क्अ इइइ,३९४।२०-३९५।१८ रो व्,३७७-३७८ न ङिसम्बुद्ध्योः अनुत्तरपदे । न ङिसम्बुद्ध्योः अनुत्तरपदे इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । चर्मणि तिला अस्य चर्मतिलः इति । राजन् वृन्दारक राजवृन्दारक इति । वा नपुंसकानाम् । वा नपुंसकानाम् इति वक्तव्यम् । हे चर्म हे चर्मन् । हे वर्म हे वर्मन् । तत् तर्हि अनुत्तरपदे इति वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । न ङिसम्बुद्ध्योः इति उच्यते न च अत्र ङिसम्बुद्धी पश्यामः । प्रत्ययलक्षणेन । न लुमता तस्मिन् इति प्रत्ययलक्षणस्य प्रतिषेधः । न क्वचित् ङिः लोपेन लुप्यते सर्वत्र लुमता एव । यथा एव इह भवति आर्द्रे चर्मन् लोहिते चर्मन् इति एवम् इह अपि स्यात् चर्मणि तिला अस्य चर्मतिलः इति । तस्मात् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । एवम् तर्हि ङ्यर्थेन तावत् न अर्थः । भत्वात् तु ङौ प्रतिषेधानर्थक्यम् । ङौ प्रतिषेधः अनर्थकः । किम् कारणम् । भत्वात् । भसञ्ज्ञा अत्र भविष्यति । यदि तर्हि भसञ्ज्ञा अत्र भवति रथन्तरे सामन् इति अत्र अल्लोपः अनः इति अल्लोपः प्राप्नोति । न एषः दोषः । उक्तम् उभयसञ्ज्ञानि अपि छन्दांसि दृश्यन्ते तद् यथा सः सुष्टुभा सः ऋक्वता गणेन पदत्वात् कुत्वम् भत्वात् जश्त्वम् न भवति । एवम् इह अपि पदत्वात् अल्लोपः न भत्वात् नलोपः न भविष्यति । तस्मात् न अर्थः ङिग्रहणेन । सम्बुद्ध्यर्थेन च अपि न अर्थः । कथम् । सम्बुद्ध्यन्तानाम् असमासः । राजवृन्दारक इति । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । इह समानार्थेन वाक्येन भवितव्यम् समासेन च यः च इह अर्थः वाक्येन गम्यते न असौ जातु चित् समासेन गम्यते । अवयवसम्बोधनम् वाक्येन गम्यते समुदायसम्बोधनम् समासेन । वा नपुंसकानाम् इति एतत् वक्तव्यम् एव ।
KA III,394.20-395.18 Ro V,377-378 na ṅisambuddhyoḥ anuttarapade . na ṅisambuddhyoḥ anuttarapade iti vaktavyam . iha mā bhūt . carmaṇi tilā asya carmatilaḥ iti . rājan vṛndāraka rājavṛndāraka iti . vā napuṃsakānām . vā napuṃsakānām iti vaktavyam . he carma he carman . he varma he varman . tat tarhi anuttarapade iti vaktavyam . na vaktavyam . na ṅisambuddhyoḥ iti ucyate na ca atra ṅisambuddhī paśyāmaḥ . pratyayalakṣaṇena . na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇasya pratiṣedhaḥ . na kvacit ṅiḥ lopena lupyate sarvatra lumatā eva . yathā eva iha bhavati ārdre carman lohite carman iti evam iha api syāt carmaṇi tilā asya carmatilaḥ iti . tasmāt upasaṅkhyānam kartavyam . evam tarhi ṅyarthena tāvat na arthaḥ . bhatvāt tu ṅau pratiṣedhānarthakyam . ṅau pratiṣedhaḥ anarthakaḥ . kim kāraṇam . bhatvāt . bhasañjñā atra bhaviṣyati . yadi tarhi bhasañjñā atra bhavati rathantare sāman iti atra allopaḥ anaḥ iti allopaḥ prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . uktam ubhayasañjñāni api chandāṃsi dṛśyante tad yathā saḥ suṣṭubhā saḥ ṛkvatā gaṇena padatvāt kutvam bhatvāt jaśtvam na bhavati . evam iha api padatvāt allopaḥ na bhatvāt nalopaḥ na bhaviṣyati . tasmāt na arthaḥ ṅigrahaṇena . sambuddhyarthena ca api na arthaḥ . katham . sambuddhyantānām asamāsaḥ . rājavṛndāraka iti . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . iha samānārthena vākyena bhavitavyam samāsena ca yaḥ ca iha arthaḥ vākyena gamyate na asau jātu cit samāsena gamyate . avayavasambodhanam vākyena gamyate samudāyasambodhanam samāsena . vā napuṃsakānām iti etat vaktavyam eva .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.