क्अ इइइ,३१७।८-३१८।२४ रो व्,१९२।४-१९४।११ य्वाभ्याम् परस्य अवृद्धित्वम् । य्वाभ्याम् परस्य अवृद्धित्वम् सिद्धम् । कुतः । अपवादौ वृद्धेः हि तौ । अपवादौ हि वृद्धेः तौ ऐचौ उच्येते । नित्यौ ऐचौ तयोः वृद्धिः । अथ वा नित्यौ ऐचौ । कृतायाम् अपि वृद्धौ प्राप्नुतः अकृतायाम् अपि । नित्यत्वात् ऐचोः कृतयोः यदि अपि वृद्धिः तयोः एव । किमर्थम् न इति शिष्यते । अथ किमर्थम् प्रतिषेधः उच्यते । एचोः विषयार्थम् प्रतिषेधसन्नियुक्तवचनम् । एचोः विषयार्थम् प्रतिषेधसन्नियोगेन ऐचौ उच्येते । यत्र य्वाभ्याम् परावृद्धिः तत्र अध्यश्वेः यथा न तौ । यत्र य्वाभ्याम् परस्य अवृद्धित्वम् उच्यते तत्र ऐचौ यथा स्याताम् । इह मा भूताम् । आध्यश्विः , दाध्यश्विः , माध्वश्विः इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । अचाम् आदेः य्वाभ्याम् हि तौ । अचाम् आदिना अत्र य्वौ विशेषयिष्यामः । अचाम् आदेः यौ य्वौ इति । कथम् द्व्याशीतिके न तौ । द्व्याशीतिकः इति अत्र कस्मात् न तौ भवतः । यत्र वृद्धिः अचाम् आदेः तत्र ऐचौ अत्र घोः हि सा । तत्र अचाम् आदेः इति एवम् वृद्धिः तत्र ऐचौ उच्येते । अत्र घोः इति एवम् वृद्धिः । किम् इदम् घोः इति । उत्तरपदस्य इति । उत्तरपदाधिकारे अपि अवश्यम् ऐजागमः अनुवर्त्यः पूर्वत्र्यलिन्दे भवः पूर्वत्रयलिन्दः इति एवमर्थम् । न एषः दोषः । उत्तरपदेन अत्र अचाम् आदि विशेषयिष्यामः अचाम् आदिना य्वौ । उत्तरपदस्य अचाम् आदेः यौ य्वौ इति । अथ कस्मात् पदान्ताभ्याम् । अथ किमर्थम् पदान्ताभ्याम् इति उच्यते । यथा इणः न भवेत् यणः । इणः यणादेशे मा भूत्। यतः छात्रा , याता इति । इह वैयाकरणः , सौवश्वः इति शाकलम् प्राप्नोति य्वोः च स्थानिवद्भावात् आयावौ प्राप्नुतः । शकलायावादेशेषु च उक्तम् । किम् उक्तम् । शाकले तावत् उक्तम् सिन्नित्यसमासयोः शाकलप्रतिषेधः इति । आयावोः किम् उक्तम् । अचः पूर्वविज्ञानात् ऐचोः सिद्धम् इति । य्वाभ्याम् परस्य अवृद्धित्वम् अपवादौ वृद्धेः हि तौ , नित्यौ ऐचौ तयोः वृद्धिः किमर्थम् न इति शिष्यते । यत्र य्वाभ्याम् परावृद्धिः तत्र अध्यश्वेः यथा न तौ , अचाम् आदेः य्वाभ्याम् हि तौ कथम् द्व्याशीतिके न तौ । यत्र वृद्धिः अचाम् आदेः तत्र ऐचौ अत्र घोः हि सा , अथ कस्मात् पदान्ताभ्याम् यथा इणः न भवेत् यणः ।
KA III,317.8-318.24 Ro V,192.4-194.11 yvābhyām parasya avṛddhitvam . yvābhyām parasya avṛddhitvam siddham . kutaḥ . apavādau vṛddheḥ hi tau . apavādau hi vṛddheḥ tau aicau ucyete . nityau aicau tayoḥ vṛddhiḥ . atha vā nityau aicau . kṛtāyām api vṛddhau prāpnutaḥ akṛtāyām api . nityatvāt aicoḥ kṛtayoḥ yadi api vṛddhiḥ tayoḥ eva . kimartham na iti śiṣyate . atha kimartham pratiṣedhaḥ ucyate . ecoḥ viṣayārtham pratiṣedhasanniyuktavacanam . ecoḥ viṣayārtham pratiṣedhasanniyogena aicau ucyete . yatra yvābhyām parāvṛddhiḥ tatra adhyaśveḥ yathā na tau . yatra yvābhyām parasya avṛddhitvam ucyate tatra aicau yathā syātām . iha mā bhūtām . ādhyaśviḥ , dādhyaśviḥ , mādhvaśviḥ iti . na etat asti prayojanam . acām ādeḥ yvābhyām hi tau . acām ādinā atra yvau viśeṣayiṣyāmaḥ . acām ādeḥ yau yvau iti . katham dvyāśītike na tau . dvyāśītikaḥ iti atra kasmāt na tau bhavataḥ . yatra vṛddhiḥ acām ādeḥ tatra aicau atra ghoḥ hi sā . tatra acām ādeḥ iti evam vṛddhiḥ tatra aicau ucyete . atra ghoḥ iti evam vṛddhiḥ . kim idam ghoḥ iti . uttarapadasya iti . uttarapadādhikāre api avaśyam aijāgamaḥ anuvartyaḥ pūrvatryalinde bhavaḥ pūrvatrayalindaḥ iti evamartham . na eṣaḥ doṣaḥ . uttarapadena atra acām ādi viśeṣayiṣyāmaḥ acām ādinā yvau . uttarapadasya acām ādeḥ yau yvau iti . atha kasmāt padāntābhyām . atha kimartham padāntābhyām iti ucyate . yathā iṇaḥ na bhavet yaṇaḥ . iṇaḥ yaṇādeśe mā bhūt. yataḥ chātrā , yātā iti . iha vaiyākaraṇaḥ , sauvaśvaḥ iti śākalam prāpnoti yvoḥ ca sthānivadbhāvāt āyāvau prāpnutaḥ . śakalāyāvādeśeṣu ca uktam . kim uktam . śākale tāvat uktam sinnityasamāsayoḥ śākalapratiṣedhaḥ iti . āyāvoḥ kim uktam . acaḥ pūrvavijñānāt aicoḥ siddham iti . yvābhyām parasya avṛddhitvam apavādau vṛddheḥ hi tau , nityau aicau tayoḥ vṛddhiḥ kimartham na iti śiṣyate . yatra yvābhyām parāvṛddhiḥ tatra adhyaśveḥ yathā na tau , acām ādeḥ yvābhyām hi tau katham dvyāśītike na tau . yatra vṛddhiḥ acām ādeḥ tatra aicau atra ghoḥ hi sā , atha kasmāt padāntābhyām yathā iṇaḥ na bhavet yaṇaḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.