क्अ इइइ,४१३।११-१९ रो व्,४११ किमर्थम् इदम् उच्यते न हलि इति एव सिद्धम् । न सिध्यति । धातोः इति तत्र वर्तते तत्र रेफवकाराभ्याम् धातुः विशेष्यते । रेफवकारान्तस्य धातोः इति । किम् पुनः कारणम् पूर्वस्मिन् योगे रेफवकाराभ्याम् धातुः विशेष्यते । इह मा भूत् । अग्निः वायुः इति । एवम् तर्हि पूर्वस्मिन् योगे यत् धातुग्रहणम् तत् उत्तरत्र निवृत्तम् । एवम् अपि कुर्कुरः मुर्मुरः इति अत्र अपि प्राप्नोति । एवम् तर्हि अनुवर्तते तत्र धातुग्रहणम् न तु रेफवकाराभ्याम् धातुः विशेष्यते । किम् तर्हि । इक् विशेष्यते । रेफवकारान्तस्य इकः धातोः इति । एवम् अपि कुर्कुरीयति मुर्मुरीयति इति अत्र प्राप्नोति । तस्मात् धातुः एव विशेष्यः धातौ च विशेष्यमाणे उपधायाम् च इति वक्तव्यम् ।
KA III,413.11-19 Ro V,411 kimartham idam ucyate na hali iti eva siddham . na sidhyati . dhātoḥ iti tatra vartate tatra rephavakārābhyām dhātuḥ viśeṣyate . rephavakārāntasya dhātoḥ iti . kim punaḥ kāraṇam pūrvasmin yoge rephavakārābhyām dhātuḥ viśeṣyate . iha mā bhūt . agniḥ vāyuḥ iti . evam tarhi pūrvasmin yoge yat dhātugrahaṇam tat uttaratra nivṛttam . evam api kurkuraḥ murmuraḥ iti atra api prāpnoti . evam tarhi anuvartate tatra dhātugrahaṇam na tu rephavakārābhyām dhātuḥ viśeṣyate . kim tarhi . ik viśeṣyate . rephavakārāntasya ikaḥ dhātoḥ iti . evam api kurkurīyati murmurīyati iti atra prāpnoti . tasmāt dhātuḥ eva viśeṣyaḥ dhātau ca viśeṣyamāṇe upadhāyām ca iti vaktavyam .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,४१३।२०-४१४।७ रो व्,४११-४१२ उपधादीर्घत्वे अभ्यासजिव्रिचतुर्णाम् प्रतिषेधः । उपधादीर्घत्वे अभ्यासजिवृइचतुर्णाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । रिर्यतुः रिर्युः । संविव्यतुः संविव्युः । जिव्रः । चतुर्यिता चतुर्यितुम् । उणादिप्रतिषेधः च । उणादीनाम् च प्रतिषेधः वक्तव्यः । किर्योः गिर्योः इति । अभ्यासप्रतिषेधः तावत् न वक्तव्यः । हलि इति उच्यते न च अत्र हलादिम् पश्यामः । यणादेशे कृते प्राप्नोति । स्थानिवद्भावात् न भविष्यति । प्रतिषिध्यते अत्र स्थानिवद्भावः दीर्घविधिम् प्रति न स्थानिवत् इति । न एषः अस्ति प्रतिषेधः । उक्तम् एतत् प्रतिषेधे स्वरदिर्घयलोपेषु लोपाजादेशः इति । जिव्रिप्रतिषेधः च न वक्तव्यः । उणादयः अव्युत्पन्नानि प्रातिपदिकानि । चतुर्यिता चतुर्यितुम् इति सुपि न इति वर्तते । यदि एवम् गीर्भ्याम् गीर्भिः इति अप्रसिद्धिः । न सुपः विभक्तिविपरिणामात् गीर्भ्याम् गीर्भिः इति अदोषः । उणादिप्रतिषेधः वक्तव्यः इति परिहृतम् एतत् उणादयः अव्युत्पन्नानि प्रातिपदिकानि इति ।
KA III,413.20-414.7 Ro V,411-412 upadhādīrghatve abhyāsajivricaturṇām pratiṣedhaḥ . upadhādīrghatve abhyāsajivṛicaturṇām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . riryatuḥ riryuḥ . saṃvivyatuḥ saṃvivyuḥ . jivraḥ . caturyitā caturyitum . uṇādipratiṣedhaḥ ca . uṇādīnām ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . kiryoḥ giryoḥ iti . abhyāsapratiṣedhaḥ tāvat na vaktavyaḥ . hali iti ucyate na ca atra halādim paśyāmaḥ . yaṇādeśe kṛte prāpnoti . sthānivadbhāvāt na bhaviṣyati . pratiṣidhyate atra sthānivadbhāvaḥ dīrghavidhim prati na sthānivat iti . na eṣaḥ asti pratiṣedhaḥ . uktam etat pratiṣedhe svaradirghayalopeṣu lopājādeśaḥ iti . jivripratiṣedhaḥ ca na vaktavyaḥ . uṇādayaḥ avyutpannāni prātipadikāni . caturyitā caturyitum iti supi na iti vartate . yadi evam gīrbhyām gīrbhiḥ iti aprasiddhiḥ . na supaḥ vibhaktivipariṇāmāt gīrbhyām gīrbhiḥ iti adoṣaḥ . uṇādipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ iti parihṛtam etat uṇādayaḥ avyutpannāni prātipadikāni iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.