आपो देवीरग्रेपुवो अग्रेगुव इत्याह । रूपमेवासामेतन्महिमानं व्याचष्टे । अग्र इमं यज्ञं नयताग्रे यज्ञपतिमित्याह । अग्र एव यज्ञं नयन्ति । अग्रे यज्ञपतिम् । युष्मानिन्द्रो ऽवृणीत वृत्रतूर्ये यूयमिन्द्र मवृणीध्वं वृत्रतूर्य इत्याह । वृत्रँ ह हनिष्यन्निन्द्र आपो वव्रे । आपो हेन्द्रं वव्रिरे । संज्ञामेवासामेतत्सामानं व्याचष्टे । प्रोक्षिताः स्थेत्याह १ तेनापः प्रोक्षिताः । अग्निर्देवेभ्यो निलायत । कृष्णो रूपं कृत्वा । स वनस्पतीन्प्राविशत् । कृष्णोऽस्याखरेष्ठोऽग्नये त्वा स्वाहेत्याह । अग्नय एवैनं जुष्टं करोति । अथो अग्नेरेव मेधमवरुन्धे । वेदिरसि बर्हिषे त्वा स्वहेत्याह । प्रजा वै बर्हिः । पृथिवी वेदिः २ प्रजा एव पृथिव्यां प्रतिष्ठापयति । बर्हिरसि स्रुग्भ्यस्त्वा स्वाहेत्याह । प्रजा वै बर्हिः । यजमानः स्रुचः । यजमानमेव प्रजासु प्रतिष्ठापयति । दिवे त्वान्तरिक्षाय त्वा पृथिव्यै त्वेति बर्हिरासाद्य प्रोक्षति । एभ्य एवैनंलोकेभ्यः प्रोक्षति । अथ ततः सह स्रुचा पुरस्तात्प्रत्यञ्चं ग्रन्थिं प्रत्युक्षति । प्रजा वै बर्हिः । यथा सूत्यै काल आपः पुरस्ताद्यन्ति ३ तादृगेव तत् । स्वधा पितृभ्य इत्याह । स्वधाकारो हि पितृणाम् । ऊर्ग्भव बर्हिषद्भ्य इति दक्षिणायै श्रोणेरोत्तरस्यै निनयति संतत्यै । मासा वै पितरो बर्हिषदः । मासानेव प्रीणाति । मासा वा ओषधीर्वर्धयन्ति । मासाः पचन्ति समृद्ध्यै । अनतिस्कन्दन्ह पर्जन्यो वर्षति । यत्रैतदेवं क्रियते ।४ ऊर्जा पृथिवीं गच्छतेत्याह । पृथिव्यामेवोर्जं दधाति । तस्मात्पृथिव्या ऊर्जा भुञ्जते । ग्रन्थिं विस्रँ सयति । प्रजनयत्येव तत् । ऊर्ध्वं प्राञ्चमुद्गूढं प्रत्यञ्चमायच्छति । तस्मात्प्राचीनँ रेतो धीयते । प्रतीचीः प्रजा जायन्ते । विष्णोः स्तूपोऽसीत्याह । यज्ञो वै विष्णुः ५ यज्ञस्य धृत्यै । पुरस्तात्प्रस्तरं गृह्णाति । मुख्यमेवैनं करोति । इयन्तं गृह्णाति । प्रजापतिना यज्ञमुखेन संमितम् । इयन्तं गृह्णाति । यज्ञपरुषा संमितम् । इयन्तं गृह्णाति । एतावद्वै पुरुषे वीर्यम् । वीर्यसंमितम् ६ अपरिमितं गृह्णाति । अपरिमितस्यावरुद्ध्यै । तस्मिन्पवित्रे अपिसृजति । यजमानो वै प्रस्तरः । प्राणापानौ पवित्रे । यजमान एव प्राणापानौ दधाति । ऊर्णाम्रदसं त्वा स्तृणामीत्याह । यथायजुरेवैतत् । स्वासस्थं देवेभ्य इत्याह । देवेभ्य एवैनत्स्वासस्थं करोति ७ बर्हिः स्तृणाति । प्रजा वै बर्हिः । पृथिवी वेदिः । प्रजा एव पृथिव्यां प्रतिष्ठापयति । अनतिदृश्नँ स्तृणाति । प्रजयैवैनं पशुभिरनतिदृश्नं करोति । धारयन्प्रस्तरं परिधीन्परिदधाति । यजमानो वै प्रस्तरः । यजमान एव तत्स्वयं परिधीन्परिदधाति । गन्धर्वोऽसि विश्वावसुरित्याह ८ विश्वमेवायुर्यजमाने दधाति । इन्द्र स्य बाहुरसि दक्षिण इत्याह । इन्द्रि यमेव यजमाने दधाति । मित्रावरुणौ त्वोत्तरतः परिधत्तामित्याह । प्राणापानौ मित्रावरुणौ । प्राणापानावेवास्मिन्दधाति । सूर्यस्त्वा पुरस्तात्पात्वित्याह । रक्षसामपहत्यै । कस्याश्चिदभिशस्त्या इत्याह । अपरिमितादेवैनं पाति ९ वीतिहोत्रं त्वा कव इत्याह । अग्निमेव होत्रेण समर्धयति । द्युमन्तँ समिधीमहीत्याह समिद्ध्यै । अग्ने बृहन्तमध्वर इत्याह वृद्ध्यै । विशो यन्त्रे स्थ इत्याह । विशां यत्यै । उदीचीनाग्रे निदधाति प्रतिष्ठित्यै । वसूनाँ रुद्रा णामादित्यानाँ सदसि सीदेत्याह । देवतानामेव सदने प्रस्तरँ सादयति । जुहूरसि घृताची नाम्नेत्याह १० असौ वै जुहूः । अन्तरिक्षमुपभृत् । पृथिवी ध्रुवा । तासामेतदेव प्रियं नाम । यद्घृताचीति । यद्घृताचीत्याह । प्रियेणैवैना नाम्ना सादयति । एता असदन्त्सुकृतस्य लोक इत्याह । सत्यं वै सुकृतस्य लोकः । सत्य एवैनाः सुकृतस्य लोके सादयति । ता विष्णो पाहीत्याह । यज्ञो वै विष्णुः । यज्ञस्य धृत्यै । पाहि यज्ञं पाहि यज्ञपतिं पाहि मां यज्ञनियमित्याह । यज्ञाय यजमानायात्मने । तेभ्य एवाशिषमाशास्तेऽनार्त्यै ११
āpo devīragrepuvo agreguva ityāha | rūpamevāsāmetanmahimānaṃ vyācaṣṭe | agra imaṃ yajñaṃ nayatāgre yajñapatimityāha | agra eva yajñaṃ nayanti | agre yajñapatim | yuṣmānindro 'vṛṇīta vṛtratūrye yūyamindra mavṛṇīdhvaṃ vṛtratūrya ityāha | vṛtra~ ha haniṣyannindra āpo vavre | āpo hendraṃ vavrire | saṃjñāmevāsāmetatsāmānaṃ vyācaṣṭe | prokṣitāḥ sthetyāha 1 tenāpaḥ prokṣitāḥ | agnirdevebhyo nilāyata | kṛṣṇo rūpaṃ kṛtvā | sa vanaspatīnprāviśat | kṛṣṇo'syākhareṣṭho'gnaye tvā svāhetyāha | agnaya evainaṃ juṣṭaṃ karoti | atho agnereva medhamavarundhe | vedirasi barhiṣe tvā svahetyāha | prajā vai barhiḥ | pṛthivī vediḥ 2 prajā eva pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpayati | barhirasi srugbhyastvā svāhetyāha | prajā vai barhiḥ | yajamānaḥ srucaḥ | yajamānameva prajāsu pratiṣṭhāpayati | dive tvāntarikṣāya tvā pṛthivyai tveti barhirāsādya prokṣati | ebhya evainaṃlokebhyaḥ prokṣati | atha tataḥ saha srucā purastātpratyañcaṃ granthiṃ pratyukṣati | prajā vai barhiḥ | yathā sūtyai kāla āpaḥ purastādyanti 3 tādṛgeva tat | svadhā pitṛbhya ityāha | svadhākāro hi pitṛṇām | ūrgbhava barhiṣadbhya iti dakṣiṇāyai śroṇerottarasyai ninayati saṃtatyai | māsā vai pitaro barhiṣadaḥ | māsāneva prīṇāti | māsā vā oṣadhīrvardhayanti | māsāḥ pacanti samṛddhyai | anatiskandanha parjanyo varṣati | yatraitadevaṃ kriyate |4 ūrjā pṛthivīṃ gacchatetyāha | pṛthivyāmevorjaṃ dadhāti | tasmātpṛthivyā ūrjā bhuñjate | granthiṃ visra~ sayati | prajanayatyeva tat | ūrdhvaṃ prāñcamudgūḍhaṃ pratyañcamāyacchati | tasmātprācīna~ reto dhīyate | pratīcīḥ prajā jāyante | viṣṇoḥ stūpo'sītyāha | yajño vai viṣṇuḥ 5 yajñasya dhṛtyai | purastātprastaraṃ gṛhṇāti | mukhyamevainaṃ karoti | iyantaṃ gṛhṇāti | prajāpatinā yajñamukhena saṃmitam | iyantaṃ gṛhṇāti | yajñaparuṣā saṃmitam | iyantaṃ gṛhṇāti | etāvadvai puruṣe vīryam | vīryasaṃmitam 6 aparimitaṃ gṛhṇāti | aparimitasyāvaruddhyai | tasminpavitre apisṛjati | yajamāno vai prastaraḥ | prāṇāpānau pavitre | yajamāna eva prāṇāpānau dadhāti | ūrṇāmradasaṃ tvā stṛṇāmītyāha | yathāyajurevaitat | svāsasthaṃ devebhya ityāha | devebhya evainatsvāsasthaṃ karoti 7 barhiḥ stṛṇāti | prajā vai barhiḥ | pṛthivī vediḥ | prajā eva pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpayati | anatidṛśna~ stṛṇāti | prajayaivainaṃ paśubhiranatidṛśnaṃ karoti | dhārayanprastaraṃ paridhīnparidadhāti | yajamāno vai prastaraḥ | yajamāna eva tatsvayaṃ paridhīnparidadhāti | gandharvo'si viśvāvasurityāha 8 viśvamevāyuryajamāne dadhāti | indra sya bāhurasi dakṣiṇa ityāha | indri yameva yajamāne dadhāti | mitrāvaruṇau tvottarataḥ paridhattāmityāha | prāṇāpānau mitrāvaruṇau | prāṇāpānāvevāsmindadhāti | sūryastvā purastātpātvityāha | rakṣasāmapahatyai | kasyāścidabhiśastyā ityāha | aparimitādevainaṃ pāti 9 vītihotraṃ tvā kava ityāha | agnimeva hotreṇa samardhayati | dyumanta~ samidhīmahītyāha samiddhyai | agne bṛhantamadhvara ityāha vṛddhyai | viśo yantre stha ityāha | viśāṃ yatyai | udīcīnāgre nidadhāti pratiṣṭhityai | vasūnā~ rudrā ṇāmādityānā~ sadasi sīdetyāha | devatānāmeva sadane prastara~ sādayati | juhūrasi ghṛtācī nāmnetyāha 10 asau vai juhūḥ | antarikṣamupabhṛt | pṛthivī dhruvā | tāsāmetadeva priyaṃ nāma | yadghṛtācīti | yadghṛtācītyāha | priyeṇaivainā nāmnā sādayati | etā asadantsukṛtasya loka ityāha | satyaṃ vai sukṛtasya lokaḥ | satya evaināḥ sukṛtasya loke sādayati | tā viṣṇo pāhītyāha | yajño vai viṣṇuḥ | yajñasya dhṛtyai | pāhi yajñaṃ pāhi yajñapatiṃ pāhi māṃ yajñaniyamityāha | yajñāya yajamānāyātmane | tebhya evāśiṣamāśāste'nārtyai 11
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.