Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.3·8.3.87

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.3.87

P 8.3.87

क्अ इइइ,४४६।७-१८ रो व्,४८०-४८१ अस्तिग्रहणम् किमर्थम् । इह मा भूत् । अनुसृतम् , विसृतम् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । यद्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः न च एतम् सकारम् प्रति क्रियायोगः । इह अपि तर्हि न प्राप्नोति अभिषन्ति विषन्ति इति न हि अस्तिः क्रियावचनः । कः पुनः आह न अस्तिः क्रियावचनः इति । क्रियावचनः अस्तिः । आतः च क्रियावचनः व्यत्यनुषते कर्तरिकर्मव्यतिहारे इति अनेन आत्मनेपदम् भवति । कर्मव्यतिहारः च कः । क्रियाव्यतिहारः । प्रादुःशब्दात् तर्हि मा भूत् । प्रादुःशब्दः च नियतविषयः कृभ्वस्तियोगे एव वर्तते । उपसर्गात् तर्हि स्यतेः मा भूत् इति । इष्यते उपसर्गात् स्यतेः षत्वम् । आतश् च इष्यते । एवम् हि आह : उपसर्गात् सुनोतिसुवतिस्यतिस्तौतिस्तोभतिस्थासेनयसेधसिचसञ्जस्वङ्जाम् इति । प्रादुःशब्दात् तर्हि स्यतेः मा भूत् इति । प्रादुःशब्दः च नियतविषयः कृभ्वस्तियोगे एव वर्तते । इदम् तर्हि प्रयोजनम् इह मा भूत् : अनुसूतेः अप्रत्ययः अनुसूः अनुस्वः अपत्यम् आनुसेयः ।

KA III,446.7-18 Ro V,480-481 astigrahaṇam kimartham . iha mā bhūt . anusṛtam , visṛtam iti . na etat asti prayojanam . yadkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca etam sakāram prati kriyāyogaḥ . iha api tarhi na prāpnoti abhiṣanti viṣanti iti na hi astiḥ kriyāvacanaḥ . kaḥ punaḥ āha na astiḥ kriyāvacanaḥ iti . kriyāvacanaḥ astiḥ . ātaḥ ca kriyāvacanaḥ vyatyanuṣate kartarikarmavyatihāre iti anena ātmanepadam bhavati . karmavyatihāraḥ ca kaḥ . kriyāvyatihāraḥ . prāduḥśabdāt tarhi mā bhūt . prāduḥśabdaḥ ca niyataviṣayaḥ kṛbhvastiyoge eva vartate . upasargāt tarhi syateḥ mā bhūt iti . iṣyate upasargāt syateḥ ṣatvam . ātaś ca iṣyate . evam hi āha : upasargāt sunotisuvatisyatistautistobhatisthāsenayasedhasicasañjasvaṅjām iti . prāduḥśabdāt tarhi syateḥ mā bhūt iti . prāduḥśabdaḥ ca niyataviṣayaḥ kṛbhvastiyoge eva vartate . idam tarhi prayojanam iha mā bhūt : anusūteḥ apratyayaḥ anusūḥ anusvaḥ apatyam ānuseyaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.3.87

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.3.87, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.3.87), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text