Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.2·8.2.72

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.72

P 8.2.72

क्अ इइइ,४१२।१६-४१३।१० रो व्,४०९-४१० इह कस्मात् न भवति । पपिवान् तस्थिवान् इति । सस्य इति वर्तते । एवम् अपि अत्र प्राप्नोति । लोपे कृते न भविष्यति । अनवकाशम् दत्वम् लोपम् बाधेत । सावकाशम् दत्वम् । कः अवकाशः । पपिवद्भ्याम् पपिवद्भिः इति । अत्र अपि रुः प्राप्नोति । तत् यथा एव रुम् बाधते एवम् लोपम् अपि बाधेत । न बाधते । किम् कारणम् । येन न अप्राप्ते तस्य बाधनम् भवति न च अप्राप्ते रौ दत्वम् आरभ्यते लोपे पुनः प्राप्ते च अप्राप्ते च । यदि तर्हि सस्य इति वर्तते अनडुद्भ्याम् अनडुद्भिः इति अत्र न प्राप्नोति । वचनात् अनडुहि भविष्यति । यदि एवम् । अनडुहः दत्वे नकारप्रतिषेधः । अनडुहः दत्वे नकारस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः । अनड्वान् । सिद्धम् तु प्रतिपदविधानात् नुमः । सिद्धम् एतत् । कथम् । नुमः प्रतिपदविधानसामर्थ्यात् दत्वम् न भविष्यति । यदि तर्हि यत् यत् अनडुहः प्राप्तम् तत् तत् नुमः प्रतिपदविधानसामर्थ्यात् बाध्यते रुत्वम् अपि न प्राप्नोति । अनड्वान् तत्र इति । न एषः दोषः । यम् विधिम् प्रति उपदेशः अनर्थकः सः विधिः बाध्यते यस्य तु विधेः निमित्तम् एव न असौ बाध्यते । दत्वम् च प्रति नुमः प्रतिपदविधिः अनर्थकः रोः पुनः निमित्तम् एव ।

KA III,412.16-413.10 Ro V,409-410 iha kasmāt na bhavati . papivān tasthivān iti . sasya iti vartate . evam api atra prāpnoti . lope kṛte na bhaviṣyati . anavakāśam datvam lopam bādheta . sāvakāśam datvam . kaḥ avakāśaḥ . papivadbhyām papivadbhiḥ iti . atra api ruḥ prāpnoti . tat yathā eva rum bādhate evam lopam api bādheta . na bādhate . kim kāraṇam . yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati na ca aprāpte rau datvam ārabhyate lope punaḥ prāpte ca aprāpte ca . yadi tarhi sasya iti vartate anaḍudbhyām anaḍudbhiḥ iti atra na prāpnoti . vacanāt anaḍuhi bhaviṣyati . yadi evam . anaḍuhaḥ datve nakārapratiṣedhaḥ . anaḍuhaḥ datve nakārasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . anaḍvān . siddham tu pratipadavidhānāt numaḥ . siddham etat . katham . numaḥ pratipadavidhānasāmarthyāt datvam na bhaviṣyati . yadi tarhi yat yat anaḍuhaḥ prāptam tat tat numaḥ pratipadavidhānasāmarthyāt bādhyate rutvam api na prāpnoti . anaḍvān tatra iti . na eṣaḥ doṣaḥ . yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ saḥ vidhiḥ bādhyate yasya tu vidheḥ nimittam eva na asau bādhyate . datvam ca prati numaḥ pratipadavidhiḥ anarthakaḥ roḥ punaḥ nimittam eva .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.2.72

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.72, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.2.72), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text