Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.3·7.3.15

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.3.15

P 7.3.15

क्अ इइइ,३२१।१२-२५ रो व्,२०१।५-१८ संवत्सरग्रहणम् अनर्थकम् परिमाणान्तस्य इति कृतत्वात् । संवत्सरग्रहणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । परिमाणान्तस्य इति कृतत्वात् । परिमाणान्तस्य असञ्ज्ञाशाणयोः इति एव सिद्धम् । ज्ञापकम् तु कालपरिमाणानाम् वृद्धिप्रतिषेधस्य । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः कालपरिमाणानाम् वृद्धिः न भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । द्वैरात्रिकः , त्रैरात्रिकः , अत्र वृद्धिः न भवति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । न अस्ति अत्र विशेषः सत्याम् वा उत्तरपदवृद्धौ असत्याम् वा । इदम् तर्हि । द्वसमिकः , त्रैसमिकः । इदम् च अपि प्रयोजनम् द्वैरात्रिकः , त्रैरात्रिकः । ननु च उक्तम् न अस्ति अत्र विशेषः सत्याम् वा उत्तरपदवृद्धौ असत्याम् वा इति । अयम् अस्ति विशेषः । यदि अत्र उत्तरपदवृद्धिः स्यात् अचाम् आदेः वृद्धिः न स्यात् । अपरः आह : ज्ञापकम् तु कालपरिमाणानाम् परिमाणाग्रहणस्य । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः कालपरिमाणानाम् परिमाणग्रहणेन ग्रहणम् न भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । अपरिमाणबिस्ताचितकम्बल्येभ्यः न तद्धितलुकि द्विवर्षा , त्रिवर्षा । परिमाणपर्युदासेन पर्युदासः न भवति ।

KA III,321.12-25 Ro V,201.5-18 saṃvatsaragrahaṇam anarthakam parimāṇāntasya iti kṛtatvāt . saṃvatsaragrahaṇam anarthakam . kim kāraṇam . parimāṇāntasya iti kṛtatvāt . parimāṇāntasya asañjñāśāṇayoḥ iti eva siddham . jñāpakam tu kālaparimāṇānām vṛddhipratiṣedhasya . evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ kālaparimāṇānām vṛddhiḥ na bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . dvairātrikaḥ , trairātrikaḥ , atra vṛddhiḥ na bhavati . na etat asti prayojanam . na asti atra viśeṣaḥ satyām vā uttarapadavṛddhau asatyām vā . idam tarhi . dvasamikaḥ , traisamikaḥ . idam ca api prayojanam dvairātrikaḥ , trairātrikaḥ . nanu ca uktam na asti atra viśeṣaḥ satyām vā uttarapadavṛddhau asatyām vā iti . ayam asti viśeṣaḥ . yadi atra uttarapadavṛddhiḥ syāt acām ādeḥ vṛddhiḥ na syāt . aparaḥ āha : jñāpakam tu kālaparimāṇānām parimāṇāgrahaṇasya . evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ kālaparimāṇānām parimāṇagrahaṇena grahaṇam na bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . aparimāṇabistācitakambalyebhyaḥ na taddhitaluki dvivarṣā , trivarṣā . parimāṇaparyudāsena paryudāsaḥ na bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.3.15

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.3.15, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.3.15), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text