Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.2·7.2.115

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.115

P 7.2.115

क्अ इइइ,३१३।२४-३१४।१४ रो व्,१८४।५-१८५।७ वृद्धौ अज्ग्रहणम् गोऽर्थम् । वृद्धौ अज्ग्रहणम् क्रियते गोतः वृधिः यथा स्यात् । गौः इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । णित्करणसामर्थ्यात् एव अत्र वृद्धिः भविष्यति । अथ योगविभागः किमर्थः न ञ्णिति अतः उपधायाः इति एव उच्येत । का रूपसिद्धः चायकः , लावकः , कारकः । गुणे कृते अयवः रपरत्वे च अतः उपधायाः इति एव सिद्धम् । योगविभागः सखिव्यञ्जनाद्यर्थः । योगविभागः क्रियते सख्यर्थः व्यञ्जनाद्यर्थः च । सख्यर्थः तावत् । सखायौ , सखायः । व्यञ्जनाद्यर्थः । जैत्रम् , यौत्रम् , च्यौत्रम् । योगविभागे च इदानीम् सखिव्यञ्जनाद्यर्थे क्रियमाणे अज्ग्रहणम् अपि कर्तव्यम् भवति । किम् प्रयोजनम् । गोर्थम् । ननु च उक्तम् णित्करणसामर्थ्यात् एव अत्र वृद्धिः भविष्यति इति । अस्ति अन्यत् णित्करणसय प्रयोजनम् । किम् । गावौ , गावः । अवादेशे कृते अतः उपधायाः इति वृद्धिः यथा स्यात् । यत् तु सौ णित्करणम् तत् अनवकाशम् तस्य अनवकाशत्वात् एव वृद्धिः भविष्यति । यथा एव खलु अपि णित्करणसामर्थ्यात् अनिकः अपि वृद्धिः प्रार्थ्यते एवम् तत्वम् अपि प्राप्नोति । तत्वम् अपि हि ञ्णिति इति उच्यते । तस्मात् अज्ग्रहणम् कर्तव्यम् ।

KA III,313.24-314.14 Ro V,184.5-185.7 vṛddhau ajgrahaṇam go'rtham . vṛddhau ajgrahaṇam kriyate gotaḥ vṛdhiḥ yathā syāt . gauḥ iti . na etat asti prayojanam . ṇitkaraṇasāmarthyāt eva atra vṛddhiḥ bhaviṣyati . atha yogavibhāgaḥ kimarthaḥ na ñṇiti ataḥ upadhāyāḥ iti eva ucyeta . kā rūpasiddhaḥ cāyakaḥ , lāvakaḥ , kārakaḥ . guṇe kṛte ayavaḥ raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti eva siddham . yogavibhāgaḥ sakhivyañjanādyarthaḥ . yogavibhāgaḥ kriyate sakhyarthaḥ vyañjanādyarthaḥ ca . sakhyarthaḥ tāvat . sakhāyau , sakhāyaḥ . vyañjanādyarthaḥ . jaitram , yautram , cyautram . yogavibhāge ca idānīm sakhivyañjanādyarthe kriyamāṇe ajgrahaṇam api kartavyam bhavati . kim prayojanam . gortham . nanu ca uktam ṇitkaraṇasāmarthyāt eva atra vṛddhiḥ bhaviṣyati iti . asti anyat ṇitkaraṇasaya prayojanam . kim . gāvau , gāvaḥ . avādeśe kṛte ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ yathā syāt . yat tu sau ṇitkaraṇam tat anavakāśam tasya anavakāśatvāt eva vṛddhiḥ bhaviṣyati . yathā eva khalu api ṇitkaraṇasāmarthyāt anikaḥ api vṛddhiḥ prārthyate evam tatvam api prāpnoti . tatvam api hi ñṇiti iti ucyate . tasmāt ajgrahaṇam kartavyam .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.2.115

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.115, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.2.115), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text