Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.4·8.4.14·8.4.14.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.4.14.2

P 8.4.14.2

क्अ इइइ,४५७।१५-४५८।२ रो व्,४९८ णोपदेशम् प्रति उपसर्गाभावात् अनिर्देशः । अगमकः निर्देशः अनिर्देशः । यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः न च णोपदेशम् प्रति क्रियायोगः । एवम् तर्हि आह अयम् उपसर्गात् असमासे अपि णोपदेशस्य इति न च णोपदेशम् प्रति उपसर्गः अस्ति तत्र वचनात् भविष्यति । वचनप्रामाण्यात् इति चेत् पदलोपे प्रतिषेधः । वचनप्रामाण्यात् इति चेत् पदलोपे प्रतिषेधः वक्तव्यः । प्रगताः नायकाः अस्मात् ग्रामात् प्रनायकः ग्रामः इति । सिद्धम् तु यम् प्रति उपसर्गः तत्स्थस्य इति वचनात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । यम् प्रति उपसर्गः तत्स्थस्य णः भवति इति वक्तव्यम् । सिध्यति । सूत्रम् तर्हि भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् णोपदेशम् प्रति उपसर्गाभावात् अनिर्देशः इति । न एषः दोषः । णोपदेशः इति न एवम् विज्ञायते णः उपदेशः णोपदेशः णोपदेशस्य इति । कथम् तर्हि । णः उपदेशः अस्य सः अयम् णोपदेशः णोपदेशस्य इति ।

KA III,457.15-458.2 Ro V,498 ṇopadeśam prati upasargābhāvāt anirdeśaḥ . agamakaḥ nirdeśaḥ anirdeśaḥ . yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca ṇopadeśam prati kriyāyogaḥ . evam tarhi āha ayam upasargāt asamāse api ṇopadeśasya iti na ca ṇopadeśam prati upasargaḥ asti tatra vacanāt bhaviṣyati . vacanaprāmāṇyāt iti cet padalope pratiṣedhaḥ . vacanaprāmāṇyāt iti cet padalope pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . pragatāḥ nāyakāḥ asmāt grāmāt pranāyakaḥ grāmaḥ iti . siddham tu yam prati upasargaḥ tatsthasya iti vacanāt . siddham etat . katham . yam prati upasargaḥ tatsthasya ṇaḥ bhavati iti vaktavyam . sidhyati . sūtram tarhi bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam ṇopadeśam prati upasargābhāvāt anirdeśaḥ iti . na eṣaḥ doṣaḥ . ṇopadeśaḥ iti na evam vijñāyate ṇaḥ upadeśaḥ ṇopadeśaḥ ṇopadeśasya iti . katham tarhi . ṇaḥ upadeśaḥ asya saḥ ayam ṇopadeśaḥ ṇopadeśasya iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.4.14.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.4.14.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.4.14.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text