क्अ इइइ,३१४।१६-३१५।२ रो व्,१८५-१८६ अज्ग्रहणम् कर्तव्यम् । ननु च क्रियते एव । द्वितीयम् कर्तव्यम् यथा अचामादिग्रहणम् अज्विशेषणम् विज्ञायेत । अचाम् आदेः अचः इति । अथ अक्रियमाणे अज्ग्रहणे कस्य अचामादिग्रहणम् विशेषणम् स्यात् । इग्विशेषणम् इति आह । अचाम् आदेः इकः इति । तत्र कः दोषः । इह एव स्यात् । ऐत्कायनः , औपगवः । इह न स्यात् । गार्ग्यः , वात्स्यः इति । तत् तर्हि अज्ग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । अचः ञ्णिति इति । यदि तत् अनुवर्तते अतः उपधायाः अचः इति अज्मात्रस्य उपधायाः वृद्धिः प्रसज्येत । छेदकः इति । अकारेण तपरेण अचम् विशेषयिष्यामः । अचः अतः इति । इह इदानीम् अचः इति एव अनुवर्तते अतः इति निवृत्तम् । अथ वा मण्डूकगतयः अधिकाराः । यथा मण्डूकाः उत्प्लुत्य उत्प्लुत्य गच्छन्ति तद्वत् अधिकाराः । अथ वा एकयोगः करिष्यते । अचः ञ्णिति अतः उपधायाः । ततः तद्धितेषु अचाम् आदेः इति । न च एकयोगे अनुवृत्तिः भवति ।
KA III,314.16-315.2 Ro V,185-186 ajgrahaṇam kartavyam . nanu ca kriyate eva . dvitīyam kartavyam yathā acāmādigrahaṇam ajviśeṣaṇam vijñāyeta . acām ādeḥ acaḥ iti . atha akriyamāṇe ajgrahaṇe kasya acāmādigrahaṇam viśeṣaṇam syāt . igviśeṣaṇam iti āha . acām ādeḥ ikaḥ iti . tatra kaḥ doṣaḥ . iha eva syāt . aitkāyanaḥ , aupagavaḥ . iha na syāt . gārgyaḥ , vātsyaḥ iti . tat tarhi ajgrahaṇam kartavyam . na kartavyam . prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . acaḥ ñṇiti iti . yadi tat anuvartate ataḥ upadhāyāḥ acaḥ iti ajmātrasya upadhāyāḥ vṛddhiḥ prasajyeta . chedakaḥ iti . akāreṇa tapareṇa acam viśeṣayiṣyāmaḥ . acaḥ ataḥ iti . iha idānīm acaḥ iti eva anuvartate ataḥ iti nivṛttam . atha vā maṇḍūkagatayaḥ adhikārāḥ . yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ . atha vā ekayogaḥ kariṣyate . acaḥ ñṇiti ataḥ upadhāyāḥ . tataḥ taddhiteṣu acām ādeḥ iti . na ca ekayoge anuvṛttiḥ bhavati .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,३१५।३-१६ रो व्,१८६-१८८ तद्धितेषु अचामादिवृद्धौ अन्त्योपधलक्षणप्रतिषेधः । तद्धितेषु अचामादिवृद्धौ अन्त्योपधलक्षणायाः वृद्धेः प्रतिषेधः वक्तव्यः । क्रौष्टुः जागतः इति । ननु च अचामादिवृद्धिः अन्त्योपधलक्षणाम् वृद्धिम् बाधिष्यते । कथम् अन्यस्य उच्यमाना अन्यस्य बाधिका स्यात् । असति खलु अपि सम्भवे बाधनम् भवति अस्ति च सम्भवः यत् उभयम् स्यात् । लोकविज्ञानात् सिद्धम् । सति अपि सम्भवे बाधनम् भवति । तत् यथा । ब्राह्मणेभ्यः दधि दीयताम् तक्रम् कौण्डिन्याय इति सति अपि सम्भवे दधिदानस्य तक्रदानम् निवर्तकम् भवति । एवम् इह अपि सति अपि सम्भवे अचामादिवृद्धिः अन्त्योपधलक्षणाम् वृद्धिम् बाधिष्यते । विषमः उपन्यासः । न अप्राप्ते दधिदाने तक्रदानम् आरभ्यते तत् प्राप्ते आरभ्यमाणम् बाधकम् भविष्यति । इह पुनः अप्राप्तायाम् अन्त्योपधलक्षणायाम् वृद्धौ अचामादिवृद्धिः आरभ्यते । सुश्रुत् , सौश्रुतः इति । पुष्करसद्ग्रहणात् वा । अथ वा यत् अयम् अनुशतिकादिषु पुष्करसच्शब्दम् पठति तत् ज्ञापयति आचार्यः अचामादिवृद्धौ अन्त्योपधलक्षणा वृद्धिः न भवति इति ।
KA III,315.3-16 Ro V,186-188 taddhiteṣu acāmādivṛddhau antyopadhalakṣaṇapratiṣedhaḥ . taddhiteṣu acāmādivṛddhau antyopadhalakṣaṇāyāḥ vṛddheḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . krauṣṭuḥ jāgataḥ iti . nanu ca acāmādivṛddhiḥ antyopadhalakṣaṇām vṛddhim bādhiṣyate . katham anyasya ucyamānā anyasya bādhikā syāt . asati khalu api sambhave bādhanam bhavati asti ca sambhavaḥ yat ubhayam syāt . lokavijñānāt siddham . sati api sambhave bādhanam bhavati . tat yathā . brāhmaṇebhyaḥ dadhi dīyatām takram kauṇḍinyāya iti sati api sambhave dadhidānasya takradānam nivartakam bhavati . evam iha api sati api sambhave acāmādivṛddhiḥ antyopadhalakṣaṇām vṛddhim bādhiṣyate . viṣamaḥ upanyāsaḥ . na aprāpte dadhidāne takradānam ārabhyate tat prāpte ārabhyamāṇam bādhakam bhaviṣyati . iha punaḥ aprāptāyām antyopadhalakṣaṇāyām vṛddhau acāmādivṛddhiḥ ārabhyate . suśrut , sauśrutaḥ iti . puṣkarasadgrahaṇāt vā . atha vā yat ayam anuśatikādiṣu puṣkarasacśabdam paṭhati tat jñāpayati ācāryaḥ acāmādivṛddhau antyopadhalakṣaṇā vṛddhiḥ na bhavati iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.