Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.2·8.2.62

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.62

P 8.2.62

क्अ इइइ,४११।९-१८ रो व्,४०७ प्रत्ययग्रहणम् किमर्थम् न क्विनः कुः इति एव उच्येत । क्विनः कुः इति इयति उच्यमाने वकारस्य एव कुत्वम् प्रसज्येत । ननु च लोपे कृते न भविष्यति । अनवकाशम् कुत्वम् लोपम् बाधेत । सावकाशम् कुत्वम् । कः अवकाशः । अनन्त्यः । कथम् पुनः सति अन्त्ये अनन्त्यस्य कुत्वम् स्यात् । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति नान्त्यस्य कुत्वम् भवति इति यत् अयम् क्विनः कुः इति कवर्गनिर्देशम् करोति । इतरथा हि तद्गुणम् एव अयम् निर्दिशेत् । इदम् तर्हि प्रयोजनम् येभ्यः क्विन्प्रत्ययः विधीयते तेषाम् अन्यप्रत्ययान्तानाम् अपि पदान्ते कुत्वम् यथा स्यात् । मा नः अस्राक् । मा नः अद्राक् । क्विनः कुः इति वक्तव्ये प्रत्ययग्रहणम् कृतम् । क्विन्प्रत्ययस्य सर्वत्र पदान्ते कुत्वम् इष्यते ।

KA III,411.9-18 Ro V,407 pratyayagrahaṇam kimartham na kvinaḥ kuḥ iti eva ucyeta . kvinaḥ kuḥ iti iyati ucyamāne vakārasya eva kutvam prasajyeta . nanu ca lope kṛte na bhaviṣyati . anavakāśam kutvam lopam bādheta . sāvakāśam kutvam . kaḥ avakāśaḥ . anantyaḥ . katham punaḥ sati antye anantyasya kutvam syāt . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati nāntyasya kutvam bhavati iti yat ayam kvinaḥ kuḥ iti kavarganirdeśam karoti . itarathā hi tadguṇam eva ayam nirdiśet . idam tarhi prayojanam yebhyaḥ kvinpratyayaḥ vidhīyate teṣām anyapratyayāntānām api padānte kutvam yathā syāt . mā naḥ asrāk . mā naḥ adrāk . kvinaḥ kuḥ iti vaktavye pratyayagrahaṇam kṛtam . kvinpratyayasya sarvatra padānte kutvam iṣyate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.2.62

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.62, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.2.62), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text