आपो वा इदमासन्त्सलिलमेव । स प्रजापतिरेकः पुष्करपर्णे समभवत् । तस्यान्तर्मनसि कामः समवर्तत । इदँ सृजेयमिति । तस्माद्यत्पुरुषो मनसाऽभिगच्छति । तद्वाचा वदति । तत्कर्मणा करोति । तदेषाऽभ्यनूक्ता, इति । कामस्तदग्रे समवर्तताधि । मनसो रेतः प्रथमं यदासीत् ( १) । सतो बन्धुमसति निरविन्दन् । हृदि प्रतीष्या कवयो मनीषेति, इति । उपैनं तदुपनमति । यत्कामो भवति । य एवं वेद, इति । स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा । शरीरमधूनुत । तस्य यन्माँसमासीत् । ततोऽरुणाः केतवो वातरशना ऋषय उदतिष्ठन् (२) । ये नखाः । ते वैखानसाः । ये वालाः । ते वालखिल्याः । यो रसः । सोऽपाम्, इति । अन्तरतः कूर्मं भूतँ सर्पन्तम् । तमब्रवीत् । मम वै त्वङ्माँसा । समभूत् ( ३ । नेत्यब्रवीत् । पूर्वमेवाहमिहाऽऽसमिति । तत्पुरुषस्य पुरुषत्वम् । स सहस्रशीर्षा पुरुषः । सहस्राक्षः सहस्रपात् । भूत्वोदतिष्ठत् । तमब्रवीत् । त्वं वै पूर्वँ समभूः । त्वमिदं पूर्वः कुरुष्वेति, इति । स इत आदायापः ( ४) । अञ्जलिना पुरस्तादुपादधात् । एवा ह्येवेति । तत आदित्य उदतिष्ठत् । सा प्राची दिक्, इति । अथाऽऽरुणः केतुर्दक्षिणत उपादधात् । एवा ह्यग्न इति । ततो वा अग्निरुदतिष्ठत् । सा दक्षिणा दिक् । अथाऽऽरुणः केतुः पश्चादुपादधात् । एवा हि वायो इति । ( ५) ततो वायुरुदतिष्ठत् । सा प्रतीची दिक् । अथाऽऽरुणः केतुरुत्तरत उपादधात् । एवा हीन्द्रेति । ततो वा इन्द्र उदतिष्ठत् । सोदीची दिक् । अथाऽऽरुणः केतुर्मध्य उपादधात् । एवा हि पूषन्निति । ततो वै पूषोदतिष्ठत् । सेयं दिक् । ( ६) अथाऽऽरुणः केतुरुपरिष्टादुपादधात् । एवा हि देवा इति । ततो देवमनुष्याः पितरः । गन्धर्वाप्सश्चोदतिष्ठन् । सोर्ध्वा दिक्, इति । या विप्रुषो वि परापतन् । ताभ्योऽसुरा रक्षांसि पिशाचाश्चोदतिष्ठन् । तस्मात्ते पराभवन् । विप्रुड्भ्यो हि ते समभवन्, इति । तदेषाऽभ्यनूक्ता ( ७), इति । आपो ह यद्बृहतीर्गर्भमायन् । दक्षं दधाना जनयन्तीः स्वयंभुम् । तत इमेऽध्यसृज्यन्त सर्गाः । अद्भ्यो वा इदं समभूत् । तस्मादिदं सर्वं ब्रह्म स्वयंभ्विति, इति । तस्मादिदं सर्वं शिथिलमिवाध्रुवमिवाभवत्, इति । प्रजापतिर्वाव तत् । आत्मनाऽऽत्मानं विधाय । तदेवानुप्राविशत्, इति । तदेषाऽभ्यनूक्ता ( ८) इति । विधाय लोकान्विधाय भूतानि । विधाय सर्वाः प्रदिशो दिशश्च । प्रजापतिः प्रथमजा ऋतस्य । आत्मनाऽऽत्मानमभिसंविवेशेति, इति । सर्वमेवेदमाप्त्वा । सर्वमवरुध्य । तदेवानुप्रविशति । य एवं वेद ( ९) इति ।।
āpo vā idamāsantsalilameva | sa prajāpatirekaḥ puṣkaraparṇe samabhavat | tasyāntarmanasi kāmaḥ samavartata | ida~ sṛjeyamiti | tasmādyatpuruṣo manasā'bhigacchati | tadvācā vadati | tatkarmaṇā karoti | tadeṣā'bhyanūktā, iti | kāmastadagre samavartatādhi | manaso retaḥ prathamaṃ yadāsīt ( 1) | sato bandhumasati niravindan | hṛdi pratīṣyā kavayo manīṣeti, iti | upainaṃ tadupanamati | yatkāmo bhavati | ya evaṃ veda, iti | sa tapo'tapyata | sa tapastaptvā | śarīramadhūnuta | tasya yanmā~samāsīt | tato'ruṇāḥ ketavo vātaraśanā ṛṣaya udatiṣṭhan (2) | ye nakhāḥ | te vaikhānasāḥ | ye vālāḥ | te vālakhilyāḥ | yo rasaḥ | so'pām, iti | antarataḥ kūrmaṃ bhūta~ sarpantam | tamabravīt | mama vai tvaṅmā~sā | samabhūt ( 3 | netyabravīt | pūrvamevāhamihā''samiti | tatpuruṣasya puruṣatvam | sa sahasraśīrṣā puruṣaḥ | sahasrākṣaḥ sahasrapāt | bhūtvodatiṣṭhat | tamabravīt | tvaṃ vai pūrva~ samabhūḥ | tvamidaṃ pūrvaḥ kuruṣveti, iti | sa ita ādāyāpaḥ ( 4) | añjalinā purastādupādadhāt | evā hyeveti | tata āditya udatiṣṭhat | sā prācī dik, iti | athā''ruṇaḥ keturdakṣiṇata upādadhāt | evā hyagna iti | tato vā agnirudatiṣṭhat | sā dakṣiṇā dik | athā''ruṇaḥ ketuḥ paścādupādadhāt | evā hi vāyo iti | ( 5) tato vāyurudatiṣṭhat | sā pratīcī dik | athā''ruṇaḥ keturuttarata upādadhāt | evā hīndreti | tato vā indra udatiṣṭhat | sodīcī dik | athā''ruṇaḥ keturmadhya upādadhāt | evā hi pūṣanniti | tato vai pūṣodatiṣṭhat | seyaṃ dik | ( 6) athā''ruṇaḥ keturupariṣṭādupādadhāt | evā hi devā iti | tato devamanuṣyāḥ pitaraḥ | gandharvāpsaścodatiṣṭhan | sordhvā dik, iti | yā vipruṣo vi parāpatan | tābhyo'surā rakṣāṃsi piśācāścodatiṣṭhan | tasmātte parābhavan | vipruḍbhyo hi te samabhavan, iti | tadeṣā'bhyanūktā ( 7), iti | āpo ha yadbṛhatīrgarbhamāyan | dakṣaṃ dadhānā janayantīḥ svayaṃbhum | tata ime'dhyasṛjyanta sargāḥ | adbhyo vā idaṃ samabhūt | tasmādidaṃ sarvaṃ brahma svayaṃbhviti, iti | tasmādidaṃ sarvaṃ śithilamivādhruvamivābhavat, iti | prajāpatirvāva tat | ātmanā''tmānaṃ vidhāya | tadevānuprāviśat, iti | tadeṣā'bhyanūktā ( 8) iti | vidhāya lokānvidhāya bhūtāni | vidhāya sarvāḥ pradiśo diśaśca | prajāpatiḥ prathamajā ṛtasya | ātmanā''tmānamabhisaṃviveśeti, iti | sarvamevedamāptvā | sarvamavarudhya | tadevānupraviśati | ya evaṃ veda ( 9) iti ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.