इन्द्रो वृत्रमहन्न् । सोऽपः । अभ्यम्रियत । तासां यन्मेध्यं यज्ञियꣳ सदेवमासीत् । तदपोदक्रामत् । ते दर्भा अभवन्न् । यद्दर्भैरप उत्पुनाति । या एव मेध्या यज्ञियाः सदेवा आपः । ताभिरेवैना उत्पुनाति । द्वाभ्यामुत्पुनाति १ द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्यै । देवो वः सवितोत्पुनात्वित्याह । सवितृप्रसूत एवैना उत्पुनाति । अच्छिद्रेण पवित्रेणेत्याह । असौ वा आदित्योऽच्छिद्रं पवित्रम् । तेनैवैना उत्पुनाति । वसोः सूर्यस्य रश्मिभिरित्याह । प्राणा वा आपः प्राणा वसवः । प्राणा रश्मयः २ प्राणैरेव प्राणान्त्संपृणक्ति । सावित्रियर्चा । सवितृप्रसूतं मे कर्मासदिति । सवितृप्रसूतमेवास्य कर्म भवति । पच्छो गायत्रिया त्रिष्षमृद्धत्वाय । आपो देवीरग्रेपुवो अग्रेगुव इत्याह । रूपमेवासामेतन्महिमानं व्याचष्टे । अग्र इमं यज्ञं नयताग्रे यज्ञपतिमित्याह । अग्रे एव यज्ञं नयन्ति । अग्रे यज्ञपतिम् ३ युष्मानिन्द्रो ऽवृणीत वृत्रतूर्ये यूयमिन्द्र मवृणीध्वं वृत्रतूर्य इत्याह । वृत्रꣳ ह हनिष्यन्निन्द्र आपो वव्रे । आपो हेन्द्रं वव्रिरे । संज्ञामेवासामेतत्सामानं व्याचष्टे । प्रोक्षिताः स्थेत्याह । तेनापः प्रोक्षिताः । अग्नये वो जुष्टं प्रोक्षाम्यग्नीषोमाभ्यामित्याह । यथादेवतमेवैनान्प्रोक्षति । त्रिः प्रोक्षति । त्र्यावृद्धि यज्ञः ४ अथो रक्षसामपहत्यै । शुन्धध्वं दैव्याय कर्मणे देवयज्याया इत्याह । देवयज्याया एवैनानि शुन्धति । त्रिः प्रोक्षति । त्र्! यावृद्धि यज्ञः । अथो मेध्यत्वाय । अवधूतꣳ रक्षोऽवधूता अरातय इत्याह । रक्षसामपहत्यै । अदित्यास्त्वगसीत्याह । इयं वा अदितिः ५ अस्या एवैनत्त्वचं करोति । प्रति त्वा पृथिवी वेत्त्वित्याह प्रतिष्ठित्यै । पुरस्तात्प्रतीचीनग्रीवमुत्तरलोमोपस्तृणाति मेध्यत्वाय । तस्मात्पुरस्तात्प्रत्यञ्चः पशावो मेधमुपतिष्ठन्ते । तस्मात्प्रजा मृगं ग्राहुकाः । यज्ञो देवेभ्यो निलायत । कृष्णो रूपं कृत्वा । यत्कृष्णाजिने हविरध्यवहन्ति । यज्ञादेव तद्यज्ञं प्रयुङ्क्ते । हविषोऽस्कन्दाय ६ अधिषवणमसि वानस्पत्यमित्याह । अधिषवणमेवैनत्करोति । प्रति त्वादित्यास्त्वग्वेत्त्वित्याह सयत्वाय । अग्नेस्तनूरसीत्याह । अग्नेर्वा एषा तनूः । यदोषधयः । वाचो विसर्जनमित्याह । यदा हि प्रजा ओषधीनामश्नन्ति । अथ वाचं विसृजन्ते । देववीतये त्वा गृह्णामीत्याह ७ देवताभिरेवैनत्समर्धयति । अद्रि रसि वानस्पत्य इत्याह । ग्रावाणमे-वैनत्करोति । स इदं देवेभ्यो हव्यꣳ सुशमि शमिष्वेत्याह शान्त्यै । हवि-ष्कृदेहीत्याह । य एव देवानाꣳ हविष्कृतः । तान्ह्व्यति । त्रिर्ह्वयति । त्रिषत्या हि देवाः । इषमावदोर्जमावदेत्याह ८ इषमेवोर्जं यजमाने दधाति । द्युमद्वदत वयꣳ संघातं जेष्मेत्याह भ्रातृव्याभिभूत्यै । मनोः श्रद्धादेवस्य यजमानस्यासुरघ्नी वाक् । यज्ञायुधेषु प्रविष्टासीत् । तेऽसुरा यावन्तो यज्ञायुधानामुद्वदतामुपाशृण्वन्न् । ते पराभवन् । तस्मात्स्वा-नां मध्येऽवसाय यजेत । यावन्तोऽस्य भ्रातृव्या यज्ञायुधा-नामुद्वदतामुपशृण्वन्ति । ते पराभवन्ति । उच्चैः समाहन्तवा आह विजित्यै ९ वृङ्क्त एषामिन्द्रियं वीर्यम् । श्रेष्ठ एषां भवति । वर्षवृद्धमसि प्रति त्वा वर्षवृद्धं वेत्त्वित्याह । वर्षवृद्धा वा ओषधयः । वर्षवृद्धा इषीकाः समृद्ध्यै । यज्ञꣳ रक्षाꣳस्यनु प्राविशन् । तान्यस्ना पशुभ्यो निरवादयन्त । तुषैरोषधीभ्यः । परापूतꣳ रक्षः परापूता अरातय इत्याह । रक्षसामपहत्यै १० रक्षसां भागोऽसीत्याह । तुषैरेव रक्षाꣳसि निरवदयते । अप उपस्पृशति मेध्यत्वाय । वायुर्वो विविनक्त्वित्याह । पवित्रं वै वायुः । पुनात्येवैनान् । अन्तरिक्षादिव वा एते प्रस्कन्दन्ति । ये शूर्पात् । देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रतिगृह्णात्वित्याह प्रतिष्ठित्यै । हविषोऽस्कन्दाय । त्रिष्फलीकर्तवा आह । त्र्! यावृद्धि यज्ञः । अथो मेध्यत्वाय ११
indro vṛtramahann | so'paḥ | abhyamriyata | tāsāṃ yanmedhyaṃ yajñiyam̐ sadevamāsīt | tadapodakrāmat | te darbhā abhavann | yaddarbhairapa utpunāti | yā eva medhyā yajñiyāḥ sadevā āpaḥ | tābhirevainā utpunāti | dvābhyāmutpunāti 1 dvipādyajamānaḥ pratiṣṭhityai | devo vaḥ savitotpunātvityāha | savitṛprasūta evainā utpunāti | acchidreṇa pavitreṇetyāha | asau vā ādityo'cchidraṃ pavitram | tenaivainā utpunāti | vasoḥ sūryasya raśmibhirityāha | prāṇā vā āpaḥ prāṇā vasavaḥ | prāṇā raśmayaḥ 2 prāṇaireva prāṇāntsaṃpṛṇakti | sāvitriyarcā | savitṛprasūtaṃ me karmāsaditi | savitṛprasūtamevāsya karma bhavati | paccho gāyatriyā triṣṣamṛddhatvāya | āpo devīragrepuvo agreguva ityāha | rūpamevāsāmetanmahimānaṃ vyācaṣṭe | agra imaṃ yajñaṃ nayatāgre yajñapatimityāha | agre eva yajñaṃ nayanti | agre yajñapatim 3 yuṣmānindro 'vṛṇīta vṛtratūrye yūyamindra mavṛṇīdhvaṃ vṛtratūrya ityāha | vṛtram̐ ha haniṣyannindra āpo vavre | āpo hendraṃ vavrire | saṃjñāmevāsāmetatsāmānaṃ vyācaṣṭe | prokṣitāḥ sthetyāha | tenāpaḥ prokṣitāḥ | agnaye vo juṣṭaṃ prokṣāmyagnīṣomābhyāmityāha | yathādevatamevainānprokṣati | triḥ prokṣati | tryāvṛddhi yajñaḥ 4 atho rakṣasāmapahatyai | śundhadhvaṃ daivyāya karmaṇe devayajyāyā ityāha | devayajyāyā evaināni śundhati | triḥ prokṣati | tr! yāvṛddhi yajñaḥ | atho medhyatvāya | avadhūtam̐ rakṣo'vadhūtā arātaya ityāha | rakṣasāmapahatyai | adityāstvagasītyāha | iyaṃ vā aditiḥ 5 asyā evainattvacaṃ karoti | prati tvā pṛthivī vettvityāha pratiṣṭhityai | purastātpratīcīnagrīvamuttaralomopastṛṇāti medhyatvāya | tasmātpurastātpratyañcaḥ paśāvo medhamupatiṣṭhante | tasmātprajā mṛgaṃ grāhukāḥ | yajño devebhyo nilāyata | kṛṣṇo rūpaṃ kṛtvā | yatkṛṣṇājine haviradhyavahanti | yajñādeva tadyajñaṃ prayuṅkte | haviṣo'skandāya 6 adhiṣavaṇamasi vānaspatyamityāha | adhiṣavaṇamevainatkaroti | prati tvādityāstvagvettvityāha sayatvāya | agnestanūrasītyāha | agnervā eṣā tanūḥ | yadoṣadhayaḥ | vāco visarjanamityāha | yadā hi prajā oṣadhīnāmaśnanti | atha vācaṃ visṛjante | devavītaye tvā gṛhṇāmītyāha 7 devatābhirevainatsamardhayati | adri rasi vānaspatya ityāha | grāvāṇame-vainatkaroti | sa idaṃ devebhyo havyam̐ suśami śamiṣvetyāha śāntyai | havi-ṣkṛdehītyāha | ya eva devānām̐ haviṣkṛtaḥ | tānhvyati | trirhvayati | triṣatyā hi devāḥ | iṣamāvadorjamāvadetyāha 8 iṣamevorjaṃ yajamāne dadhāti | dyumadvadata vayam̐ saṃghātaṃ jeṣmetyāha bhrātṛvyābhibhūtyai | manoḥ śraddhādevasya yajamānasyāsuraghnī vāk | yajñāyudheṣu praviṣṭāsīt | te'surā yāvanto yajñāyudhānāmudvadatāmupāśṛṇvann | te parābhavan | tasmātsvā-nāṃ madhye'vasāya yajeta | yāvanto'sya bhrātṛvyā yajñāyudhā-nāmudvadatāmupaśṛṇvanti | te parābhavanti | uccaiḥ samāhantavā āha vijityai 9 vṛṅkta eṣāmindriyaṃ vīryam | śreṣṭha eṣāṃ bhavati | varṣavṛddhamasi prati tvā varṣavṛddhaṃ vettvityāha | varṣavṛddhā vā oṣadhayaḥ | varṣavṛddhā iṣīkāḥ samṛddhyai | yajñam̐ rakṣām̐syanu prāviśan | tānyasnā paśubhyo niravādayanta | tuṣairoṣadhībhyaḥ | parāpūtam̐ rakṣaḥ parāpūtā arātaya ityāha | rakṣasāmapahatyai 10 rakṣasāṃ bhāgo'sītyāha | tuṣaireva rakṣām̐si niravadayate | apa upaspṛśati medhyatvāya | vāyurvo vivinaktvityāha | pavitraṃ vai vāyuḥ | punātyevainān | antarikṣādiva vā ete praskandanti | ye śūrpāt | devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ pratigṛhṇātvityāha pratiṣṭhityai | haviṣo'skandāya | triṣphalīkartavā āha | tr! yāvṛddhi yajñaḥ | atho medhyatvāya 11
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.