++ ॐ नमः श्रीसर्वबुद्धबोधिसत्वेभ्यः ++ यः श्रीमाञ् छ्रीघनो लोके सद्धर्मं समुपादिशत् । शासनानि त्रिलोकेषु जयन्तु तस्य सर्वदा
++ oṃ namaḥ śrīsarvabuddhabodhisatvebhyaḥ ++ yaḥ śrīmāñ chrīghano loke saddharmaṃ samupādiśat / śāsanāni trilokeṣu jayantu tasya sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाशोको महाराजः कृताञ्जलिः प्रमोदितः । उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko mahārājaḥ kṛtāñjaliḥ pramoditaḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद् यथा गुरुणादिष्टं तथा देष्टुं च मे ऽर्हति
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tad yathā guruṇādiṣṭaṃ tathā deṣṭuṃ ca me 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् यतिः सुधीः । उपगुप्तो नरेन्द्रं तं समालोक्यैवम् आदिशत्
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan yatiḥ sudhīḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा चाप्य् अनुमोदय
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā cāpy anumodaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरासौ भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो दयानिधिः । धर्मराजो जगच्छास्ता सर्वज्ञः सुगतो जिनः
purāsau bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho dayānidhiḥ / dharmarājo jagacchāstā sarvajñaḥ sugato jinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वविद्याकलाभिज्ञः षडभिज्ञो मुनीश्वरः । मारजिल् लोकविन् नाथो विनायकस् तथागतः
sarvavidyākalābhijñaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ / mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवस्त्यां जेतकारण्ये महोद्याने मनोरमे । अनाथपिण्डदाख्यस्य गृहस्थस्य महात्मनः
śravastyāṃ jetakāraṇye mahodyāne manorame / anāthapiṇḍadākhyasya gṛhasthasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावृक्षैः समापन्ने नानापुष्पप्रशोभितैः । नानाफलभरानम्रैः कल्पपादपसन्निभैः
nānāvṛkṣaiḥ samāpanne nānāpuṣpapraśobhitaiḥ / nānāphalabharānamraiḥ kalpapādapasannibhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाङ्गगुणसंपन्नजलैः पद्मोत्पलादिभिः । पुष्पैश् च परिपूर्णाभिः पुष्करिणीभिर् आश्रिते
aṣṭāṅgaguṇasaṃpannajalaiḥ padmotpalādibhiḥ / puṣpaiś ca paripūrṇābhiḥ puṣkariṇībhir āśrite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाजन्तुगणैश् चापि मिथस्नेहनिवन्धितैः । नानापक्षिगणैश् चापि संरावैर् उपसेविते
nānājantugaṇaiś cāpi mithasnehanivandhitaiḥ / nānāpakṣigaṇaiś cāpi saṃrāvair upasevite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् दिव्यमनोरम्य आरामे परिशोभिते । पुण्यक्षेत्रे जिनावासे विहारे मणिमण्डिते
tasmin divyamanoramya ārāme pariśobhite / puṇyakṣetre jināvāse vihāre maṇimaṇḍite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावकैर् भिक्षुभिः सार्द्धं बोधिसत्वगणैर् अपि । सर्वसत्वहितार्थेन तस्थौ धर्मं प्रकाशितुं
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvagaṇair api / sarvasatvahitārthena tasthau dharmaṃ prakāśituṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तत्र समासीनं संबुद्धं धर्मदेशिनं । दृष्ट्वा धर्मोत्तमं श्रोतुं सर्वे लोकाः समाययुः
evaṃ tatra samāsīnaṃ saṃbuddhaṃ dharmadeśinaṃ / dṛṣṭvā dharmottamaṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा दैत्याश् च सिद्धाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः । ग्रहा विद्याधराश् चापि नागाश् च गरुडा अपि
devā daityāś ca siddhāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / grahā vidyādharāś cāpi nāgāś ca garuḍā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ऽपि लोकपालाश् च मुनयश् च महर्षयः । ब्राह्मणाः क्षत्रियाश् चापि वैश्याश् च मंत्रिणो जनाः
sarve 'pi lokapālāś ca munayaś ca maharṣayaḥ / brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāś ca maṃtriṇo janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्याः साधवः शूद्राः सार्थवाहा महाजनाः । धनिनो वणिजश् चापि गृहस्थाः पौरिका अपि
amātyāḥ sādhavaḥ śūdrāḥ sārthavāhā mahājanāḥ / dhanino vaṇijaś cāpi gṛhasthāḥ paurikā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा जानपदाश् चापि ग्राम्याः कार्पटिका अपि । एवम् अन्ये ऽपि सत्वाश् च सद्धर्मश्रवणार्थिनः
tathā jānapadāś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api / evam anye 'pi satvāś ca saddharmaśravaṇārthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजापंचोपहाराणि गृहीत्वा भक्तिसंयुताः । सद्धर्मं सौगतं श्रोतुम् अनुमोद्य समाययुः
pūjāpaṃcopahārāṇi gṛhītvā bhaktisaṃyutāḥ / saddharmaṃ saugataṃ śrotum anumodya samāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे तत्र प्रविष्टास् ते दृष्ट्वा तं सुगतं जिनं । विस्मितानंदिताः पूजां कृत्वा नत्वा यथाक्रमं
sarve tatra praviṣṭās te dṛṣṭvā taṃ sugataṃ jinaṃ / vismitānaṃditāḥ pūjāṃ kṛtvā natvā yathākramaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे तत्र समासीनाः परिवृताः पुरस्कृताः । तं दृष्ट्वा सद्गुरुं धर्मं श्रोतुं तस्थुः समाहिताः
sarve tatra samāsīnāḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ / taṃ dṛṣṭvā sadguruṃ dharmaṃ śrotuṃ tasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ भगवान् दृष्ट्वा लोकान् सर्वान् समाहितान् । आदिमध्यान्तकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं
athāsau bhagavān dṛṣṭvā lokān sarvān samāhitān / ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नित्यम् असौ नाथः सर्वसत्वहितार्थिकः । धर्मं प्रकाशयन् लोके तस्थौ भानुर् इवोदितः
evaṃ nityam asau nāthaḥ sarvasatvahitārthikaḥ / dharmaṃ prakāśayan loke tasthau bhānur ivoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंश् च समये तत्र श्रावस्त्यां सन्महाजनः । आढ्यः श्रेष्ठी महाभोगो विस्तीर्णसुपरिग्रहः
tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastyāṃ sanmahājanaḥ / āḍhyaḥ śreṣṭhī mahābhogo vistīrṇasuparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धो भद्राशयो धीमान् सर्वबन्धुसुहृत्प्रियः । तीर्थिकश्रावको मानी बभूव धनगर्वितः
śrāddho bhadrāśayo dhīmān sarvabandhusuhṛtpriyaḥ / tīrthikaśrāvako mānī babhūva dhanagarvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदासौ सुन्दरीं भार्य्यां कुलधर्मसमानिकां । नीत्वा कामगुणासक्तो रेमे नित्यं तया सह
tadāsau sundarīṃ bhāryyāṃ kuladharmasamānikāṃ / nītvā kāmaguṇāsakto reme nityaṃ tayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवं रमतस् तस्यां भार्यायां सुचिराद् अपि । पुत्रो न दुहिता वापि नोद्बभूव कथं चन
tasyaivaṃ ramatas tasyāṃ bhāryāyāṃ sucirād api / putro na duhitā vāpi nodbabhūva kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अपुत्रो गृहस्थो ऽसौ पुत्राभिदर्शनोत्सुकः । कपोलं स्वकरे धृत्वा व्यचिन्तयद् रहो गतः
tad aputro gṛhastho 'sau putrābhidarśanotsukaḥ / kapolaṃ svakare dhṛtvā vyacintayad raho gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दैवान् न मे पुत्रः पुत्री वाद्यापि नास्ति यत् । तन् मे स्युः संपदो व्यर्थायासां भोक्ता न विद्यते ॥ र्म् १।२९ २९! ॥ किं ममैतैर् धनै रत्नैः केवलं दुह्खसाधनैः । येषां भोक्ता न विद्येत व्यर्थं मया ह्य् उपार्जितं
aho daivān na me putraḥ putrī vādyāpi nāsti yat / tan me syuḥ saṃpado vyarthāyāsāṃ bhoktā na vidyate // Rm 1.29 29! // kiṃ mamaitair dhanai ratnaiḥ kevalaṃ duhkhasādhanaiḥ / yeṣāṃ bhoktā na vidyeta vyarthaṃ mayā hy upārjitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्य् अपुत्रस्य जगच् छून्यं संसारे निःसुखं मम । यतो न वर्द्धते धर्मस् तज् जन्मापि च निस्फलं
hy aputrasya jagac chūnyaṃ saṃsāre niḥsukhaṃ mama / yato na varddhate dharmas taj janmāpi ca nisphalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् उपायं करिष्यामि यतो भाग्यं न विद्यते । दैवो हि वलवांल् लोके किम् उपायैर् गुणैर् वलैः
kim upāyaṃ kariṣyāmi yato bhāgyaṃ na vidyate / daivo hi valavāṃl loke kim upāyair guṇair valaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रात्र शरणं यास्ये ह्य् अपुत्रो ऽहं कुलान्तकः । तन् मे स्यात् को ऽत्र सन्मित्रं संकटे यः समुद्धरेत्
kutrātra śaraṇaṃ yāsye hy aputro 'haṃ kulāntakaḥ / tan me syāt ko 'tra sanmitraṃ saṃkaṭe yaḥ samuddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं मे पितरः सर्वे पिण्डविछेददर्शिनः । मत्परं दुर्लभं मत्वा भविष्यन्ति निराशिताः
nūnaṃ me pitaraḥ sarve piṇḍavichedadarśinaḥ / matparaṃ durlabhaṃ matvā bhaviṣyanti nirāśitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वथाहं विनष्टो ऽस्मि कुलधर्मविनाशकः । किं परत्र प्रभोक्ष्यामि को मे पिण्डं प्रदास्यति
sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi kuladharmavināśakaḥ / kiṃ paratra prabhokṣyāmi ko me piṇḍaṃ pradāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुपेत्य समामंत्र्य दुह्खहेतुम् अपृछन्
samupetya samāmaṃtrya duhkhahetum apṛchan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं दुःस्थितो ऽसि साधो ऽत्र किं चापि दुःखचिन्तया । वक्तव्यं चेत् तद् अस्माकं सर्वथा वक्तुम् अर्हसि
kiṃ duḥsthito 'si sādho 'tra kiṃ cāpi duḥkhacintayā / vaktavyaṃ cet tad asmākaṃ sarvathā vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृष्टे गृहस्थो ऽसौ दीर्घनिश्वासम् उत्सृजन् । सर्वांस् तान् बान्धवान् दृष्ट्वा दुःखहेतुम् उदहरत्
iti pṛṣṭe gṛhastho 'sau dīrghaniśvāsam utsṛjan / sarvāṃs tān bāndhavān dṛṣṭvā duḥkhahetum udaharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्तः श्रूयतां सर्वैर् मम दुःखस्य कारणं । यद् अद्यापि न मे पुत्रः पुत्री वापि न विद्यते
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarvair mama duḥkhasya kāraṇaṃ / yad adyāpi na me putraḥ putrī vāpi na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपदो मे गृहे सन्ति सर्वरत्नसमन्विताः । सर्वद्रव्यसमृद्धाश् च तासां भोक्ता न विद्यते
saṃpado me gṛhe santi sarvaratnasamanvitāḥ / sarvadravyasamṛddhāś ca tāsāṃ bhoktā na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं नक्ष्यते व्यर्थं मया यात्नैर् उपार्जितं । अपुत्रस्य हि सर्वस्वं नूनं राजा ग्रहीष्य्ति ॥ र्म् १।४१ [४१] ॥ अपुत्रो ऽहं ह्य् अपुण्यात्मा गन्तव्यं मरणं ध्रुवं । प्रेतीभूतस्य मे को ऽन्यः पिण्डदानं प्रदास्यति ॥ र्म् १।४२ [४२] ॥ मया न प्रकृतं पुण्यं संपदर्थप्रसंगिना । तन् मे सर्वं निरर्थं स्यात् को मां पापात् समुद्धरेत्
tat sarvaṃ nakṣyate vyarthaṃ mayā yātnair upārjitaṃ / aputrasya hi sarvasvaṃ nūnaṃ rājā grahīṣyti // Rm 1.41 [41] // aputro 'haṃ hy apuṇyātmā gantavyaṃ maraṇaṃ dhruvaṃ / pretībhūtasya me ko 'nyaḥ piṇḍadānaṃ pradāsyati // Rm 1.42 [42] // mayā na prakṛtaṃ puṇyaṃ saṃpadarthaprasaṃginā / tan me sarvaṃ nirarthaṃ syāt ko māṃ pāpāt samuddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह भोग्यं प्रभुक्त्वापि किं मे सारम् अवस्थितं । केवलं धनसक्तस्य परत्र सद्गतिः कथं
iha bhogyaṃ prabhuktvāpi kiṃ me sāram avasthitaṃ / kevalaṃ dhanasaktasya paratra sadgatiḥ kathaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिन्ता हृदि स्थित्वा चित्तं मे तुदते ऽनिशं । एवं चित्तव्यथाक्रान्तः शल्यविद्ध इवास्म्य् अहं
iti cintā hṛdi sthitvā cittaṃ me tudate 'niśaṃ / evaṃ cittavyathākrāntaḥ śalyaviddha ivāsmy ahaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् व्यथाहरणोपायं दातव्यं मम तद्धितं । अन्यथा चेद् इहामुत्र विनष्टः स्यां निराशितः
tad vyathāharaṇopāyaṃ dātavyaṃ mama taddhitaṃ / anyathā ced ihāmutra vinaṣṭaḥ syāṃ nirāśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे ते बान्धवा जनाः । करुणाविष्टचित्तास् तं बोधयन्तः समब्रुवन्
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te bāndhavā janāḥ / karuṇāviṣṭacittās taṃ bodhayantaḥ samabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा मा भैष्ठा महाभाग त्यज चिन्तां वचः शृणु । तदुपायं वयं ब्रूमस् तत् कुरुष्व समाहितः
mā mā bhaiṣṭhā mahābhāga tyaja cintāṃ vacaḥ śṛṇu / tadupāyaṃ vayaṃ brūmas tat kuruṣva samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताराधनां कृत्वा कुरुष्व वंशयाचनां । नूनं वंशं प्रदास्यन्ति देवतास् ते प्रसादिताः
devatārādhanāṃ kṛtvā kuruṣva vaṃśayācanāṃ / nūnaṃ vaṃśaṃ pradāsyanti devatās te prasāditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष लोके प्रवादो ऽस्ति यद् आयाचनहेतुतः । पुत्रा दुहितरो वापि जाता देवप्रसादतः
eṣa loke pravādo 'sti yad āyācanahetutaḥ / putrā duhitaro vāpi jātā devaprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा नैव प्रमाणं स्याच् छास्त्रे कर्मप्रमाणतः । तत् तु देवप्रसादेन कर्मश् शीघ्रं प्रसिद्ध्यते
tathā naiva pramāṇaṃ syāc chāstre karmapramāṇataḥ / tat tu devaprasādena karmaś śīghraṃ prasiddhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एव देववैरुद्धे कर्म विघ्नैर् निहन्यते । तस्माद् दैवप्रसिद्ध्यर्थं श्रद्धाभक्तिसमाहितः
tad eva devavairuddhe karma vighnair nihanyate / tasmād daivaprasiddhyarthaṃ śraddhābhaktisamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताराधनां कृत्वा सर्वकार्य्यं प्रसाधयेत् । इति मत्वा भवांश् चापि सत्पुत्रप्रतिपत्तये
devatārādhanāṃ kṛtvā sarvakāryyaṃ prasādhayet / iti matvā bhavāṃś cāpi satputrapratipattaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्य्यया सह भक्त्या च देवतायाचनां कुरु । ततो रक्तैः प्रियां भार्याम् ऋतुस्नातां प्रकामतः
bhāryyayā saha bhaktyā ca devatāyācanāṃ kuru / tato raktaiḥ priyāṃ bhāryām ṛtusnātāṃ prakāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाढम् आलिंग्य संरक्तो धर्मवीजं प्ररोपय । ततो देवप्रभावेन सुनिष्पन्नः प्रसिद्धितः
gāḍham āliṃgya saṃrakto dharmavījaṃ praropaya / tato devaprabhāvena suniṣpannaḥ prasiddhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्पुत्रः संप्रजायेत सत्यम् एवं प्रमाणय । इति तेषां वचः श्रुत्वा गृहस्थो ऽसौ विनोदितः
tvatputraḥ saṃprajāyeta satyam evaṃ pramāṇaya / iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā gṛhastho 'sau vinoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति च प्रतिश्रुत्य भार्य्यया सह मोदितः । शिवब्रह्मादिदेवेशान् इंद्रादिदिगधीश्वरान्
tatheti ca pratiśrutya bhāryyayā saha moditaḥ / śivabrahmādideveśān iṃdrādidigadhīśvarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलाश्रयवनारामचत्वरमण्डपालयान् । सूर्य्यादींश् च ग्रहान् सर्वा भैरवाद्याश् च मातृकाः
jalāśrayavanārāmacatvaramaṇḍapālayān / sūryyādīṃś ca grahān sarvā bhairavādyāś ca mātṛkāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकुलाधिपतीं देवान् अन्यांश् च त्रिभवस्थितान् । सर्वान् एवं समाराध्य पूजयित्वा विधानतः
svakulādhipatīṃ devān anyāṃś ca tribhavasthitān / sarvān evaṃ samārādhya pūjayitvā vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतानं प्रार्थयित्वासौ पत्न्या सह तथारमत् । तदा कश्चिन् महासत्वः स्वर्गाच् च्युत्वा भुवं गतः
saṃtānaṃ prārthayitvāsau patnyā saha tathāramat / tadā kaścin mahāsatvaḥ svargāc cyutvā bhuvaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य गृहपतेः पत्न्या गर्भे स समुपाविशत् । ततः सा श्रेष्ठिनो भार्य्यापन्नसत्वाशु गुर्विणी
tasya gṛhapateḥ patnyā garbhe sa samupāviśat / tataḥ sā śreṣṭhino bhāryyāpannasatvāśu gurviṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भे सत्वं समुत्पन्नं मत्वा भर्त्तारम् अब्रवीत् । स्वामिन् प्रसीद मा भूस् त्वं विषण्नो ऽत्र सुखी भव
garbhe satvaṃ samutpannaṃ matvā bharttāram abravīt / svāmin prasīda mā bhūs tvaṃ viṣaṇno 'tra sukhī bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् गर्भे दक्षिणे भागे स्थितः संपरिवर्त्तते
yad garbhe dakṣiṇe bhāge sthitaḥ saṃparivarttate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नूनं दारको ऽयं स्यात् सत्यम् एव न संशयः । इति भार्यावचः श्रुत्वा गृहस्थो ऽसौ प्रमोदितः
tan nūnaṃ dārako 'yaṃ syāt satyam eva na saṃśayaḥ / iti bhāryāvacaḥ śrutvā gṛhastho 'sau pramoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याया गर्भम् आलोक्य सत्यम् इत्य् अन्वमन्यत ॥ र्म् १।६५ ५६! ॥ ततो ऽसौ सहसा वन्धुसुहृन्मित्रसहायकान् । प्राहूय पुरतस् तेषां मुदैवं समुदानयत्
bhāryāyā garbham ālokya satyam ity anvamanyata // Rm 1.65 56! // tato 'sau sahasā vandhusuhṛnmitrasahāyakān / prāhūya puratas teṣāṃ mudaivaṃ samudānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो भाग्यान् ममोत्पन्नं यद् अभिवांछितं मया । धन्यो ऽस्मि नावगीतः स्याद् देवतानुप्रसादतः
aho bhāgyān mamotpannaṃ yad abhivāṃchitaṃ mayā / dhanyo 'smi nāvagītaḥ syād devatānuprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिराभिलषितं पुत्रमुखं पश्येय सांप्रतं । कृत्या मे प्रतिकुर्वीत भृतश् च प्रतिविभृयात्
cirābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeya sāṃprataṃ / kṛtyā me pratikurvīta bhṛtaś ca prativibhṛyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दायाद्यं प्रतिपद्येत वंशो मे स्थितिको भवेत् । सुहृदो मे प्रसन्नाः स्युर् द्विषन्तश् च विषादिताः
dāyādyaṃ pratipadyeta vaṃśo me sthitiko bhavet / suhṛdo me prasannāḥ syur dviṣantaś ca viṣāditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया यावन्ति दानानि पुण्यानि प्रकृतानि च । एतत्पुण्यफलैर् नित्यं मंगलं भवतु द्वयोः
mayā yāvanti dānāni puṇyāni prakṛtāni ca / etatpuṇyaphalair nityaṃ maṃgalaṃ bhavatu dvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुण्यानुभावेन भूयान् माता निरातुरा । सुखं सुनोतु सत्पुत्रं मा पापं समुदागमत्
etatpuṇyānubhāvena bhūyān mātā nirāturā / sukhaṃ sunotu satputraṃ mā pāpaṃ samudāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे बन्धुसुहृत्सखाः । तथास्त्व् इत्य् अनुमोदन्तः स्वस्वालयं समाययुः
iti tenoditaṃ śrutvā sarve bandhusuhṛtsakhāḥ / tathāstv ity anumodantaḥ svasvālayaṃ samāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसौ गर्भिणी कान्ता क्रमाद् गर्भप्रवर्द्धिता । वैद्योपदिष्टम् आहारं भुक्त्वाचरद् यथा सुखं
tato 'sau garbhiṇī kāntā kramād garbhapravarddhitā / vaidyopadiṣṭam āhāraṃ bhuktvācarad yathā sukhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च समये ऽसूत पुत्रं कान्तं मनोहरं । सर्वलक्षणसंपन्नं भद्रांशं मंगलान्वितं
tataś ca samaye 'sūta putraṃ kāntaṃ manoharaṃ / sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ bhadrāṃśaṃ maṃgalānvitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वैव गृहस्थो ऽसौ सुप्रसन्नः प्रमोदितः । दृष्ट्वा तं दारकं सौम्यं नैव तृप्तिं समाययौ
tac chrutvaiva gṛhastho 'sau suprasannaḥ pramoditaḥ / dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ saumyaṃ naiva tṛptiṃ samāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ज्ञातीन् समाहूय कृत्वा जातिमहं मुदा । पुत्रनामाभिसंस्कर्तुं भूय एतान् समब्रवीत्
tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ mudā / putranāmābhisaṃskartuṃ bhūya etān samabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नामास्य यथायोग्यं प्रसिद्धं क्रियतां शुभं ॥ र्म् १।७७ ७६! ॥ इति तस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते ज्ञातयो मुदा । दारकं तं समालोक्य नंदिताः समभाषत
tan nāmāsya yathāyogyaṃ prasiddhaṃ kriyatāṃ śubhaṃ // Rm 1.77 76! // iti tasya vacaḥ śrutvā sarve te jñātayo mudā / dārakaṃ taṃ samālokya naṃditāḥ samabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् दिने ह्य् अयं जातस् तदा सर्वे ऽपि पौरिकाः । नन्दितास् तद् भवत्व् अयं नाम्ना नन्द इति श्रुतः
yasmin dine hy ayaṃ jātas tadā sarve 'pi paurikāḥ / nanditās tad bhavatv ayaṃ nāmnā nanda iti śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ दारको नन्दः सम्यग् देहोपचारणे । पित्राष्टासु च धात्रीषु परितोष्य समर्पितः
athāsau dārako nandaḥ samyag dehopacāraṇe / pitrāṣṭāsu ca dhātrīṣu paritoṣya samarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसौ क्रमशस् तासां धात्रिणाम् उपचारतः । दिने दिने प्रवृद्धो ऽभूद् ध्रदस्थं पंकजं यथा
tato 'sau kramaśas tāsāṃ dhātriṇām upacārataḥ / dine dine pravṛddho 'bhūd dhradasthaṃ paṃkajaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रवर्द्धमानो ऽसौ षड्वर्षिको यदाभवत् । तदा कुशीदसंवृत्तो बभूव विरतोत्सवः
evaṃ pravarddhamāno 'sau ṣaḍvarṣiko yadābhavat / tadā kuśīdasaṃvṛtto babhūva viratotsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा शय्यासनस्थस् तत् समुत्थातुं न चैछत । शय्यासनस्थितश् चैव भुक्त्वा नैवाचरत् क्वचित्
sadā śayyāsanasthas tat samutthātuṃ na caichata / śayyāsanasthitaś caiva bhuktvā naivācarat kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा स्वान्तर्गृहस्थो ऽपि सुतीक्ष्णबुद्धिमान् सुधीः । अधीत्य सर्वशास्त्राणि सत्यधर्मरतो ऽभवत्
sadā svāntargṛhastho 'pi sutīkṣṇabuddhimān sudhīḥ / adhītya sarvaśāstrāṇi satyadharmarato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रेष्ठी पिता दृष्ट्वा पुत्रम् एवं कुशीदितं । सर्वविद्यागुणाधारं दृष्ट्वा चैवं व्यचिन्तयत्
atha śreṣṭhī pitā dṛṣṭvā putram evaṃ kuśīditaṃ / sarvavidyāguṇādhāraṃ dṛṣṭvā caivaṃ vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं चिद् यो मया प्राप्तो देवतासंप्रसादतः । सो ऽपि पुत्रो ममाभाग्याद् भवत्य् एवं कुशीदितः
kathaṃ cid yo mayā prāpto devatāsaṃprasādataḥ / so 'pi putro mamābhāgyād bhavaty evaṃ kuśīditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वविद्यागुणाधारं सर्वशास्त्रविचक्षणः । किं ममानेन पुत्रेण दुस्थितेनेव रोगिना । यतः स्वस्थशरीरो ऽपि भुक्त्वैवं पशुवत् स्थितः
sarvavidyāguṇādhāraṃ sarvaśāstravicakṣaṇaḥ / kiṃ mamānena putreṇa dusthiteneva roginā / yataḥ svasthaśarīro 'pi bhuktvaivaṃ paśuvat sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् अत्राहं करिष्यामि यत् पुत्रो ऽयं नि रुद्यमः । किम् ईद्रिग्जन्तुना कार्य्यं कुलधर्मोपहारिणा ॥ र्म् १।८८ ६८! ॥ धिग् मे दैवं प्रयत्नं च सर्वं तत् स्यान् निरर्थकं । किम् उपायं करिष्यामि सर्वथाहं विभग्नितः
kim atrāhaṃ kariṣyāmi yat putro 'yaṃ ni rudyamaḥ / kim īdrigjantunā kāryyaṃ kuladharmopahāriṇā // Rm 1.88 68! // dhig me daivaṃ prayatnaṃ ca sarvaṃ tat syān nirarthakaṃ / kim upāyaṃ kariṣyāmi sarvathāhaṃ vibhagnitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चिन्तापरीतो ऽसौ गृहस्थश् च व्यचिन्तयत् । पूरणो मे ऽस्ति शास्ता यः पृछेयं तद् उपायकं
evaṃ cintāparīto 'sau gṛhasthaś ca vyacintayat / pūraṇo me 'sti śāstā yaḥ pṛcheyaṃ tad upāyakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मत्वा गृहस्थो ऽसौ तद् आश्रमं समागतः । पूरणं तं गुरुं नत्वा पप्रच्छ तदुपायतां
iti matvā gṛhastho 'sau tad āśramaṃ samāgataḥ / pūraṇaṃ taṃ guruṃ natvā papraccha tadupāyatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् भो महाभिज्ञ शास्तासि मे प्रसीद तत् । यन् मया पृछ्यते कार्य्यं तत् समादेष्टुम् अर्हसि
bhagavan bho mahābhijña śāstāsi me prasīda tat / yan mayā pṛchyate kāryyaṃ tat samādeṣṭum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं श्रुत्वा तीर्थिको मानगर्वितः । आशु सिद्धं करिष्यामो यत् कार्य्यं ते ऽत्र तद् वद
iti tenārthitaṃ śrutvā tīrthiko mānagarvitaḥ / āśu siddhaṃ kariṣyāmo yat kāryyaṃ te 'tra tad vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रोक्त्वैवम् आश्वास्य पूरणो ऽत्यभिमानिकः । प्रवदंस् तं गृहस्थं वै सर्वथैवम् अबोधयत्
iti proktvaivam āśvāsya pūraṇo 'tyabhimānikaḥ / pravadaṃs taṃ gṛhasthaṃ vai sarvathaivam abodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन समादिष्टं श्रुत्वा गृहपतिर् मुदा । कृताञ्जलिपुटो नत्वा तं गुरुं समभाषत
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā gṛhapatir mudā / kṛtāñjalipuṭo natvā taṃ guruṃ samabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् भो विजानीया यो मे पुत्रः प्रजायते । स प्रवृद्धो निरुत्साही कुशीदो वर्त्तते ऽधुना
bhagavan bho vijānīyā yo me putraḥ prajāyate / sa pravṛddho nirutsāhī kuśīdo varttate 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा शय्यास्थितो भुङ्क्ते भुक्त्वा शेते निरुद्यमः । नोत्सहति क्वचिद् गंतुं पशुवत् तिष्ठते गृहे
sadā śayyāsthito bhuṅkte bhuktvā śete nirudyamaḥ / notsahati kvacid gaṃtuṃ paśuvat tiṣṭhate gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शयनात् समुत्थाय श्रोतुं द्रष्टुं समिच्छति । गृहे शय्यासनारूढो रोगीव वसते सदा
na śayanāt samutthāya śrotuṃ draṣṭuṃ samicchati / gṛhe śayyāsanārūḍho rogīva vasate sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुपायं कथं कुर्य्यां येनायं शयनोत्थितः । श्रोतुं द्रष्टुं च गंतुं च कर्त्तुं कार्य्यं यथोत्सहेत्
tadupāyaṃ kathaṃ kuryyāṃ yenāyaṃ śayanotthitaḥ / śrotuṃ draṣṭuṃ ca gaṃtuṃ ca karttuṃ kāryyaṃ yathotsahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा मे भगवन् पुत्रं कुलधर्मे नियोजय । भवान् एव हि मे शास्ता तद् धितं कर्तुम् अर्हसि
tathā me bhagavan putraṃ kuladharme niyojaya / bhavān eva hi me śāstā tad dhitaṃ kartum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं प्रार्थितं तेन श्रुत्वासौ पूरणो यतिः । तस्य गृहपतेश् चित्तं प्रहर्षयन् समब्रवीत्
ity evaṃ prārthitaṃ tena śrutvāsau pūraṇo yatiḥ / tasya gṛhapateś cittaṃ praharṣayan samabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे मा गा विषादं त्वं चिन्तया किं प्रतप्यसे । अस्मासु विद्यमानेषु षट्सु विज्ञेषु शास्तृषु
are mā gā viṣādaṃ tvaṃ cintayā kiṃ pratapyase / asmāsu vidyamāneṣu ṣaṭsu vijñeṣu śāstṛṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अहं ते महाभाग सार्द्धं सर्वैश् च तीर्थिकैः । ऋद्ध्या गत्वा करिष्यामि दारकं विस्तयोत्थितं
tad ahaṃ te mahābhāga sārddhaṃ sarvaiś ca tīrthikaiḥ / ṛddhyā gatvā kariṣyāmi dārakaṃ vistayotthitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदासौ दारको ह्य् अस्मान् सर्वान् दृष्ट्वा समुत्थितः । कृत्वा प्रणामम् अस्माकं धर्म्मं श्रोतुं समुत्सहेत्
yadāsau dārako hy asmān sarvān dṛṣṭvā samutthitaḥ / kṛtvā praṇāmam asmākaṃ dharmmaṃ śrotuṃ samutsahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा धर्मसमुत्साहात् कुशलानि समाचरेत् । तत्कुशलैः समापन्नो वीर्यवान् स भवेत् सुधीः
śrutvā dharmasamutsāhāt kuśalāni samācaret / tatkuśalaiḥ samāpanno vīryavān sa bhavet sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते सर्वकार्याणि साधयेत् स समुद्यतः । स्वकुलधर्मकर्माणि कुशली संचरिष्यते
tatas te sarvakāryāṇi sādhayet sa samudyataḥ / svakuladharmakarmāṇi kuśalī saṃcariṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मे वचनं सत्यं दृष्ट्वा सम्यक् प्रमाणय । तद् विषादं परित्यज्य कर्त्तव्यं हि तथा कुरु
evaṃ me vacanaṃ satyaṃ dṛṣṭvā samyak pramāṇaya / tad viṣādaṃ parityajya karttavyaṃ hi tathā kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन समादिष्टं श्रुत्वा स गृहभृन् मुदा । सहसा स्वगृहं गत्वा तद् भोज्यं समसाधयत्
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sa gṛhabhṛn mudā / sahasā svagṛhaṃ gatvā tad bhojyaṃ samasādhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ पूरणो ऽन्यैश् च तीर्थिकैः सार्द्धम् आगतः । गृहे गत्वा पुरस् तस्य पर्य्यङ्के समुपाश्रयत्
athāsau pūraṇo 'nyaiś ca tīrthikaiḥ sārddham āgataḥ / gṛhe gatvā puras tasya paryyaṅke samupāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथासौ तान् समागत्वा क्रमश आसने स्थितान् । दृष्ट्वा संहर्षितः श्रेष्ठी सहसा पुत्रम् अब्रवीत्
tathāsau tān samāgatvā kramaśa āsane sthitān / dṛṣṭvā saṃharṣitaḥ śreṣṭhī sahasā putram abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्र पश्य गृहे ऽस्माकं शास्तारः समुपस्थिताः । तत् समुत्थाय नत्वैताञ् छास्तॄन् भोज्यैः प्रवारय
putra paśya gṛhe 'smākaṃ śāstāraḥ samupasthitāḥ / tat samutthāya natvaitāñ chāstṝn bhojyaiḥ pravāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा जनकेनासौ दारको न समुत्थितः । द्रष्टुम् अपि न चोत्सेहे किं नमेच् च प्रवारयेत्
ity uktvā janakenāsau dārako na samutthitaḥ / draṣṭum api na cotsehe kiṃ namec ca pravārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुशः प्रेर्य्यमाणो ऽपि पित्रा स बन्धुभिः सह । दारकस् तान् समासीनान् द्रष्टुम् अपि न चैछत
bahuśaḥ preryyamāṇo 'pi pitrā sa bandhubhiḥ saha / dārakas tān samāsīnān draṣṭum api na caichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं पुनर् उत्थितो नत्वा भोजणैः संप्रवारयेत् । तथा शय्यासनारूढ एवं तस्थौ निरुत्सवः
kiṃ punar utthito natvā bhojaṇaiḥ saṃpravārayet / tathā śayyāsanārūḍha evaṃ tasthau nirutsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते तीर्थिकाः सर्वे दृष्ट्वैवं निरुत्सवं । नानाविधिप्रयत्नैस् तम् उत्थापयितुम् आरभन्
tatas te tīrthikāḥ sarve dṛṣṭvaivaṃ nirutsavaṃ / nānāvidhiprayatnais tam utthāpayitum ārabhan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि नैव शय्याया उदतिष्ठत् स दारकः । स्वधर्मदेशकांश् चापि तान् द्रष्टुम् अपि नैहत
tathāpi naiva śayyāyā udatiṣṭhat sa dārakaḥ / svadharmadeśakāṃś cāpi tān draṣṭum api naihata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चानुत्थितं दृष्ट्वा तं ते सर्वे च तीर्थिकाः । हठाच् चैनं समुत्थाप्य वशीकर्त्तुं पराक्रमन्
evaṃ cānutthitaṃ dṛṣṭvā taṃ te sarve ca tīrthikāḥ / haṭhāc cainaṃ samutthāpya vaśīkarttuṃ parākraman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वाभिसंमुखायातान् भीतो ऽरौत्सीत् स दारकः
dṛṣṭvābhisaṃmukhāyātān bhīto 'rautsīt sa dārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तं रुदितं दृष्ट्वा सर्वे ते लज्जया भिया । प्रतिजग्मुर् विभिन्नास्याः स्वस्वालयानि भेदिताः
tathā taṃ ruditaṃ dṛṣṭvā sarve te lajjayā bhiyā / pratijagmur vibhinnāsyāḥ svasvālayāni bheditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा गृहपतिर् दृष्ट्वा सर्वान् एतान् परायितान् । प्रतिभिन्नविषण्नात्मा तस्थौ चिन्ताविमोहितः
tathā gṛhapatir dṛṣṭvā sarvān etān parāyitān / pratibhinnaviṣaṇnātmā tasthau cintāvimohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रीभगवान् बुद्धः सर्वदर्शी विनायकः । पश्यन् सत्वान् समुद्धर्तुं ददर्श तं कुशीदितं
atha śrībhagavān buddhaḥ sarvadarśī vināyakaḥ / paśyan satvān samuddhartuṃ dadarśa taṃ kuśīditaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तस्य कुशीदस्य कर्मवृत्तिपरंपरां । तत् कुशीदं समुद्धर्तुम् अर्यानंदं समब्रवीत्
dṛṣṭvā tasya kuśīdasya karmavṛttiparaṃparāṃ / tat kuśīdaṃ samuddhartum aryānaṃdaṃ samabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यानंद गृहस्थस्य श्रावस्तीपुरवासिनः । पुत्रो नंद इति ख्यातः साम्प्रतं संकुशीदिकः
paśyānaṃda gṛhasthasya śrāvastīpuravāsinaḥ / putro naṃda iti khyātaḥ sāmprataṃ saṃkuśīdikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ मे दर्शनाद् एव नूनं वीर्य्यं समारभन् । सहसोत्थाय स नत्वा धर्मं प्रशृणुयान् मुदा
asau me darśanād eva nūnaṃ vīryyaṃ samārabhan / sahasotthāya sa natvā dharmaṃ praśṛṇuyān mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मे शासने धर्मं प्रचरेत् स सुधीः सदा । क्रमाद् बोधिचरीं पूर्य्य संबोधिं चापि लप्स्यति
tato me śāsane dharmaṃ pracaret sa sudhīḥ sadā / kramād bodhicarīṃ pūryya saṃbodhiṃ cāpi lapsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् तस्य गृहे गत्वा तीर्थिकदर्प्पछित्तये । सद्धर्मे संप्रतिष्ठाप्य सर्वान् बोधौ नियोजये
tasmāt tasya gṛhe gatvā tīrthikadarppachittaye / saddharme saṃpratiṣṭhāpya sarvān bodhau niyojaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.