Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.2·8.2.4

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.4

P 8.2.4

क्अ इइइ,३८८।१६-३८९।६ रो व्,३६२-३६४ यण्स्वरः यणादेशे स्वरितयणः स्वरितार्थम् । यण्स्वरः यणादेशे सिद्धः वक्तव्यः । किम् प्रयोजनम् । स्वरितयणः स्वरितार्थम् । स्वरितयणः स्वरितत्वम् यथा स्यात् । खलप्वि अटति । खल्प्वि अश्नाति । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । आह अयम् स्वरितयणः इति न च अस्ति सिद्धः स्वरितः तत्र आश्रयात् सिद्धत्वम् भविष्यति । आश्रयात् सिद्धत्वम् इति चेत् उदात्तात् स्वरिते दोषः । आश्रयात् सिद्धत्वम् इति चेत् उदात्तात् स्वरिते दोषः भवति । दध्याश । मध्वाश । एवम् तर्हि योगविभागः करिष्यते । उदात्तयणः परस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भवति । ततः स्वरितयणः । स्वरितयणः च परस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भवति । उदात्तयणः इति एव । अथ वा स्वरितग्रहणम् न करिष्यते । केन इदानीम् स्वरितयणः परस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भविष्यति । उदात्तयणः इति एव । ननु च स्वरितयणा व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति । स्वरविधौ व्यञ्जनम् अविद्यमानवत् इति न अस्ति व्यवधानम् । अथ वा न एवम् विज्ञायते स्वरितस्य यण् स्वरितयण् स्वरितयणः इति । कथम् तर्हि । स्वरिते यण् स्वरितयण् स्वरितयणः इति ।

KA III,388.16-389.6 Ro V,362-364 yaṇsvaraḥ yaṇādeśe svaritayaṇaḥ svaritārtham . yaṇsvaraḥ yaṇādeśe siddhaḥ vaktavyaḥ . kim prayojanam . svaritayaṇaḥ svaritārtham . svaritayaṇaḥ svaritatvam yathā syāt . khalapvi aṭati . khalpvi aśnāti . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . āha ayam svaritayaṇaḥ iti na ca asti siddhaḥ svaritaḥ tatra āśrayāt siddhatvam bhaviṣyati . āśrayāt siddhatvam iti cet udāttāt svarite doṣaḥ . āśrayāt siddhatvam iti cet udāttāt svarite doṣaḥ bhavati . dadhyāśa . madhvāśa . evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate . udāttayaṇaḥ parasya anudāttasya svaritaḥ bhavati . tataḥ svaritayaṇaḥ . svaritayaṇaḥ ca parasya anudāttasya svaritaḥ bhavati . udāttayaṇaḥ iti eva . atha vā svaritagrahaṇam na kariṣyate . kena idānīm svaritayaṇaḥ parasya anudāttasya svaritaḥ bhaviṣyati . udāttayaṇaḥ iti eva . nanu ca svaritayaṇā vyavahitatvāt na prāpnoti . svaravidhau vyañjanam avidyamānavat iti na asti vyavadhānam . atha vā na evam vijñāyate svaritasya yaṇ svaritayaṇ svaritayaṇaḥ iti . katham tarhi . svarite yaṇ svaritayaṇ svaritayaṇaḥ iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.2.4

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.4, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.2.4), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text