क्अ इइइ,३४७।१७-३४८।७ रो व्,२५२।७-२५४।३ संयोगादेः गुणविधाने संयोगोपधग्रहणम् कृञर्थम् । संयोगादेः गुणविधाने संयोगोपधग्रहणम् कर्तव्यम् । किमर्थम् । कृञर्थम् । इह अपि यथा स्यात् । सञ्चस्करतुः , सञ्चस्करुः । यदि संयोगोपधग्रहणम् क्रियते न अर्थः संयोगादिग्रहणेन । इह अपि सस्वरतुः , सस्वरुः संयोगोपधस्य इति एव सिद्धम् । भवेत् सिद्धम् सस्वरतुः , सस्वरुः इति इदम् तु न सिध्यति सञ्चस्करतुः , सञ्चस्करुः इति । किम् कारणम् । सुटः बहिरङ्गलक्षणत्वात् । बहिरङ्गम् सुट् । अन्तरङ्गः गुणः । असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे । संयोगादिग्रहणे तु क्रियमाणे संयोगोपधग्रहणम् अनन्यार्थम् विज्ञायते । ऋतः लिटि गुणात् ञ्णिति वृद्धिः विप्रतिषेधेन । ऋतः लिटि गुणाञ् ञ्ङिति वृद्धिः भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । ऋतः लिटि गुणस्य अवकाशः । सस्वरतुः , सस्वरुः । ञ्णिति वृद्धेः अवकाशः । स्वारकः , ध्वारकः । इह उभयम् प्राप्नोति । सस्वार , दध्वार । ञ्णिति वृद्धिः भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् वा सिद्धम् । अथ वा पुनःप्रसङ्गात् गुणे कृते रपरत्वे च अतः उपधायाः इति वृद्धिः भविष्यति । न एषः युक्तः परिहारः । पुनःप्रसङ्गः नाम सः भवति यत्र तेन एव कृते प्राप्नोति तेन एव च अकृते । अत्र खलु गुणे कृते रपरत्वे च अतः उपधायाः इति वृद्धिः प्राप्नोति अकृते च अचः ञ्णिति इति । तस्मात् सुष्ठु उच्यते लिति गुणात् ञ्णिति वृद्धिः विप्रतिषेधेन इति ।
KA III,347.17-348.7 Ro V,252.7-254.3 saṃyogādeḥ guṇavidhāne saṃyogopadhagrahaṇam kṛñartham . saṃyogādeḥ guṇavidhāne saṃyogopadhagrahaṇam kartavyam . kimartham . kṛñartham . iha api yathā syāt . sañcaskaratuḥ , sañcaskaruḥ . yadi saṃyogopadhagrahaṇam kriyate na arthaḥ saṃyogādigrahaṇena . iha api sasvaratuḥ , sasvaruḥ saṃyogopadhasya iti eva siddham . bhavet siddham sasvaratuḥ , sasvaruḥ iti idam tu na sidhyati sañcaskaratuḥ , sañcaskaruḥ iti . kim kāraṇam . suṭaḥ bahiraṅgalakṣaṇatvāt . bahiraṅgam suṭ . antaraṅgaḥ guṇaḥ . asiddham bahiraṅgam antaraṅge . saṃyogādigrahaṇe tu kriyamāṇe saṃyogopadhagrahaṇam ananyārtham vijñāyate . ṛtaḥ liṭi guṇāt ñṇiti vṛddhiḥ vipratiṣedhena . ṛtaḥ liṭi guṇāñ ñṅiti vṛddhiḥ bhavati pūrvavipratiṣedhena . ṛtaḥ liṭi guṇasya avakāśaḥ . sasvaratuḥ , sasvaruḥ . ñṇiti vṛddheḥ avakāśaḥ . svārakaḥ , dhvārakaḥ . iha ubhayam prāpnoti . sasvāra , dadhvāra . ñṇiti vṛddhiḥ bhavati pūrvavipratiṣedhena . punaḥprasaṅgavijñānāt vā siddham . atha vā punaḥprasaṅgāt guṇe kṛte raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ bhaviṣyati . na eṣaḥ yuktaḥ parihāraḥ . punaḥprasaṅgaḥ nāma saḥ bhavati yatra tena eva kṛte prāpnoti tena eva ca akṛte . atra khalu guṇe kṛte raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ prāpnoti akṛte ca acaḥ ñṇiti iti . tasmāt suṣṭhu ucyate liti guṇāt ñṇiti vṛddhiḥ vipratiṣedhena iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.