क्अ इइइ,३२३।१४-२१ रो व्,२०४-२०५ स्थग्रहणम् किमर्थम् । इदम् विचारयिष्यते इत्त्वे कग्रहणम् सङ्घातग्रहणम् वा स्यात् वर्णग्रहणम् वा इति । तत् यदा सङ्घतग्रहणम् तदा स्थग्रहणम् कर्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् कारिका , हारिका । यदा हि वर्णग्रहणम् तदा केवलः ककारः प्रत्ययः न अस्ति इति कृत्वा वचनात् भविष्यति । अथ असुपः इति कथम् इदम् विज्ञायते । असुब्वतः अङ्गस्य इति । आहोस्वित् न चेत् सुपः परः आप् इति । किम् च अतः । यदि विज्ञायते असुब्वतः अङ्गस्य इति बहुचर्मिका अत्र न प्राप्नोति । अथ विज्ञायते न चेत् सुपः परः आप् इति न दोषः भवति । यथा न दोषः तथा अस्तु ।
KA III,323.14-21 Ro V,204-205 sthagrahaṇam kimartham . idam vicārayiṣyate ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam vā syāt varṇagrahaṇam vā iti . tat yadā saṅghatagrahaṇam tadā sthagrahaṇam kartavyam iha api yathā syāt kārikā , hārikā . yadā hi varṇagrahaṇam tadā kevalaḥ kakāraḥ pratyayaḥ na asti iti kṛtvā vacanāt bhaviṣyati . atha asupaḥ iti katham idam vijñāyate . asubvataḥ aṅgasya iti . āhosvit na cet supaḥ paraḥ āp iti . kim ca ataḥ . yadi vijñāyate asubvataḥ aṅgasya iti bahucarmikā atra na prāpnoti . atha vijñāyate na cet supaḥ paraḥ āp iti na doṣaḥ bhavati . yathā na doṣaḥ tathā astu .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,३२३।२२-३२४।१८ रो व्,२०६-२०८ इदम् विचार्यते : इत्त्वे कग्रहणम् सङ्घातग्रहणम् वा स्यात् वर्णग्रहणम् वा इति । कः च अत्र विशेषः । इत्त्वे कग्रहणम् सङ्घातग्रहणम् चेत् एतिकासु अप्राप्तिः । इत्त्वे कग्रहणम् सङ्घातग्रहणम् चेत् एतिकास्वु अप्राप्तिः । एतिकाः चरन्ति । वचनात् भविष्यति । अस्ति वचने प्रयोजनम् । किम् । कारिका , हारिका । अस्तु तर्हि वर्णग्रहणम् । वर्णग्रहणम् चेत् व्यवहितत्वात् अप्रसिद्धिः । वर्णग्रहणम् चेत् व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति । कारिका , हारिका । अकारेण व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति । एकादेशे कृते न अस्ति व्यवधानम् । एकादेशः पूर्वविधौ स्थानिवत् भवति इति स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् एव । एवम् तर्हि आह अयम् प्रत्ययस्थात् कात् पूर्वस्य इति न क्व चित् अव्यवधानम् तत्र वचनात् भविष्यति । वचनप्रामाण्यात् इति चेत् रथकट्यादिषु अतिप्रसङ्गः । वचनप्रामाण्यात् इति चेत् रथकट्यादिषु दोषः भवति । रथकट्या , गर्गकाम्या । न एषः दोषः । येन न अव्यवधानम् तेन व्यवहिते अपि वचनप्रामाण्यात् । केन च न अव्यवधानम् वर्णेन एकेन । सङ्घातेन पुनः व्यवधानम् भवति न भवति च । अथ वा पुनः अस्तु सङ्घातग्रहणम् । ननु च उक्तम् इत्त्वे कग्रहणम् सङ्घातग्रहणम् चेत् एतिकासु अप्राप्तिः इति । परिहृतम् एतत् वचनात् भविष्यति इति । ननु च उक्तम् अस्ति वचने प्रयोजनम् । किम् । कारिका , हारिका इति । अत्र अपि एकादेशे कृते व्यपवर्गाभावात् न प्राप्नोति । अन्तादिवद्भावेन व्यपवर्गः । उभयतः आश्रये न अन्तादिवत् । एवम् तर्हि एकादेशः पूर्वविधौ स्थानिवत् भवति इति स्थानिवद्भावात् व्यपवर्गः । एवम् तर्हि आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति भवति एवञ्जातीयकानाम् अपि इत्त्वम् इति यत् अयम् न यासयोः इति प्रतिषेधम् शास्ति ।
KA III,323.22-324.18 Ro V,206-208 idam vicāryate : ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam vā syāt varṇagrahaṇam vā iti . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam cet etikāsu aprāptiḥ . ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam cet etikāsvu aprāptiḥ . etikāḥ caranti . vacanāt bhaviṣyati . asti vacane prayojanam . kim . kārikā , hārikā . astu tarhi varṇagrahaṇam . varṇagrahaṇam cet vyavahitatvāt aprasiddhiḥ . varṇagrahaṇam cet vyavahitatvāt na prāpnoti . kārikā , hārikā . akāreṇa vyavahitatvāt na prāpnoti . ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam . ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva . evam tarhi āha ayam pratyayasthāt kāt pūrvasya iti na kva cit avyavadhānam tatra vacanāt bhaviṣyati . vacanaprāmāṇyāt iti cet rathakaṭyādiṣu atiprasaṅgaḥ . vacanaprāmāṇyāt iti cet rathakaṭyādiṣu doṣaḥ bhavati . rathakaṭyā , gargakāmyā . na eṣaḥ doṣaḥ . yena na avyavadhānam tena vyavahite api vacanaprāmāṇyāt . kena ca na avyavadhānam varṇena ekena . saṅghātena punaḥ vyavadhānam bhavati na bhavati ca . atha vā punaḥ astu saṅghātagrahaṇam . nanu ca uktam ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam cet etikāsu aprāptiḥ iti . parihṛtam etat vacanāt bhaviṣyati iti . nanu ca uktam asti vacane prayojanam . kim . kārikā , hārikā iti . atra api ekādeśe kṛte vyapavargābhāvāt na prāpnoti . antādivadbhāvena vyapavargaḥ . ubhayataḥ āśraye na antādivat . evam tarhi ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyapavargaḥ . evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati evañjātīyakānām api ittvam iti yat ayam na yāsayoḥ iti pratiṣedham śāsti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,३२४।१९-२५ रो व्,२०८ ममक(र्: मामक)नरकयोः उपसङ्ख्यानम् अप्रत्ययस्थत्वात् । ममक(र्: मामक)नरकयोः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । मामिका , नरिका । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । अप्रत्ययस्थत्वात् । त्यक्त्यपोः च प्रतिषिद्धत्वात् । त्यक्त्यपोः च उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । दाक्षिणात्यिका , अमात्यिका । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । प्रतिषिद्धत्वात् । उदीचाम् आतः स्थाने यकपूर्वायाः इति प्रतिषिद्धत्वात् ।
KA III,324.19-25 Ro V,208 mamaka(R: māmaka)narakayoḥ upasaṅkhyānam apratyayasthatvāt . mamaka(R: māmaka)narakayoḥ upasaṅkhyānam kartavyam . māmikā , narikā . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . apratyayasthatvāt . tyaktyapoḥ ca pratiṣiddhatvāt . tyaktyapoḥ ca upasaṅkhyānam kartavyam . dākṣiṇātyikā , amātyikā . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . pratiṣiddhatvāt . udīcām ātaḥ sthāne yakapūrvāyāḥ iti pratiṣiddhatvāt .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.