क्अ इइइ,३६३।२८-३६४।१३ रो व्,२८८-२९२ इहार्थम् एव तर्हि षष्ठीनिर्देशार्थम् अन्यतरत् कर्तव्यम् । षष्ठीनिर्दिष्टस्य स्थाने द्विर्वचनम् यथा स्यात् द्विःप्रयोगः मा भूत् इति । किम् च स्यात् । आम् पचसि देवदत्ता३ आमएकान्तरमामन्त्रितमनन्तिके इति एकान्तरता न स्यात् । इह च पौनःपुन्यम् पौनःपुनिकम् इति अप्रातिपदिकत्वात् तद्धितोत्पत्तिः न स्यात् । यदि तर्हि स्थाने द्विर्वचनम् राजा राजा वाक् वाक् पदस्य इति नलोपादीनि न सिध्यन्ति । इदम् इह सम्प्रधार्यम् । द्विर्वचनम् क्रियताम् नलोपादीनि इति किम् अत्र कर्तव्यम् । परत्वात् नलोपादीनि । पूर्वत्र असिद्धे नलोपादीनि सिद्धासिद्धयोः च न अस्ति सम्प्रधारणा । एवम् तर्हि पूर्वत्र असिद्धीयम् अद्विर्वचने इति वक्ष्यामि । तत् च अवश्यम् वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । विभाषिताः प्रयोजयन्ति । द्रोग्धा द्रोग्धा । द्रोढा द्रोढा इति । इह तर्हि बिसम् बिसम् मुसलम् मुसलम् आदेशप्रत्यययोः इति षत्वम् प्राप्नोति । आदेशः यः सकारः प्रतयः यः सकारः इति एवम् एतत् विज्ञायते । इह तर्हि नृभिः नृभिः रषाभ्यान्नोणःसमानपदे इति णत्वम् प्राप्नोति । समानपदे इति उच्यते समानम् एव यत् नित्यम् न च एतत् नित्यम् समानपदम् एव । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । समानग्रहणसामर्थ्यात् । यदि हि यत् समानम् च असमानम् च तत्र स्यात् समानग्रहणम् अनर्थकं स्यात् ।
KA III,363.28-364.13 Ro V,288-292 ihārtham eva tarhi ṣaṣṭhīnirdeśārtham anyatarat kartavyam . ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya sthāne dvirvacanam yathā syāt dviḥprayogaḥ mā bhūt iti . kim ca syāt . ām pacasi devadattā3 āmaekāntaramāmantritamanantike iti ekāntaratā na syāt . iha ca paunaḥpunyam paunaḥpunikam iti aprātipadikatvāt taddhitotpattiḥ na syāt . yadi tarhi sthāne dvirvacanam rājā rājā vāk vāk padasya iti nalopādīni na sidhyanti . idam iha sampradhāryam . dvirvacanam kriyatām nalopādīni iti kim atra kartavyam . paratvāt nalopādīni . pūrvatra asiddhe nalopādīni siddhāsiddhayoḥ ca na asti sampradhāraṇā . evam tarhi pūrvatra asiddhīyam advirvacane iti vakṣyāmi . tat ca avaśyam vaktavyam . kim prayojanam . vibhāṣitāḥ prayojayanti . drogdhā drogdhā . droḍhā droḍhā iti . iha tarhi bisam bisam musalam musalam ādeśapratyayayoḥ iti ṣatvam prāpnoti . ādeśaḥ yaḥ sakāraḥ pratayaḥ yaḥ sakāraḥ iti evam etat vijñāyate . iha tarhi nṛbhiḥ nṛbhiḥ raṣābhyānnoṇaḥsamānapade iti ṇatvam prāpnoti . samānapade iti ucyate samānam eva yat nityam na ca etat nityam samānapadam eva . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . samānagrahaṇasāmarthyāt . yadi hi yat samānam ca asamānam ca tatra syāt samānagrahaṇam anarthakaṃ syāt .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.