Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.2·7.2.117·7.2.117.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.117.1

P 7.2.117.1

क्अ इइइ,३१४।१६-३१५।२ रो व्,१८५-१८६ अज्ग्रहणम् कर्तव्यम् । ननु च क्रियते एव । द्वितीयम् कर्तव्यम् यथा अचामादिग्रहणम् अज्विशेषणम् विज्ञायेत । अचाम् आदेः अचः इति । अथ अक्रियमाणे अज्ग्रहणे कस्य अचामादिग्रहणम् विशेषणम् स्यात् । इग्विशेषणम् इति आह । अचाम् आदेः इकः इति । तत्र कः दोषः । इह एव स्यात् । ऐत्कायनः , औपगवः । इह न स्यात् । गार्ग्यः , वात्स्यः इति । तत् तर्हि अज्ग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । अचः ञ्णिति इति । यदि तत् अनुवर्तते अतः उपधायाः अचः इति अज्मात्रस्य उपधायाः वृद्धिः प्रसज्येत । छेदकः इति । अकारेण तपरेण अचम् विशेषयिष्यामः । अचः अतः इति । इह इदानीम् अचः इति एव अनुवर्तते अतः इति निवृत्तम् । अथ वा मण्डूकगतयः अधिकाराः । यथा मण्डूकाः उत्प्लुत्य उत्प्लुत्य गच्छन्ति तद्वत् अधिकाराः । अथ वा एकयोगः करिष्यते । अचः ञ्णिति अतः उपधायाः । ततः तद्धितेषु अचाम् आदेः इति । न च एकयोगे अनुवृत्तिः भवति ।

KA III,314.16-315.2 Ro V,185-186 ajgrahaṇam kartavyam . nanu ca kriyate eva . dvitīyam kartavyam yathā acāmādigrahaṇam ajviśeṣaṇam vijñāyeta . acām ādeḥ acaḥ iti . atha akriyamāṇe ajgrahaṇe kasya acāmādigrahaṇam viśeṣaṇam syāt . igviśeṣaṇam iti āha . acām ādeḥ ikaḥ iti . tatra kaḥ doṣaḥ . iha eva syāt . aitkāyanaḥ , aupagavaḥ . iha na syāt . gārgyaḥ , vātsyaḥ iti . tat tarhi ajgrahaṇam kartavyam . na kartavyam . prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . acaḥ ñṇiti iti . yadi tat anuvartate ataḥ upadhāyāḥ acaḥ iti ajmātrasya upadhāyāḥ vṛddhiḥ prasajyeta . chedakaḥ iti . akāreṇa tapareṇa acam viśeṣayiṣyāmaḥ . acaḥ ataḥ iti . iha idānīm acaḥ iti eva anuvartate ataḥ iti nivṛttam . atha vā maṇḍūkagatayaḥ adhikārāḥ . yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ . atha vā ekayogaḥ kariṣyate . acaḥ ñṇiti ataḥ upadhāyāḥ . tataḥ taddhiteṣu acām ādeḥ iti . na ca ekayoge anuvṛttiḥ bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.2.117.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.117.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.2.117.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text