Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.2·8.2.84

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.84

P 8.2.84

क्अ इइइ,४१७।६-१४ रो व्,४१९ दूरात् हूते इति उच्यते दूरशब्दः च अयम् अनवस्थितपदार्थकः । तत् एव हि कम् चित् प्रति दूरम् कम् चित् प्रति अन्तिकम् भवति । एवम् हि कः चित् कम् चित् आह । एषः पार्श्वतः करकः तम् आनय इति । सः आह । उत्थाय गृहाण दूरम् न शक्ष्यामि इति । अपरः आह : दूरम् मथुरायाः पाटलिपुत्रम् इति । सः आह । न दूरम् इदम् अन्तिकम् इति । एवम् एषः दूरशब्दः अनवस्थितपदार्थकः तस्य अनवस्थितपदार्थकत्वात् न ज्ञायते कस्याम् अवस्थायाम् प्लुत्या भवितव्यम् इति । एवम् तर्हि ह्वयतिना अयम् निर्देशः क्रियते । ह्वयतिप्रसङ्गे यत् दूरम् । किम् पुनः तत् । तत्र प्राकृतात् प्रयत्नात् प्रयत्नविशेषे उपादीयमाने सन्देहः भवति श्रोष्यति न श्रोष्यति इति तत् दूरम् इह अवगम्यते ।

KA III,417.6-14 Ro V,419 dūrāt hūte iti ucyate dūraśabdaḥ ca ayam anavasthitapadārthakaḥ . tat eva hi kam cit prati dūram kam cit prati antikam bhavati . evam hi kaḥ cit kam cit āha . eṣaḥ pārśvataḥ karakaḥ tam ānaya iti . saḥ āha . utthāya gṛhāṇa dūram na śakṣyāmi iti . aparaḥ āha : dūram mathurāyāḥ pāṭaliputram iti . saḥ āha . na dūram idam antikam iti . evam eṣaḥ dūraśabdaḥ anavasthitapadārthakaḥ tasya anavasthitapadārthakatvāt na jñāyate kasyām avasthāyām plutyā bhavitavyam iti . evam tarhi hvayatinā ayam nirdeśaḥ kriyate . hvayatiprasaṅge yat dūram . kim punaḥ tat . tatra prākṛtāt prayatnāt prayatnaviśeṣe upādīyamāne sandehaḥ bhavati śroṣyati na śroṣyati iti tat dūram iha avagamyate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.2.84

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.2.84, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.2.84), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text