Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·8·8.4·8.4.2·8.4.2.3

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.4.2.3

P 8.4.2.3

क्अ इइइ,४५३।१८-४५४।७ रो व्,४९१-४९२ कुव्यवाये हादेशेषु प्रतिषेधः । कुव्यवाये हादेशेषु प्रतिषेधः वकव्यः । किम् प्रयोजनम् । प्रयोजनम् वृत्रघ्नः स्रुघ्नः प्राघानि इति । हन्तेरत्पूर्वस्य इति अत्पूर्वग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति । नुम्व्यवाये णत्वे अनुस्वाराभावे प्रतिषेधः । नुम्व्यवाये णत्वे अनुस्वाराभावे प्रतिषेधः वक्तव्यः । प्रेन्वनम् प्रेन्वनीयम् । अनागमे च णत्वम् । अनागमे च णत्वम् वक्तव्यम् । तृम्पणीयम् । अनुस्वारव्यवायवचनात् तु सिद्धम् । अनुस्वारव्यवाये नः णः भवति इति वक्तव्यम् । तदनुस्वारग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । क्रियते न्यासे एव । नकारे अनुस्वारः परसवर्णीभूतः निर्दिश्यते । इह अपि तर्हि प्राप्नोति । प्रेन्वनम् प्रेन्वनीयम् । अनुस्वारविशेषणम् नुम्ग्रहणम् । नुमः यः अनुस्वारः इति । इह अपि तर्हि न प्राप्नोति । तृम्पणम् तृम्पणीयम् । एवम् तर्हि अयोगवाहानाम् अविशेषेण उपदेशः चोदितः तत्र अनुस्वारे कृते अड्व्यवाये इति एव सिद्धम् । यदि एवम् न अर्थः नुम्ग्रहणेन । अनुस्वारे कृते अड्व्यवाये इति एव सिद्धम् ।

KA III,453.18-454.7 Ro V,491-492 kuvyavāye hādeśeṣu pratiṣedhaḥ . kuvyavāye hādeśeṣu pratiṣedhaḥ vakavyaḥ . kim prayojanam . prayojanam vṛtraghnaḥ srughnaḥ prāghāni iti . hanteratpūrvasya iti atpūrvagrahaṇam na kartavyam bhavati . numvyavāye ṇatve anusvārābhāve pratiṣedhaḥ . numvyavāye ṇatve anusvārābhāve pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . prenvanam prenvanīyam . anāgame ca ṇatvam . anāgame ca ṇatvam vaktavyam . tṛmpaṇīyam . anusvāravyavāyavacanāt tu siddham . anusvāravyavāye naḥ ṇaḥ bhavati iti vaktavyam . tadanusvāragrahaṇam kartavyam . na kartavyam . kriyate nyāse eva . nakāre anusvāraḥ parasavarṇībhūtaḥ nirdiśyate . iha api tarhi prāpnoti . prenvanam prenvanīyam . anusvāraviśeṣaṇam numgrahaṇam . numaḥ yaḥ anusvāraḥ iti . iha api tarhi na prāpnoti . tṛmpaṇam tṛmpaṇīyam . evam tarhi ayogavāhānām aviśeṣeṇa upadeśaḥ coditaḥ tatra anusvāre kṛte aḍvyavāye iti eva siddham . yadi evam na arthaḥ numgrahaṇena . anusvāre kṛte aḍvyavāye iti eva siddham .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/8.4.2.3

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.4.2.3, in HREEM (hreem.cc/library/P/8.4.2.3), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text