अग्निना वै होत्रा । देवा असुरानभ्यभवन् । अग्नये समिध्यमानायानुब्रूहीत्याह भ्रातृव्याभिभूत्यै । एकविँशतिमिध्मदारूणि भवन्ति । एकविँशो वै पुरुषः । पुरुषस्याप्त्यै । पञ्चदशेध्मदारूण्यभ्यादधाति । पञ्चदश वा अर्धमासस्य रात्रयः । अर्धमासशः संवत्सर आप्यते । त्रीन्परिधीन्परिदधाति १ ऊर्ध्वे समिधावादधाति । अनूयाजेभ्यः समिधमतिशिनष्टि । षट्संपद्यन्ते । षड्वा ऋतवः । ऋतूनेव प्रीणाति । वेदेनोपवाजयति । प्राजापत्यो वै वेदः । प्राजापत्यः प्राणः । यजमान आहवनीयः । यजमान एव प्राणं दधाति २ त्रिरुपवाजयति । त्रयो वै प्राणाः । प्राणानेवास्मिन्दधाति । वेदेनोपयत्य स्रुवेण प्राजापत्यमाघारमाघारयति । यज्ञो वै प्रजापतिः । यज्ञमेव प्रजाप्तिं मुखत आरभते । अथो प्रजापतिः सर्वा देवताः । सर्वा एव देवताः प्रीणाति । अग्निमग्नीत्त्रिस्त्रिः संमृड्ढीत्याह । त्र्! यावृद्धि यज्ञः ३ अथो रक्षसामपहत्यै । परिधीन्त्संमार्ष्टि । पुनात्येवैनान् । त्रिस्त्रिः संमार्ष्टि । त्र्यावृद्धि यज्ञः । अथो मेध्यत्वाय । अथो एते वै देवाश्वाः । देवाश्वानेव तत्संमार्ष्टि । सुवर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै । आसीनोऽन्यमाघारमाघारयति ४ तिष्ठन्नन्यम् । यथानो वा रथं वा युञ्ज्यात् । एवमेव तदध्वर्युर्यज्ञं युनक्ति । सुवर्गस्य लोकस्याभ्यूढ्यै । वहन्त्येनं ग्राम्याः पशवः । य एवं वेद । भुवनमसि विप्रथस्वेत्याह । यज्ञो वै भुवनम् । यज्ञ एव यजमानं प्रजया पशुभिः प्रथयति । अग्ने यष्टरिदं नम इत्याह ५ अग्निर्वै देवानां यष्टा । य एव देवानां यष्टा । तस्मा एव नमस्करोति । जुह्वेह्यग्निस्त्वा ह्वयति देवयज्याया उपभृदेहि देवस्त्वा सविता ह्वयति देवयज्याया इत्याह । आग्नेयी वै जुहूः । सावित्र्युपभृत् । ताभ्यामेवैने प्रसूत आदत्ते । अग्नाविष्णू मावामवक्रमिषमित्याह । अग्निः पुरस्तात् । विष्णुर्यज्ञः पश्चात् ६ ताभ्यामेव प्रतिप्रोच्यात्याक्रामति । विजिहाथां मा मा संताप्तमित्याहाहिँसायै । लोकं मे लोककृतौ कृणुतमित्याह । आशिषमेवैतामाशास्ते । विष्णोः स्थानमसीत्याह । यज्ञो वै विष्णुः । एतत्खलु वै देवानामपराजितमायतनम् । यद्यज्ञः । देवानामेवापराजित आयतने तिष्ठति । इत इन्द्रो अकृणोद्वीर्याणीत्याह ७ इन्द्रियमेव यजमाने दधाति । समारभ्योर्ध्वो अध्वरो दिविस्पृशमित्याह वृद्ध्यै । आघारमाघार्यमाणमनु समारभ्य । एतस्मिन्काले देवाः सुवर्गं लोकमायन् । साक्षादेव यजमानः सुवर्गं लोकमेति । अथो समृद्धेनैव यज्ञेन यजमानः सुवर्गं लोकमेति । अह्रुतो यज्ञो यज्ञपतेरित्याहानार्त्यै । इन्द्रा वान्त्स्वाहेत्याह । इन्द्रियमेव यजमाने दधाति । बृहद्भा इत्याह ८ सुवर्गो वै लोको बृहद्भाः । सुवर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै यजमानदेवत्या वै जुहूः । भ्रातृव्यदेवत्योपभृत् । प्राण आघारः । यत्सँस्पर्शयेत् । भ्रातृव्येऽस्य प्राणं दध्यात् । असँस्पर्शयन्नत्याक्रामति । यजमान एव प्राणं दधाति । पाहि माग्ने दुश्चरितादा मा सुचरिते भजेत्याह ९ अग्निर्वाव पवित्रम् । वृजिनमनृतं दुश्चरितम् । ऋजुकर्मँ सत्यँ सुचरितम् । अग्निरेवैनं वृजिनादनृताद्दुश्चरितात्पाति । ऋजुकर्मे सत्ये सुचरिते भजति तस्मादेवमाशास्ते । आत्मनो गोपीथाय । शिरो वा एतद्यज्ञस्य । यदाघारः । आत्मा ध्रुवा १० आघारमाघार्य ध्रुवाँ समनक्ति । आत्मन्नेव यज्ञस्य शिरः प्रतिदधाति । द्विः समनक्ति । द्वौ हि प्राणापानौ । तदाहुः । त्रिरेव समञ्ज्यात् । त्रिधातु हि शिर इति । शिर इवैतद्यज्ञस्य । अथो त्रयो वै प्राणाः । प्राणानेवा-स्मिन्दधाति । मखस्य शिरोऽसि सं ज्योतिषा ज्योतिरङ्क्तामित्याह । ज्योतिरेवास्मा उपरिष्टाद्दधाति । सुवर्गस्य लोकस्यानुख्यात्यै ११
agninā vai hotrā | devā asurānabhyabhavan | agnaye samidhyamānāyānubrūhītyāha bhrātṛvyābhibhūtyai | ekavi~śatimidhmadārūṇi bhavanti | ekavi~śo vai puruṣaḥ | puruṣasyāptyai | pañcadaśedhmadārūṇyabhyādadhāti | pañcadaśa vā ardhamāsasya rātrayaḥ | ardhamāsaśaḥ saṃvatsara āpyate | trīnparidhīnparidadhāti 1 ūrdhve samidhāvādadhāti | anūyājebhyaḥ samidhamatiśinaṣṭi | ṣaṭsaṃpadyante | ṣaḍvā ṛtavaḥ | ṛtūneva prīṇāti | vedenopavājayati | prājāpatyo vai vedaḥ | prājāpatyaḥ prāṇaḥ | yajamāna āhavanīyaḥ | yajamāna eva prāṇaṃ dadhāti 2 trirupavājayati | trayo vai prāṇāḥ | prāṇānevāsmindadhāti | vedenopayatya sruveṇa prājāpatyamāghāramāghārayati | yajño vai prajāpatiḥ | yajñameva prajāptiṃ mukhata ārabhate | atho prajāpatiḥ sarvā devatāḥ | sarvā eva devatāḥ prīṇāti | agnimagnīttristriḥ saṃmṛḍḍhītyāha | tr! yāvṛddhi yajñaḥ 3 atho rakṣasāmapahatyai | paridhīntsaṃmārṣṭi | punātyevainān | tristriḥ saṃmārṣṭi | tryāvṛddhi yajñaḥ | atho medhyatvāya | atho ete vai devāśvāḥ | devāśvāneva tatsaṃmārṣṭi | suvargasya lokasya samaṣṭyai | āsīno'nyamāghāramāghārayati 4 tiṣṭhannanyam | yathāno vā rathaṃ vā yuñjyāt | evameva tadadhvaryuryajñaṃ yunakti | suvargasya lokasyābhyūḍhyai | vahantyenaṃ grāmyāḥ paśavaḥ | ya evaṃ veda | bhuvanamasi viprathasvetyāha | yajño vai bhuvanam | yajña eva yajamānaṃ prajayā paśubhiḥ prathayati | agne yaṣṭaridaṃ nama ityāha 5 agnirvai devānāṃ yaṣṭā | ya eva devānāṃ yaṣṭā | tasmā eva namaskaroti | juhvehyagnistvā hvayati devayajyāyā upabhṛdehi devastvā savitā hvayati devayajyāyā ityāha | āgneyī vai juhūḥ | sāvitryupabhṛt | tābhyāmevaine prasūta ādatte | agnāviṣṇū māvāmavakramiṣamityāha | agniḥ purastāt | viṣṇuryajñaḥ paścāt 6 tābhyāmeva pratiprocyātyākrāmati | vijihāthāṃ mā mā saṃtāptamityāhāhi~sāyai | lokaṃ me lokakṛtau kṛṇutamityāha | āśiṣamevaitāmāśāste | viṣṇoḥ sthānamasītyāha | yajño vai viṣṇuḥ | etatkhalu vai devānāmaparājitamāyatanam | yadyajñaḥ | devānāmevāparājita āyatane tiṣṭhati | ita indro akṛṇodvīryāṇītyāha 7 indriyameva yajamāne dadhāti | samārabhyordhvo adhvaro divispṛśamityāha vṛddhyai | āghāramāghāryamāṇamanu samārabhya | etasminkāle devāḥ suvargaṃ lokamāyan | sākṣādeva yajamānaḥ suvargaṃ lokameti | atho samṛddhenaiva yajñena yajamānaḥ suvargaṃ lokameti | ahruto yajño yajñapaterityāhānārtyai | indrā vāntsvāhetyāha | indriyameva yajamāne dadhāti | bṛhadbhā ityāha 8 suvargo vai loko bṛhadbhāḥ | suvargasya lokasya samaṣṭyai yajamānadevatyā vai juhūḥ | bhrātṛvyadevatyopabhṛt | prāṇa āghāraḥ | yatsa~sparśayet | bhrātṛvye'sya prāṇaṃ dadhyāt | asa~sparśayannatyākrāmati | yajamāna eva prāṇaṃ dadhāti | pāhi māgne duścaritādā mā sucarite bhajetyāha 9 agnirvāva pavitram | vṛjinamanṛtaṃ duścaritam | ṛjukarma~ satya~ sucaritam | agnirevainaṃ vṛjinādanṛtādduścaritātpāti | ṛjukarme satye sucarite bhajati tasmādevamāśāste | ātmano gopīthāya | śiro vā etadyajñasya | yadāghāraḥ | ātmā dhruvā 10 āghāramāghārya dhruvā~ samanakti | ātmanneva yajñasya śiraḥ pratidadhāti | dviḥ samanakti | dvau hi prāṇāpānau | tadāhuḥ | trireva samañjyāt | tridhātu hi śira iti | śira ivaitadyajñasya | atho trayo vai prāṇāḥ | prāṇānevā-smindadhāti | makhasya śiro'si saṃ jyotiṣā jyotiraṅktāmityāha | jyotirevāsmā upariṣṭāddadhāti | suvargasya lokasyānukhyātyai 11
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.