Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.2·8.2.7

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.7

क्अ इइइ,३९४।५-९ रो व्,३७५ अन्तग्रहणम् किमर्थम् । नलोपे अन्तग्रहणम् पदाधिकारस्य विशेषणत्वात् । नलोपे अन्तग्रहणम् क्रियते । किम् कारणम् । पदाधिकारस्य विशेषणत्वात् । पदाधिकारः विशेषणम् । कथम् । पदस्य इति न एषा स्थानषष्ठी । का तर्हि । विशेषणषष्ठी ।

KA III,394.5-9 Ro V,375 antagrahaṇam kimartham . nalope antagrahaṇam padādhikārasya viśeṣaṇatvāt . nalope antagrahaṇam kriyate . kim kāraṇam . padādhikārasya viśeṣaṇatvāt . padādhikāraḥ viśeṣaṇam . katham . padasya iti na eṣā sthānaṣaṣṭhī . kā tarhi . viśeṣaṇaṣaṣṭhī .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइइ,३९४।१०-१९ रो व्,३७५-३७६ अह्नः नलोपप्रतिषेधः । अह्नः नलोपप्रतिषेधः वक्तव्यः । अहोभ्याम् अहोभिः इति । सः तर्हि प्रतिषेधः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । रुः अत्र बाधकः भविष्यति । असिद्धः रुः तस्य असिद्धत्वात् नलोपः प्राप्नोति । अनवकाशः रुः नलोपम् बाधिष्यते । सावकाशः रुः । कः अवकाशः । अनन्त्यः अकारः । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न अनन्त्यस्य रुः भवति इति यत् अयम् अहन्ग्रहणम् करोति । अहन्ग्रहणात् इति चेत् सम्बुद्ध्यर्थम् वचनम् । अहन्ग्रहणात् इति चेत् सम्बुद्ध्यर्थम् एतत् स्यात् । हे अहः इति । यत् तर्हि रुत्वम् शास्ति । एतत् अपि सम्बुद्ध्यर्थम् एव स्यात् । हे दीर्घाहः अत्र । यत् तर्हि रूपरात्रिरथन्तरेषु उपसङ्ख्यानम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः न अनन्त्यस्य रुः भवति इति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । न हि अस्ति विशेषः रूपरात्रिरथन्तरेषु अनन्त्यस्य रौ वा रे वा ।

KA III,394.10-19 Ro V,375-376 ahnaḥ nalopapratiṣedhaḥ . ahnaḥ nalopapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . ahobhyām ahobhiḥ iti . saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . ruḥ atra bādhakaḥ bhaviṣyati . asiddhaḥ ruḥ tasya asiddhatvāt nalopaḥ prāpnoti . anavakāśaḥ ruḥ nalopam bādhiṣyate . sāvakāśaḥ ruḥ . kaḥ avakāśaḥ . anantyaḥ akāraḥ . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na anantyasya ruḥ bhavati iti yat ayam ahangrahaṇam karoti . ahangrahaṇāt iti cet sambuddhyartham vacanam . ahangrahaṇāt iti cet sambuddhyartham etat syāt . he ahaḥ iti . yat tarhi rutvam śāsti . etat api sambuddhyartham eva syāt . he dīrghāhaḥ atra . yat tarhi rūparātrirathantareṣu upasaṅkhyānam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na anantyasya ruḥ bhavati iti . katham kṛtvā jñāpakam . na hi asti viśeṣaḥ rūparātrirathantareṣu anantyasya rau vā re vā .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.