क्अ इइइ,३५७।२१-३५८।१८ रो व्,२७२।४-२७४।२ अकितः इति किमर्थम् । यंयम्यते , रंरम्यते । अकितः इति शक्यम् अकर्तुम् । कस्मात् न भवति यंयम्यते , रंरम्यते इति । नुकि कृते अनजन्तत्वात् । अतः उत्तरम् पठति । अकिद्वचनम् अन्यत्र किदन्तस्य अलः अन्त्यनिवृत्त्यर्थम् । अकिद्वचनम् क्रियते ज्ञापकार्थम् । किम् ज्ञाप्यम् । एतत् ज्ञापयति आचार्यः अन्यत्र किदन्तस्य अभ्यासस्य अलोन्त्यविधिः न भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । प्रयोजनम् ह्रस्वत्वात्त्वेत्त्वगुणेषु । ह्रस्वत्वम् । अवचच्छतुः , अवचच्छुः । अत्त्वम् । चच्छृदतुः , चच्छृदुः । इत्त्वम् । चिच्छादयिषति , चिच्छर्दयिषति । गुणः । चेच्छिद्यते , चोच्छुष्यते । तुकि कृते अनन्त्यत्वात् एते विधयः न प्राप्नुवन्ति । विप्रतिषेधात् सिद्धम् । न एतानि सन्ति प्रयोजनानि । विप्रतिषेधेन अपि एतानि सिद्धानि । तुक् क्रियताम् एते विधयः इति किम् अत्र कर्तव्यम् । परत्वात् एते विधयः इति । तदन्ताग्रहणात् वा । अथ वा न एवम् विज्ञायते अभ्यासस्य अजन्तस्य ऋकारान्तस्य अकारान्तस्य इगन्तस्य इति । कथम् तर्हि । अभ्यासे यः अच् अभ्यासे यः ऋकारः अभ्यासे यः अकारः अभ्यासे यः इच् इति । एवम् च कृत्वा दीर्घत्वम् प्राप्नोति । एवम् तर्हि इदम् इह व्यपदेश्यम् सत् आचार्यः न व्यपदिशति । किम् अपवादः नुक् दीर्घत्वस्य इति । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् अकितः इति प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः भवति एषा परिभाषा अभ्यासविकारेषु बाधकाः न बाधन्ते इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । ऐचोः यङि दीर्घप्रसङ्गः ह्रस्वात् हि परम् दीर्घत्वम् इति उक्तम् सः न दोषः भवति ।
KA III,357.21-358.18 Ro V,272.4-274.2 akitaḥ iti kimartham . yaṃyamyate , raṃramyate . akitaḥ iti śakyam akartum . kasmāt na bhavati yaṃyamyate , raṃramyate iti . nuki kṛte anajantatvāt . ataḥ uttaram paṭhati . akidvacanam anyatra kidantasya alaḥ antyanivṛttyartham . akidvacanam kriyate jñāpakārtham . kim jñāpyam . etat jñāpayati ācāryaḥ anyatra kidantasya abhyāsasya alontyavidhiḥ na bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . prayojanam hrasvatvāttvettvaguṇeṣu . hrasvatvam . avacacchatuḥ , avacacchuḥ . attvam . cacchṛdatuḥ , cacchṛduḥ . ittvam . cicchādayiṣati , cicchardayiṣati . guṇaḥ . cecchidyate , cocchuṣyate . tuki kṛte anantyatvāt ete vidhayaḥ na prāpnuvanti . vipratiṣedhāt siddham . na etāni santi prayojanāni . vipratiṣedhena api etāni siddhāni . tuk kriyatām ete vidhayaḥ iti kim atra kartavyam . paratvāt ete vidhayaḥ iti . tadantāgrahaṇāt vā . atha vā na evam vijñāyate abhyāsasya ajantasya ṛkārāntasya akārāntasya igantasya iti . katham tarhi . abhyāse yaḥ ac abhyāse yaḥ ṛkāraḥ abhyāse yaḥ akāraḥ abhyāse yaḥ ic iti . evam ca kṛtvā dīrghatvam prāpnoti . evam tarhi idam iha vyapadeśyam sat ācāryaḥ na vyapadiśati . kim apavādaḥ nuk dīrghatvasya iti . evam tarhi siddhe sati yat akitaḥ iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati eṣā paribhāṣā abhyāsavikāreṣu bādhakāḥ na bādhante iti . kim etasya jñāpane prayojanam . aicoḥ yaṅi dīrghaprasaṅgaḥ hrasvāt hi param dīrghatvam iti uktam saḥ na doṣaḥ bhavati .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.