पुनर् एवं यतीशो ऽसाव् उपगुप्तो जिनांशजः । त्रिरत्नस्मृतिजं पुण्यं ख्यातुं नृपम् अब्रवीत्
punar evaṃ yatīśo 'sāv upagupto jināṃśajaḥ / triratnasmṛtijaṃ puṇyaṃ khyātuṃ nṛpam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 6
महत्पुण्यानुभावत्वं त्रिरत्नस्मृतिसंभवं । तद् अहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु राजन् समाहितः
mahatpuṇyānubhāvatvaṃ triratnasmṛtisaṃbhavaṃ / tad ahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu rājan samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मता खलु देवानां स्वर्गच्यवनधर्म्मिणां । पंचपूर्वनिमित्तानि प्रादुर्भवेयुर् आत्मनि
dharmatā khalu devānāṃ svargacyavanadharmmiṇāṃ / paṃcapūrvanimittāni prādurbhaveyur ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्लिष्टानि हि वासांसि क्लिश्येयुश् च्यवनान्तिके । अम्लानानि च माल्यानि म्लायेरन् सहसा खलु
akliṣṭāni hi vāsāṃsi kliśyeyuś cyavanāntike / amlānāni ca mālyāni mlāyeran sahasā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दौर्गन्धं निःसरेद् देहात् कक्षाभ्यां स्वेद उद्भवेत् । प्रच्युतिसमये प्राप्ते स्वासने न धृतिं लभेत्
daurgandhaṃ niḥsared dehāt kakṣābhyāṃ sveda udbhavet / pracyutisamaye prāpte svāsane na dhṛtiṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पंचनिमित्तानि स्वर्गाच् च्यवनधर्मिणां । सर्वेषां प्रोद्भवेयुश् च प्रच्युतिसमयागमे
etatpaṃcanimittāni svargāc cyavanadharmiṇāṃ / sarveṣāṃ prodbhaveyuś ca pracyutisamayāgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरैकदेवपुत्रस्य तथा च्यवनधर्मिणः । एतत्पंचनिमित्तानि प्रादुर् आसंश् च्युतेः पुरः
puraikadevaputrasya tathā cyavanadharmiṇaḥ / etatpaṃcanimittāni prādur āsaṃś cyuteḥ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ च्यवनधर्मासौ देवपुत्रो विषादितः । अवश्यं च्यवनं स्वर्गान् मत्वा रौत्सीद् अधीरितः
atha cyavanadharmāsau devaputro viṣāditaḥ / avaśyaṃ cyavanaṃ svargān matvā rautsīd adhīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवर्त्य स्वविमानस्थः परिवर्त्त्य विमूर्छितः । पुनश् चैतन्यम् आसाद्य विलपं पर्य्यदेवतः
āvartya svavimānasthaḥ parivarttya vimūrchitaḥ / punaś caitanyam āsādya vilapaṃ paryyadevataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा मन्दाकिनि हेमाव्जव्याप्ते पुण्याम्बुवाहिनि । त्वयि स्नात्वप्य् अहं च्युत्वा यास्यामि दुर्गतिं कथं
hā mandākini hemāvjavyāpte puṇyāmbuvāhini / tvayi snātvapy ahaṃ cyutvā yāsyāmi durgatiṃ kathaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा चैत्ररथम् उत्सृज्य क्व क्रीडेयं यथेछया । हा नन्दनवनं रम्यं त्यक्त्वाहं क्व रमेय च
hā caitraratham utsṛjya kva krīḍeyaṃ yathechayā / hā nandanavanaṃ ramyaṃ tyaktvāhaṃ kva rameya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा मिश्रिकावनं दिव्यं त्यक्त्वा रम्ये कुहाधुना । हा पारुष्यवनं त्यक्त्वा क्व रम्याम्य् अप्सरोगणैः
hā miśrikāvanaṃ divyaṃ tyaktvā ramye kuhādhunā / hā pāruṣyavanaṃ tyaktvā kva ramyāmy apsarogaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा देवसमितिं त्यक्त्वा क्व श्रोष्यामि सुभाषितां
hā devasamitiṃ tyaktvā kva śroṣyāmi subhāṣitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हा सुदर्शनं रम्यं पुरं त्यक्त्वा व्रजे च्युतः । प्रासादं वैजयंतञ् च कदा द्रक्ष्याम्य् अहं पुनः
hā hā sudarśanaṃ ramyaṃ puraṃ tyaktvā vraje cyutaḥ / prāsādaṃ vaijayaṃtañ ca kadā drakṣyāmy ahaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा शक्रप्रमुखैर् देवैः सार्द्धं कृदाप्रमोदितः । अधुना मे क्व तत् सौख्यं श्रोतुं चापि न लप्स्यते
hā śakrapramukhair devaiḥ sārddhaṃ kṛdāpramoditaḥ / adhunā me kva tat saukhyaṃ śrotuṃ cāpi na lapsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा देव्यम् अमृतं त्यक्त्वा किं प्रभोक्ष्यामि सांप्रतं । दिव्यकामसुखं भुक्त्वा पुनर् दुर्गतिम् आश्रयन्
hā devyam amṛtaṃ tyaktvā kiṃ prabhokṣyāmi sāṃprataṃ / divyakāmasukhaṃ bhuktvā punar durgatim āśrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियद् दुःखं च संभोक्तुं यास्यामि नरकेष्व् अहं । एतद् दिव्यमहोत्साहाद् भ्रष्टो ऽहं नरके गतः
kiyad duḥkhaṃ ca saṃbhoktuṃ yāsyāmi narakeṣv ahaṃ / etad divyamahotsāhād bhraṣṭo 'haṃ narake gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महद्दुःखाभिसंतप्तः सहिष्यामि कथं तदा । हा हतो ऽस्मि स्वपापेन किं पापं प्रकृतं मया
mahadduḥkhābhisaṃtaptaḥ sahiṣyāmi kathaṃ tadā / hā hato 'smi svapāpena kiṃ pāpaṃ prakṛtaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनेतः स्वर्गतश् च्युत्वा पुनर् यास्यामि नारकान् किं । उपायं करिष्यामि न यायां येन दुर्गतिं
yenetaḥ svargataś cyutvā punar yāsyāmi nārakān kiṃ / upāyaṃ kariṣyāmi na yāyāṃ yena durgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को मे शास्तात्र विद्येत यो मां धर्मे नियोजयेत् । धर्मेण रक्ष्यते प्राणी नरके संस्थितो ऽपि च
ko me śāstātra vidyeta yo māṃ dharme niyojayet / dharmeṇa rakṣyate prāṇī narake saṃsthito 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं विनात्र देवो ऽपि स्वर्गात् प्रभ्रन्स्यते पुनः । किं करोमि क्व यास्यामि नात्रोपायं तु मन्यते
dharmaṃ vinātra devo 'pi svargāt prabhransyate punaḥ / kiṃ karomi kva yāsyāmi nātropāyaṃ tu manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वथाहम् इतश् च्युत्वा गछेयं दुर्गतिं खलु । इतश् च्युतस्य मे जन्म लब्धव्यं भुवने कुह
sarvathāham itaś cyutvā gacheyaṃ durgatiṃ khalu / itaś cyutasya me janma labdhavyaṃ bhuvane kuha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति धैर्यं समाधाय मनसैवं व्यलोकयत् । च्युत्वेतः सौकरं जन्म प्राप्तव्यं सप्तमे दिने
iti dhairyaṃ samādhāya manasaivaṃ vyalokayat / cyutvetaḥ saukaraṃ janma prāptavyaṃ saptame dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्वाप्तगतिं दृष्ट्वा पपात सविमूर्छितः । अथाद्राक्षीन् महेन्द्रस् तं पतितं भुवि मूर्छितं
evaṃ svāptagatiṃ dṛṣṭvā papāta savimūrchitaḥ / athādrākṣīn mahendras taṃ patitaṃ bhuvi mūrchitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च सहसोपेत्य सुधासेकैर् असिंचयत् । ततो ऽसौ चेतनां लब्ध्वा शनैर् उत्थाय तं प्रभुं
dṛṣṭvā ca sahasopetya sudhāsekair asiṃcayat / tato 'sau cetanāṃ labdhvā śanair utthāya taṃ prabhuṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा पादौ परिष्वज्य नत्वैवं प्रार्थयद् रुदन् । हा हा नाथ महेन्द्रो ऽसि सर्वलोकाधिपः प्रभुः
dṛṣṭvā pādau pariṣvajya natvaivaṃ prārthayad rudan / hā hā nātha mahendro 'si sarvalokādhipaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान् हि जगतां राजा स्वामी भर्त्ता पतिः प्रभुः
bhavān hi jagatāṃ rājā svāmī bharttā patiḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाथो धर्मानुशास्ता च तन् मां रक्षतुम् अर्हसि । त्वदृते ऽन्यो न मे कश्चिद् रक्षको विद्यते ऽत्र हि
nātho dharmānuśāstā ca tan māṃ rakṣatum arhasi / tvadṛte 'nyo na me kaścid rakṣako vidyate 'tra hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अनुकंपया दृष्ट्या धृत्वा माम् उद्धर प्रभो । यदि मां रक्षितुं नाथ न शक्नोति भवान् अपि
tad anukaṃpayā dṛṣṭyā dhṛtvā mām uddhara prabho / yadi māṃ rakṣituṃ nātha na śaknoti bhavān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को मां समुद्धरेद् अन्यो हा हतो नरके व्रजे । मंडाकिन्यां त्वया सार्द्धं स्नात्वा पूतात्मको ऽप्य् अहं
ko māṃ samuddhared anyo hā hato narake vraje / maṃḍākinyāṃ tvayā sārddhaṃ snātvā pūtātmako 'py ahaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं च नरके गत्वा वसेयम् अशुचिं चरन् । सहाप्सरोगणैर् नित्यं चरित्वा नंदने वने
kathaṃ ca narake gatvā vaseyam aśuciṃ caran / sahāpsarogaṇair nityaṃ caritvā naṃdane vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यसंगीतिवाद्यैश् च रमामि संप्रमोदितः । अद्येतः पतितो पृथ्व्यां राजगृहोपजांगले
divyasaṃgītivādyaiś ca ramāmi saṃpramoditaḥ / adyetaḥ patito pṛthvyāṃ rājagṛhopajāṃgale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौकरं जन्म लप्स्यामि सप्तमे दिवसे खलु । तत्र मूत्रपुरिषादीन् अमेध्यान् अपि कृच्छ्रतः
saukaraṃ janma lapsyāmi saptame divase khalu / tatra mūtrapuriṣādīn amedhyān api kṛcchrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्ध्वा भुक्त्वा चरिष्यामि व्याधसंघैर् उपद्रुतः । बहुवर्षसहस्राणि भूत्वैवं सूकरात्मजः
labdhvā bhuktvā cariṣyāmi vyādhasaṃghair upadrutaḥ / bahuvarṣasahasrāṇi bhūtvaivaṃ sūkarātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमेध्यकर्दमे नित्यं वत्स्याम्य् आवर्त्य संचरन् । एवं दिव्यामृतं भुक्त्वा रमित्वा भवता सह
amedhyakardame nityaṃ vatsyāmy āvartya saṃcaran / evaṃ divyāmṛtaṃ bhuktvā ramitvā bhavatā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं हि नारके गत्वा भोक्ष्ये ऽमेध्यानि संचरः । इमं कल्पतरुं त्यक्त्वा यथेप्सितफलप्रदं
kathaṃ hi nārake gatvā bhokṣye 'medhyāni saṃcaraḥ / imaṃ kalpataruṃ tyaktvā yathepsitaphalapradaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जांगलं वृक्षम् आश्रित्य स्थितो भोक्ष्यामि किं तदा । सर्वथाहं च्युतो ऽस्मीतः प्रेरितो हि स्वकर्मणा
jāṃgalaṃ vṛkṣam āśritya sthito bhokṣyāmi kiṃ tadā / sarvathāhaṃ cyuto 'smītaḥ prerito hi svakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधानि च दुःखानि भोक्तुं यास्यामि नारके । तद् उपायं प्रदातव्यं भवता मे ऽनुकंपिना
vividhāni ca duḥkhāni bhoktuṃ yāsyāmi nārake / tad upāyaṃ pradātavyaṃ bhavatā me 'nukaṃpinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनाशु दुर्गतेर् मुक्तः प्रागछेयं च स्वर्गतिं । सर्वथा रक्ष मां नाथ यद्य् अस्ति ते कृपा मयि
yenāśu durgater muktaḥ prāgacheyaṃ ca svargatiṃ / sarvathā rakṣa māṃ nātha yady asti te kṛpā mayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान् मां पतितं दृष्ट्वा नोपेक्षां कर्तुम् अर्हति । भवान् एव जगच्छास्ता सर्वलोकाधिपः प्रभुः
bhavān māṃ patitaṃ dṛṣṭvā nopekṣāṃ kartum arhati / bhavān eva jagacchāstā sarvalokādhipaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आशु मां प्रयत्नेन समुद्धर्तुं समर्हति । इदं ते दर्शनं नाथ पश्चिमं मे भवेत् खलु
tad āśu māṃ prayatnena samuddhartuṃ samarhati / idaṃ te darśanaṃ nātha paścimaṃ me bhavet khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मशतसहस्रैश् च दुर्लभं स्याद् धि संगमं । इत्य् एवं विलपं देवपुत्रस् स तं सुराधिपं
janmaśatasahasraiś ca durlabhaṃ syād dhi saṃgamaṃ / ity evaṃ vilapaṃ devaputras sa taṃ surādhipaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नत्वा पादौ निरीक्ष्यैव तस्थाव् अश्रुगलन्मुखः । अथ शक्रः सुरेन्द्रो ऽसौ दृष्ट्वैवं प्रविलापितं
natvā pādau nirīkṣyaiva tasthāv aśrugalanmukhaḥ / atha śakraḥ surendro 'sau dṛṣṭvaivaṃ pravilāpitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुण्या क्रान्तचित्तस् तम् आश्वासयन्न् अभाषत । मा कृथा रोदनं भद्र समाश्वसि हि धीरय
kāruṇyā krāntacittas tam āśvāsayann abhāṣata / mā kṛthā rodanaṃ bhadra samāśvasi hi dhīraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियन्ते किं प्रयत्नानि सर्वथा मरणं ध्रुवं । मृत्युर् महावलिष्ठो हि सर्वसत्वान्तकारकः
kriyante kiṃ prayatnāni sarvathā maraṇaṃ dhruvaṃ / mṛtyur mahāvaliṣṭho hi sarvasatvāntakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रीयन्ते मृत्युना सर्वे मृत्युः केन निहन्यते । अनिर्वायो हि सर्वत्र सर्वत्रैधातुकेष्व् अपि
hrīyante mṛtyunā sarve mṛtyuḥ kena nihanyate / anirvāyo hi sarvatra sarvatraidhātukeṣv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् अपि जन्तूनाम् एकान्ते मरणं ध्रुवं । तस्मान् मा भेस् तथा मृत्योः किं विषादेन सिध्यते
sarveṣām api jantūnām ekānte maraṇaṃ dhruvaṃ / tasmān mā bhes tathā mṛtyoḥ kiṃ viṣādena sidhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् धैर्य्यतैः समालंव्य त्रिरत्नं शरणं व्रज । गत्वा च शरणं तेषां स्मर नित्यं समाहितः
tad dhairyyataiḥ samālaṃvya triratnaṃ śaraṇaṃ vraja / gatvā ca śaraṇaṃ teṣāṃ smara nityaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् त्वं दुर्गतिं मुक्त्वा सद्गतिं समवाप्नुयाः । एतद् एव हि संसारे महोपायं शुभाप्तये
tatas tvaṃ durgatiṃ muktvā sadgatiṃ samavāpnuyāḥ / etad eva hi saṃsāre mahopāyaṃ śubhāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यद् धि विद्यते किंचिन् मृत्यौ साधारणे ध्रुवे । तद् अन्यच्चेतनां हित्वा त्रिरत्नान्य् अभिसंस्मरन्
nānyad dhi vidyate kiṃcin mṛtyau sādhāraṇe dhruve / tad anyaccetanāṃ hitvā triratnāny abhisaṃsmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो बुद्धाय धर्माय संघायेति वदन् भज । ये त्रिरत्नस्मृतिं धृत्वा मृतास् ते पुण्यभागिनः
namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti vadan bhaja / ye triratnasmṛtiṃ dhṛtvā mṛtās te puṇyabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाद् बोधिचरीं प्राप्य यायुश् चान्ते सुखवतीं । त्वं चापि त्रिरत्नानं स्मृत्वा मृतः सुपुण्यधृक्
kramād bodhicarīṃ prāpya yāyuś cānte sukhavatīṃ / tvaṃ cāpi triratnānaṃ smṛtvā mṛtaḥ supuṇyadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाद् बोधिचरीं प्राप्य संप्रयायाः सुखावतीं । इतीन्द्रेण समादिष्टं श्रुत्वा देवसुतो ऽथ सः
kramād bodhicarīṃ prāpya saṃprayāyāḥ sukhāvatīṃ / itīndreṇa samādiṣṭaṃ śrutvā devasuto 'tha saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्य् अनुसंमोद्य पुनर् नत्वैवम् अब्रवीत् । अद्यारभ्य महेन्द्राहं त्रिरत्नानं सदा स्मरन्
tathety anusaṃmodya punar natvaivam abravīt / adyārabhya mahendrāhaṃ triratnānaṃ sadā smaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा च शरणं तेषां उपासको भवे खलु । इत्य् उक्त्वा स महेन्द्रस्य पुरः स्थित्वा कृताञ्जलिः
gatvā ca śaraṇaṃ teṣāṃ upāsako bhave khalu / ity uktvā sa mahendrasya puraḥ sthitvā kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुस्मृत्य त्रिरत्नानां नमस्कृतिम् उदाहरत् । नमो बुद्धाय भद्राय नमो धर्माय तायिने
anusmṛtya triratnānāṃ namaskṛtim udāharat / namo buddhāya bhadrāya namo dharmāya tāyine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः संघाय नाथाय सर्वदापि नमे भजे । अद्यारभ्य त्रिरत्नानां सदाहं शरणं व्रजे
namaḥ saṃghāya nāthāya sarvadāpi name bhaje / adyārabhya triratnānāṃ sadāhaṃ śaraṇaṃ vraje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपासको भवेन् नित्यं नमामि सततं स्मरेत् । इत्य् उक्त्वा देवपुत्रो ऽसौ कालधर्मयुतश् च्युतः
upāsako bhaven nityaṃ namāmi satataṃ smaret / ity uktvā devaputro 'sau kāladharmayutaś cyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषिते देवलोके ऽभूद् उपपन्नः सुपुण्यतः । धर्मता खलु देवानां ये देवाः स्वर्गतश् च्युताः
tuṣite devaloke 'bhūd upapannaḥ supuṇyataḥ / dharmatā khalu devānāṃ ye devāḥ svargataś cyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ऽधोलोकेषु गछेयुर् न तूर्द्ध्वभुवनेषु हि । अथ शक्रो नरेन्द्रो ऽसौ दृष्ट्वा तं स्वर्गतश् च्युतं
te 'dholokeṣu gacheyur na tūrddhvabhuvaneṣu hi / atha śakro narendro 'sau dṛṣṭvā taṃ svargataś cyutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रासौ लभते जन्म इत्य् अधस्ताद् व्यलोकयत् । किम् असौ सूकरीगर्भ उत्पन्नो वा न वेति च
kutrāsau labhate janma ity adhastād vyalokayat / kim asau sūkarīgarbha utpanno vā na veti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यत् सर्वतश् चैनं न ददर्श कुहापि स । ततो ऽसौ विस्मितः शक्रो दिव्येन चक्षुषा पुनः
apaśyat sarvataś cainaṃ na dadarśa kuhāpi sa / tato 'sau vismitaḥ śakro divyena cakṣuṣā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रासौ लभते जन्म इत्य् एवं समलोकयत् । वत तिर्य्यक्षु जातो ऽसौ प्रेतेषु च प्रजायते
kutrāsau labhate janma ity evaṃ samalokayat / vata tiryyakṣu jāto 'sau preteṣu ca prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नरकेषु वा जात इत्य् एवं समलोकयत् । तेषु त्रिष्व् अप्य् अपायेषु नाद्राक्षीत् तं समंततः
atha narakeṣu vā jāta ity evaṃ samalokayat / teṣu triṣv apy apāyeṣu nādrākṣīt taṃ samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मनुष्यलोकेषु जातो वेति ददर्श च । तत्रापि च स सर्वत्र नाद्राक्षीत् तं सुरेश्वरः
tato manuṣyalokeṣu jāto veti dadarśa ca / tatrāpi ca sa sarvatra nādrākṣīt taṃ sureśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चतुर्महाराजभुवनेषु प्रजायते । इति तेषु च सर्वत्र विलोकयन् ददर्श न
tataś caturmahārājabhuvaneṣu prajāyate / iti teṣu ca sarvatra vilokayan dadarśa na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च विस्मितः शक्रस् त्रयस्त्रिंशे व्यलोकयन् । तत्रापि तं न चाद्राक्षीत् कुत्रापि च समंततः । एवं सर्वत्र लोकेषु विलोकयंस् तदुद्भवं । अदृष्ट्वा विस्मितः शक्रः पुनर् एवं व्यचिंतयत् । अहो वत महाश्चर्य्यं यन् मयापि न दृश्यते
tataś ca vismitaḥ śakras trayastriṃśe vyalokayan / tatrāpi taṃ na cādrākṣīt kutrāpi ca samaṃtataḥ / evaṃ sarvatra lokeṣu vilokayaṃs tadudbhavaṃ / adṛṣṭvā vismitaḥ śakraḥ punar evaṃ vyaciṃtayat / aho vata mahāścaryyaṃ yan mayāpi na dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रासौ जायते नूनं न मन्ये तत् प्रवृत्तितां । को नु ज्ञास्यति तद्वृत्तिं बुद्धाद् अन्यो न कश्चन
kutrāsau jāyate nūnaṃ na manye tat pravṛttitāṃ / ko nu jñāsyati tadvṛttiṃ buddhād anyo na kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध एव जगद्दर्शी षडभिज्ञस् त्रिकालवित् । तस्माद् अहम् इतो गत्वा संबुद्धे समुपाचरन्
buddha eva jagaddarśī ṣaḍabhijñas trikālavit / tasmād aham ito gatvā saṃbuddhe samupācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञप्यैवं च तद्वृत्तिं प्रष्टुम् अर्हामि सांप्रातं । इत्य् एवं मनसा ध्यात्वा देवेन्द्रो ऽसौ सविस्मयः
vijñapyaivaṃ ca tadvṛttiṃ praṣṭum arhāmi sāṃprātaṃ / ity evaṃ manasā dhyātvā devendro 'sau savismayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा जेतकारण्ये जिनाश्रमम् अवातरत् । तत्रासौ सुगतं दृष्ट्वा सहर्षविस्मयान्वितः
sahasā jetakāraṇye jināśramam avātarat / tatrāsau sugataṃ dṛṣṭvā saharṣavismayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य पुरतः स्थित्वा कृतांजलिपुटो ऽवदत् । भगवंस् तद् विजानीया यद् इहाहम् उपागतः
praṇamya purataḥ sthitvā kṛtāṃjalipuṭo 'vadat / bhagavaṃs tad vijānīyā yad ihāham upāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि प्रष्टुम् इछामि तत् समादेष्टुम् अर्हसि । एकः कालगतो देवपुत्रः स्वर्गाच् च्युतो गतः
tathāpi praṣṭum ichāmi tat samādeṣṭum arhasi / ekaḥ kālagato devaputraḥ svargāc cyuto gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्सु लोकेषु सर्वत्र दृश्यते न मया ह्य् असौ । कुत्रासौ जायते शास्तर् मया न दृश्यते क्वचित्
ṣaṭsu lokeṣu sarvatra dṛśyate na mayā hy asau / kutrāsau jāyate śāstar mayā na dṛśyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योत्पत्तिः कुह स्थाने तत् समादेष्टुम् अर्हसि । इतीन्द्रवचनैः श्रुत्वा स संबुद्धो मुनीश्वरः
tasyotpattiḥ kuha sthāne tat samādeṣṭum arhasi / itīndravacanaiḥ śrutvā sa saṃbuddho munīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुण्यात्मनः स्थानं इंद्राय समचक्षतच् । कौशिक तुषितो नाम लोकधातुः प्रसिद्धितः
tasya puṇyātmanaḥ sthānaṃ iṃdrāya samacakṣatac / kauśika tuṣito nāma lokadhātuḥ prasiddhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासौ मोदते देवो गत्वा त्रिशरणं च्युतः । इत्यादिष्टंअ मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स त्रिदशाधिपः
tatrāsau modate devo gatvā triśaraṇaṃ cyutaḥ / ityādiṣṭaṃa munīndreṇa śrutvā sa tridaśādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मितः सुप्रसन्नात्मा प्रणत्वैवंम् उदानयत् । अहो बुद्धम् अहो धर्मम् अहो संघं शुभंकरं
vismitaḥ suprasannātmā praṇatvaivaṃm udānayat / aho buddham aho dharmam aho saṃghaṃ śubhaṃkaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् संशरणमात्रे ऽपि सत्वा यान्ति शुभालयं । ये बुद्धं शरणं यान्ति न ते गछंति दुर्गतिं
yat saṃśaraṇamātre 'pi satvā yānti śubhālayaṃ / ye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachaṃti durgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहाय पातकान् सर्वान् दिव्यलोकम् उपासते । ये धर्मं शरणं यान्ति न ते गछंति दुर्गतिं । प्रहाय मानुषान् कायान् दिव्यान् कायान् उपासते
prahāya pātakān sarvān divyalokam upāsate / ye dharmaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachaṃti durgatiṃ / prahāya mānuṣān kāyān divyān kāyān upāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये संघं शरणं यान्ति न ते गछन्ति दुर्गतिं । प्रहाय सर्वदुःखानि दिव्यसौख्यान्य् उपासते
ye saṃghaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ / prahāya sarvaduḥkhāni divyasaukhyāny upāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यास् ते पुरुषा भद्राः संबोधिपदगामिनः । ये संस्मृत्वा त्रिरत्नानि व्रजन्ति मरणं ध्रुवं
dhanyās te puruṣā bhadrāḥ saṃbodhipadagāminaḥ / ye saṃsmṛtvā triratnāni vrajanti maraṇaṃ dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ भगवाञ् छ्रुत्वा शक्रेणैवं सुभाषितं । तथानुवर्णयन् प्राह कौशिकं तं सुराधिपं
athāsau bhagavāñ chrutvā śakreṇaivaṃ subhāṣitaṃ / tathānuvarṇayan prāha kauśikaṃ taṃ surādhipaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यास् ते पुरुषा भद्रा त्रिरत्नं भजंति ये
dhanyās te puruṣā bhadrā triratnaṃ bhajaṃti ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये बुद्धं शरणं यान्ति न ते गछन्ति दुर्गतिं । क्लेशवैरीं विनिर्जित्य संबोधिं समवाप्नुयुः
ye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ / kleśavairīṃ vinirjitya saṃbodhiṃ samavāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये धर्मं शरणं यान्ति न ते गछन्ति दुर्गतिं । मारधर्मविनिर्मुक्ता बोधिधर्मान् अवाप्नुयुः । ये संघं शरणं यांति न ते गछंति दुर्गतिं । पातकेभ्यो विनिर्मुक्ताः संप्रयान्ति सुखावतीं
ye dharmaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ / māradharmavinirmuktā bodhidharmān avāpnuyuḥ / ye saṃghaṃ śaraṇaṃ yāṃti na te gachaṃti durgatiṃ / pātakebhyo vinirmuktāḥ saṃprayānti sukhāvatīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भजन्ति मुनीन्द्रं ये ते भ्रमंति भवार्णवे । संबोधिमार्गतो भ्रष्टा नष्टा गछन्ति दुर्गतिं
na bhajanti munīndraṃ ye te bhramaṃti bhavārṇave / saṃbodhimārgato bhraṣṭā naṣṭā gachanti durgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये शृण्वंति न सद्धर्मं ते क्लेशपरिदाहिताः । मारधर्मरता दुष्टाः प्रणष्टा यांति दुर्गतिं । न मानयंति ये संघं न ते जानंति सद्गतिं । सदा दुःखाभिसंतप्ता भ्रष्टा गछंति दुर्गतिं । निन्दन्ति ये त्रिरत्नानि ते दुष्टा मारपाक्षिकाः । नैव चरंति सन्मार्गे विनष्टा यंति दुर्गतिं । तस्माद् ये मानवाः सन्तो वांछन्ति सद्गतिं सदा । तैः संस्मृत्वा त्रिरत्नानां कर्त्तव्यं शरणं मुदा
ye śṛṇvaṃti na saddharmaṃ te kleśaparidāhitāḥ / māradharmaratā duṣṭāḥ praṇaṣṭā yāṃti durgatiṃ / na mānayaṃti ye saṃghaṃ na te jānaṃti sadgatiṃ / sadā duḥkhābhisaṃtaptā bhraṣṭā gachaṃti durgatiṃ / nindanti ye triratnāni te duṣṭā mārapākṣikāḥ / naiva caraṃti sanmārge vinaṣṭā yaṃti durgatiṃ / tasmād ye mānavāḥ santo vāṃchanti sadgatiṃ sadā / taiḥ saṃsmṛtvā triratnānāṃ karttavyaṃ śaraṇaṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये स्मरन्ति त्रिरत्नानां न ते गछंति दुर्गतिं । प्रहाय पातकान् सर्वाञ् शीघ्रं यान्ति सुखावतीं
ye smaranti triratnānāṃ na te gachaṃti durgatiṃ / prahāya pātakān sarvāñ śīghraṃ yānti sukhāvatīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखावत्यां जिनेन्द्रस्य धर्मं श्रुत्वानुमोदिताः । बोधिचित्तं समासाद्य चरन्ति बोधिचारिकां
sukhāvatyāṃ jinendrasya dharmaṃ śrutvānumoditāḥ / bodhicittaṃ samāsādya caranti bodhicārikāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ताः क्रमतः पूर्य्य संवृत्तिपारम् आगताः । परमार्थचरीं प्राप्य निर्वृत्तिं समवाप्नुयुः
tatas tāḥ kramataḥ pūryya saṃvṛttipāram āgatāḥ / paramārthacarīṃ prāpya nirvṛttiṃ samavāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं हि बोधिमार्गानां वीजं विज्ञाय कौशिक । त्रिरत्नस्मरणं नित्यं कर्त्तव्यं बोधिवांछिभिः
idaṃ hi bodhimārgānāṃ vījaṃ vijñāya kauśika / triratnasmaraṇaṃ nityaṃ karttavyaṃ bodhivāṃchibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदापि नैव मोक्तव्यं त्रिरत्नस्मरणं सदा । गत्वा च शरणं तेषां त्रिरत्नानां समाचर
kadāpi naiva moktavyaṃ triratnasmaraṇaṃ sadā / gatvā ca śaraṇaṃ teṣāṃ triratnānāṃ samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेन मुनीन्द्रेण समादिष्टं स कौशिकः । श्रुत्वैवम् इत्य् अनुज्ञाय प्राभ्यनन्दत् प्रसादितः
evaṃ tena munīndreṇa samādiṣṭaṃ sa kauśikaḥ / śrutvaivam ity anujñāya prābhyanandat prasāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसौ भगवन्तं तं नत्वा स रचितांजलिः । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य पुनर् नत्वा दिवं ययौ
tato 'sau bhagavantaṃ taṃ natvā sa racitāṃjaliḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya punar natvā divaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवपुरे गत्वा सुधर्ममंदिरे स्थितः । देवलोकान् समामंत्र्य तत् प्रवृत्तं समब्रवीत्
tato devapure gatvā sudharmamaṃdire sthitaḥ / devalokān samāmaṃtrya tat pravṛttaṃ samabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो भो देवगणाः सर्वे शृणुध्वं तत् समाहितः । यद् अद्भुतं महापुण्यं संबोधिहेतुम् उच्यते
bho bho devagaṇāḥ sarve śṛṇudhvaṃ tat samāhitaḥ / yad adbhutaṃ mahāpuṇyaṃ saṃbodhihetum ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मता खलु देवानां ये ये देवा हि नाकतः । च्युतास् ते ते प्रयान्त्य् अधो न तूर्द्ध्वं यान्ति के चन
dharmatā khalu devānāṃ ye ye devā hi nākataḥ / cyutās te te prayānty adho na tūrddhvaṃ yānti ke cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं तु व्रजेयुस् ते ये देवाः स्वर्गतश् च्युताः । त्रिरत्नशरणं कृत्वोर्द्ध्वगतिं न त्व् अधोगतिं
idānīṃ tu vrajeyus te ye devāḥ svargataś cyutāḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvorddhvagatiṃ na tv adhogatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यताम् अमुको देवपुत्रस् त्रिशरणं गतः । स्वर्गाच् च्युत्वा समुत्पन्नस् तुषिते ऽसौ प्रमोदते
dṛśyatām amuko devaputras triśaraṇaṃ gataḥ / svargāc cyutvā samutpannas tuṣite 'sau pramodate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयम् अपि च तद् दृष्ट्वा त्रिरत्नानां समाहिताः । गत्वा च शरणं नित्यं स्मृत्वा भजध्वम् आदरात्
yūyam api ca tad dṛṣṭvā triratnānāṃ samāhitāḥ / gatvā ca śaraṇaṃ nityaṃ smṛtvā bhajadhvam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो यूयं न यायात दुर्गतिषु कदा चन । सदा दिव्यसुखं भुक्त्वा प्रयास्यथ सुखावतीं
tato yūyaṃ na yāyāta durgatiṣu kadā cana / sadā divyasukhaṃ bhuktvā prayāsyatha sukhāvatīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये बुद्धे शरणं यांति न ते गछन्ति दुर्गतिं । क्लेशवैरान् विनिर्जित्य संबोधिपदम् आप्नुयुः
ye buddhe śaraṇaṃ yāṃti na te gachanti durgatiṃ / kleśavairān vinirjitya saṃbodhipadam āpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये धर्मे शरणं यान्ति न ते गछन्ति दुर्गतिं । मारधर्मविनिर्मुक्ता बुद्धधर्माण्य् अवाप्नुइयुः
ye dharme śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ / māradharmavinirmuktā buddhadharmāṇy avāpnuiyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये संघे शरणं गत्वा न ते गछन्ति दुर्गतिं । सर्वपातकनिर्मुक्ता प्रयास्यंति सुखावतीं
ye saṃghe śaraṇaṃ gatvā na te gachanti durgatiṃ / sarvapātakanirmuktā prayāsyaṃti sukhāvatīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भजन्ति त्रिरत्नं ये ते भ्रमन्ति भवार्णवे । सद्धर्मनिन्दका भ्रष्टा नष्टा गछन्ति दुर्गतिं
na bhajanti triratnaṃ ye te bhramanti bhavārṇave / saddharmanindakā bhraṣṭā naṣṭā gachanti durgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गतिषु भ्रमंतस् ते दुःखानि विविधानि च । भुक्त्वा चरन्ति दुष्टांशा नैव गछंति सद्गतिं
durgatiṣu bhramaṃtas te duḥkhāni vividhāni ca / bhuktvā caranti duṣṭāṃśā naiva gachaṃti sadgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दुःखं हातुम् इछंति सुखं प्राप्तुं च ये सदा । ते त्रिरत्नं सदा स्मृत्वा भजंतां शरणं गताः
tad duḥkhaṃ hātum ichaṃti sukhaṃ prāptuṃ ca ye sadā / te triratnaṃ sadā smṛtvā bhajaṃtāṃ śaraṇaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वो मंगलं नित्यं नैव यायात दुर्गतिं । सद्गतिम् एव यायात संबोधिम् अपि लप्स्यथ
tato vo maṃgalaṃ nityaṃ naiva yāyāta durgatiṃ / sadgatim eva yāyāta saṃbodhim api lapsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन सुरेन्द्रेण समादिष्टं हितार्थिना । श्रुर्म् ८५) सर्वदानुस्मरन्तश् च सत्कृत्यैवं प्रभेजिरे
iti tena surendreṇa samādiṣṭaṃ hitārthinā / śruRm 85) sarvadānusmarantaś ca satkṛtyaivaṃ prabhejire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं देवास् तदा ये ये त्रिरत्नशरणं गताः । ते ते स्वर्गाद् अपि च्युत्वा नैवागछन्न् अधोगतिं
evaṃ devās tadā ye ye triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / te te svargād api cyutvā naivāgachann adhogatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत ऊर्द्ध्वं समुद्गम्य प्रागछंस् तुषितालये । त्रिरत्नशरणं याता मैत्रेयं समुपाश्रयन्
tata ūrddhvaṃ samudgamya prāgachaṃs tuṣitālaye / triratnaśaraṇaṃ yātā maitreyaṃ samupāśrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा शक्रश् च तान् सर्वान् मैत्रेयसमुपाश्रितान् । दृष्ट्वानुमोदनां कुर्वन् प्राभ्यनन्दत् सुरैः सह
tathā śakraś ca tān sarvān maitreyasamupāśritān / dṛṣṭvānumodanāṃ kurvan prābhyanandat suraiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मे गुरुणा ख्यातं तथा ते वक्ष्यते मया । एवं मत्वा महाराज त्रिरत्नशरणं व्रज
iti me guruṇā khyātaṃ tathā te vakṣyate mayā / evaṃ matvā mahārāja triratnaśaraṇaṃ vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं । क्रमाद् बोधिचरीः प्राप्य संबोधिपदम् आप्नुयाः
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhicarīḥ prāpya saṃbodhipadam āpnuyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः । त्रिरत्नशरणे स्थाप्य त्वया धर्मप्रवृद्धये
prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / triratnaśaraṇe sthāpya tvayā dharmapravṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उपगुप्तेन समादिष्टं सुभाषितं । श्रुत्वा राजा तथेत्य् एवं प्रान्वमोदत् सपार्षदः
ity evam upaguptena samādiṣṭaṃ subhāṣitaṃ / śrutvā rājā tathety evaṃ prānvamodat sapārṣadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये पुण्यप्राप्तुकामास् तद् इदम् अविरतं सूकरीकावदानं । शृण्वन्ति श्रवयन्ति प्रमुदितमनसा दुर्गतिं ते न यान्ति । निर्जित्य क्लेशसंघांस् त्रिगुणहितकरा बोधिचर्य्यानुरक्ता । मैत्रेयं बोधिसत्वं तुषितभुवनागाः संभजन्ति प्रकामं
ye puṇyaprāptukāmās tad idam avirataṃ sūkarīkāvadānaṃ / śṛṇvanti śravayanti pramuditamanasā durgatiṃ te na yānti / nirjitya kleśasaṃghāṃs triguṇahitakarā bodhicaryyānuraktā / maitreyaṃ bodhisatvaṃ tuṣitabhuvanāgāḥ saṃbhajanti prakāmaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.