham . sṛji . rajjusṛḍbhyām , rajjusṛḍbhiḥ . sṛji . dṛśi . devadṛgbhyām , devadṛgbhiḥ . dṛśi . masji . udakamagbhyām , udakamagbhiḥ . masji . naśi . pranaḍbhyām , pranaḍbhiḥ . naśi . hanti . vārtraghnaḥ , bhrauṇaghnaḥ . hanti . girati . devagiraḥ . yadi svarūpagrahaṇe iti ucyate prasṛbbhyām , prasṛbbhiḥ , anudāttasya ca ṛdupasya anyatarasyām iti am prāpnoti . evam tarhi iyam paribhāṣā kartavyā dhātoḥ kāryam ucyamānam tatpratyaye bhavati iti . sā tarhi eṣā paribhāṣā kartavyā . na kartavyā . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati eṣā paribhāṣā iti yat ayam bhrauṇahatye tatvam śāsti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.