धिष्णिया वा एते न्युप्यन्ते । यद्ब्रह्मा । यद्धोता । यदध्वर्युः । यदग्नीत् । यद्यजमानः । तान्यदन्तरेयात् । यजमानस्य प्राणान्त्संकर्षेत् । प्रमायुकः स्यात् । पुरोडाशमपगृह्य संचरत्यध्वर्युः १ यजमानायैव तल्लोकँ शिँषति । नास्य प्राणान्त्संकर्षति । न प्रमायुको भवति । पुरस्तात्प्रत्यङ्ङासीनः । इडाया इडामादधाति । हस्त्याँ होत्रे । पशवो वा इडा । पशवः पुरुषः । पशुष्वेव पशून्प्रतिष्ठापयति । इडायै वा एषा प्रजातिः २ तां प्रजातिं यजमानोऽनु प्रजायते । द्विरङ्गुलावनक्ति पर्वणोः । द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्यै । सकृदुपस्तृणाति । द्विरादधाति । सकृदभिघारयति । चतुः संपद्यते । चत्वारि वै पशोः प्रतिष्ठानानि । यावानेव पशुः । तमुपह्वयते ३ मुखमिव प्रत्युपह्वयेत । संमुखानेव पशूनुपह्वयते । पशवो वा इडा । तस्मात्सान्वारभ्या । अध्वर्युणा च यजमानेन च । उपहूतः पशुमानसानीत्याह । उप ह्येनौ ह्वयते होता । इडायै देवतानामुपहवे । उपहूतः पशुमान्भवति । य एवं वेद ४ यां वै हस्त्यामिडामादधाति । वाचः सा भागधेयम् । यामुपह्वयते । प्राणानाँ सा । वाचं चैव प्राणाँ श्चावरुन्धे । अथ वा एतर्ह्युपहूतायामिडायाम् । पुरोडाशस्यैव बर्हिषदो मीमाँसा । यजमानं देवा अब्रुवन् । हविर्नो निर्वपेति । नाहमभागो निर्वप्स्यामीत्यब्रवीत् ५ न मयाभागयानुवक्ष्यथेति वागब्रवीत् । नाहमभागा पुरोऽनुवाक्या भविष्यामीति पुरोऽनुवाक्या । नाहमभागा याज्या भविष्यामीति याज्या । न मयाभागेन वषट्करिष्यथेति वषट्कारः । यद्यजमानभागं निधाय पुरोडाशं बर्हिषदं करोति । तानेव तद्भागिनः करोति । चतुर्धा करोति । चतस्रो दिशः । दिक्ष्वेव प्रतितिष्ठति । बर्हिषदं करोति ६ यजमानो वै पुरोडाशः । प्रजा बर्हिः । यजमानमेव प्रजासु प्रतिष्ठापयति । तस्मादस्थ्नान्याः प्रजाः प्रतितिष्ठन्ति । माँ सेनान्याः । अथो खल्वाहुः । दक्षिणा वा एता हविर्यज्ञस्यान्तर्वेद्यवरुध्यन्ते । यत्पुरोडाशं बर्हिषदं करोतीति । चतुर्धा करोति । चत्वारो ह्येते हविर्यज्ञस्यर्त्विजः ७ ब्रह्मा होताध्वर्युरग्नीत् । तमभिमृशेत् । इदं ब्रह्मणः । इदँ होतुः । इदमध्वर्योः । इदमग्नीध इति । यथैवादः सौम्येऽध्वरे । आदेशमृत्विग्भ्यो दक्षिणा नीयन्ते । तादृगेव तत् । अग्नीधे प्रथमायादधाति ८ अग्निमुखा ह्यृद्धिः । अग्निमुखामेवर्द्धिं यजमान ऋध्नोति । सकृदुपस्तीर्य द्विरादधत् । उपस्तीर्य द्विरभिघारयति । षट्संपद्यन्ते । षड्वा ऋतवः । ऋतूनेव प्रीणाति । वेदेन ब्रह्मणे ब्रह्मभागं परिहरति । प्राजापत्यो वै वेदः । प्राजापत्यो ब्रह्मा ९ सविता यज्ञस्य प्रसृूत्यै । अथ काममन्येन । ततो होत्रे । मध्यं वा एतद्यज्ञस्य । यद्धोता । मध्यत एव यज्ञं प्रीणाति । अथाध्वर्यवे । प्रतिष्ठा वा एषा यज्ञस्य । यदध्वर्युः । तस्माद्धविर्यज्ञस्यैतामेवावृतमनु १० अन्या दक्षिणा नीयन्ते । यज्ञस्य प्रतिष्ठित्यै । अग्निमग्नीत्सकृत्सकृत्संमृड्ढीत्याह । पराङिव ह्येतर्हि यज्ञः । इषिता दैव्या होतार इत्याह । इषितँ हि कर्म क्रियते । भद्र वाच्याय प्रेषितो मानुषः सूक्तवाकाय सूक्ता ब्रूहीत्याह । आशिषमेवैतामाशास्ते । स्वगा दैव्या होतृभ्य इत्याह । यज्ञमेव तत्स्वगा करोति । स्वस्तिर्मानुषेभ्य इत्याह । आशिषमेवैतामाशास्ते । शंयोर्ब्रूहीत्याह । शंयुमेव बार्हस्पत्यं भागधेयेन समर्धयति ११
dhiṣṇiyā vā ete nyupyante | yadbrahmā | yaddhotā | yadadhvaryuḥ | yadagnīt | yadyajamānaḥ | tānyadantareyāt | yajamānasya prāṇāntsaṃkarṣet | pramāyukaḥ syāt | puroḍāśamapagṛhya saṃcaratyadhvaryuḥ 1 yajamānāyaiva talloka~ śi~ṣati | nāsya prāṇāntsaṃkarṣati | na pramāyuko bhavati | purastātpratyaṅṅāsīnaḥ | iḍāyā iḍāmādadhāti | hastyā~ hotre | paśavo vā iḍā | paśavaḥ puruṣaḥ | paśuṣveva paśūnpratiṣṭhāpayati | iḍāyai vā eṣā prajātiḥ 2 tāṃ prajātiṃ yajamāno'nu prajāyate | dviraṅgulāvanakti parvaṇoḥ | dvipādyajamānaḥ pratiṣṭhityai | sakṛdupastṛṇāti | dvirādadhāti | sakṛdabhighārayati | catuḥ saṃpadyate | catvāri vai paśoḥ pratiṣṭhānāni | yāvāneva paśuḥ | tamupahvayate 3 mukhamiva pratyupahvayeta | saṃmukhāneva paśūnupahvayate | paśavo vā iḍā | tasmātsānvārabhyā | adhvaryuṇā ca yajamānena ca | upahūtaḥ paśumānasānītyāha | upa hyenau hvayate hotā | iḍāyai devatānāmupahave | upahūtaḥ paśumānbhavati | ya evaṃ veda 4 yāṃ vai hastyāmiḍāmādadhāti | vācaḥ sā bhāgadheyam | yāmupahvayate | prāṇānā~ sā | vācaṃ caiva prāṇā~ ścāvarundhe | atha vā etarhyupahūtāyāmiḍāyām | puroḍāśasyaiva barhiṣado mīmā~sā | yajamānaṃ devā abruvan | havirno nirvapeti | nāhamabhāgo nirvapsyāmītyabravīt 5 na mayābhāgayānuvakṣyatheti vāgabravīt | nāhamabhāgā puro'nuvākyā bhaviṣyāmīti puro'nuvākyā | nāhamabhāgā yājyā bhaviṣyāmīti yājyā | na mayābhāgena vaṣaṭkariṣyatheti vaṣaṭkāraḥ | yadyajamānabhāgaṃ nidhāya puroḍāśaṃ barhiṣadaṃ karoti | tāneva tadbhāginaḥ karoti | caturdhā karoti | catasro diśaḥ | dikṣveva pratitiṣṭhati | barhiṣadaṃ karoti 6 yajamāno vai puroḍāśaḥ | prajā barhiḥ | yajamānameva prajāsu pratiṣṭhāpayati | tasmādasthnānyāḥ prajāḥ pratitiṣṭhanti | mā~ senānyāḥ | atho khalvāhuḥ | dakṣiṇā vā etā haviryajñasyāntarvedyavarudhyante | yatpuroḍāśaṃ barhiṣadaṃ karotīti | caturdhā karoti | catvāro hyete haviryajñasyartvijaḥ 7 brahmā hotādhvaryuragnīt | tamabhimṛśet | idaṃ brahmaṇaḥ | ida~ hotuḥ | idamadhvaryoḥ | idamagnīdha iti | yathaivādaḥ saumye'dhvare | ādeśamṛtvigbhyo dakṣiṇā nīyante | tādṛgeva tat | agnīdhe prathamāyādadhāti 8 agnimukhā hyṛddhiḥ | agnimukhāmevarddhiṃ yajamāna ṛdhnoti | sakṛdupastīrya dvirādadhat | upastīrya dvirabhighārayati | ṣaṭsaṃpadyante | ṣaḍvā ṛtavaḥ | ṛtūneva prīṇāti | vedena brahmaṇe brahmabhāgaṃ pariharati | prājāpatyo vai vedaḥ | prājāpatyo brahmā 9 savitā yajñasya prasṛūtyai | atha kāmamanyena | tato hotre | madhyaṃ vā etadyajñasya | yaddhotā | madhyata eva yajñaṃ prīṇāti | athādhvaryave | pratiṣṭhā vā eṣā yajñasya | yadadhvaryuḥ | tasmāddhaviryajñasyaitāmevāvṛtamanu 10 anyā dakṣiṇā nīyante | yajñasya pratiṣṭhityai | agnimagnītsakṛtsakṛtsaṃmṛḍḍhītyāha | parāṅiva hyetarhi yajñaḥ | iṣitā daivyā hotāra ityāha | iṣita~ hi karma kriyate | bhadra vācyāya preṣito mānuṣaḥ sūktavākāya sūktā brūhītyāha | āśiṣamevaitāmāśāste | svagā daivyā hotṛbhya ityāha | yajñameva tatsvagā karoti | svastirmānuṣebhya ityāha | āśiṣamevaitāmāśāste | śaṃyorbrūhītyāha | śaṃyumeva bārhaspatyaṃ bhāgadheyena samardhayati 11
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.