क्अ इइइ,३४६।२२-३४७।१५ रो व्,२५०।५-२५२।५ इह अवदिग्ये , अवदिग्याते , अवदिग्यरे दिग्यादेशे कृते द्विर्वचनम् प्राप्नोति तत्र साभ्यासस्य इति वक्तव्यम् । ननु च द्विर्वचने कृते साभ्यासस्य दिग्यादेशः भविष्यति । न सिध्यति । किम् कारणम् । दिग्यादेशस्य परत्वात् साभ्यासस्य आदेशवचनम् । दिग्यादेशः क्रियताम् द्विर्वचनम् इति परत्वात् दिग्यादेशेन भवितव्यम् । तत्र साभ्यासस्य इति वक्तव्यम् । एवम् तर्हि दिग्यादेशः द्विर्वचनम् बाधिष्यते । पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् द्विर्वचनम् प्राप्नोति । पुनःप्रसङ्गः इति चेत् अमादिभिः तुल्यम् । पुनःप्रसङ्गः इति चेत् अमादिभिः तुल्यम् एतत् भवति । तत् यथा । अमादिषु कृतेषु पुनःप्रसङ्गात् शिशीलुग्नुमः न भवन्ति । एवम् दिग्यादेशे कृते पुनःप्रसङ्गात् द्विर्वचनम् न भविष्यति । अथ वा विप्रतिषेधे पुनःप्रसङ्गः इति उच्यते विप्रतिषेधः च द्वयोः सावकशयोः । इह पुनः अनवकाशः दिग्यादेशः द्विर्वचनम् बाधिष्यते । यदि तर्हि अनवकाशाः विधयः बाधकाः भवन्ति , बभूव , भूभावः द्विर्वचनम् बाधेत । सावकाशः भूभावः । कः अवकाशः । भविता , भवितुम् । इह तर्हि चक्षिङः ख्याञ् वा लिटि इति ख्याञ् द्विर्वचनम् बाधेत । इह च अपि बभूव इति यदि तावत् स्थाने द्विर्वचनम् भूभावः सर्वादेशः प्राप्नोति अथ द्विःप्रयोगः द्विर्वचनम् परस्य भूभावे कृते पूर्वस्य श्रवणम् प्राप्नोति । न एषः दोषः । आर्धधातुकीयाः सामान्येन भवन्ति अनवस्थितेषु प्रत्ययेषु । तत्र आर्धधातुकसामान्ये भूभावे कृते यः यतः प्रत्ययः प्राप्नोति सः ततः भविष्यति ।
KA III,346.22-347.15 Ro V,250.5-252.5 iha avadigye , avadigyāte , avadigyare digyādeśe kṛte dvirvacanam prāpnoti tatra sābhyāsasya iti vaktavyam . nanu ca dvirvacane kṛte sābhyāsasya digyādeśaḥ bhaviṣyati . na sidhyati . kim kāraṇam . digyādeśasya paratvāt sābhyāsasya ādeśavacanam . digyādeśaḥ kriyatām dvirvacanam iti paratvāt digyādeśena bhavitavyam . tatra sābhyāsasya iti vaktavyam . evam tarhi digyādeśaḥ dvirvacanam bādhiṣyate . punaḥprasaṅgavijñānāt dvirvacanam prāpnoti . punaḥprasaṅgaḥ iti cet amādibhiḥ tulyam . punaḥprasaṅgaḥ iti cet amādibhiḥ tulyam etat bhavati . tat yathā . amādiṣu kṛteṣu punaḥprasaṅgāt śiśīlugnumaḥ na bhavanti . evam digyādeśe kṛte punaḥprasaṅgāt dvirvacanam na bhaviṣyati . atha vā vipratiṣedhe punaḥprasaṅgaḥ iti ucyate vipratiṣedhaḥ ca dvayoḥ sāvakaśayoḥ . iha punaḥ anavakāśaḥ digyādeśaḥ dvirvacanam bādhiṣyate . yadi tarhi anavakāśāḥ vidhayaḥ bādhakāḥ bhavanti , babhūva , bhūbhāvaḥ dvirvacanam bādheta . sāvakāśaḥ bhūbhāvaḥ . kaḥ avakāśaḥ . bhavitā , bhavitum . iha tarhi cakṣiṅaḥ khyāñ vā liṭi iti khyāñ dvirvacanam bādheta . iha ca api babhūva iti yadi tāvat sthāne dvirvacanam bhūbhāvaḥ sarvādeśaḥ prāpnoti atha dviḥprayogaḥ dvirvacanam parasya bhūbhāve kṛte pūrvasya śravaṇam prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . ārdhadhātukīyāḥ sāmānyena bhavanti anavasthiteṣu pratyayeṣu . tatra ārdhadhātukasāmānye bhūbhāve kṛte yaḥ yataḥ pratyayaḥ prāpnoti saḥ tataḥ bhaviṣyati .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.