असाव् आदित्यो न व्यरोचत तस्मै देवाः प्रायश्चित्तिम् ऐच्छन् तस्मा एतां दशर्षभाम् आलभन्त तयैवास्मिन् रुचम् अदधुः । यो ब्रह्मवर्चसकामः स्यात् तस्मा एतां दशर्षभाम् आ लभेत । अमुम् एवादित्यꣳ स्वेन भागधेयेनोप धावति स एवास्मिन् ब्रह्मवर्चसं दधाति ब्रह्मवर्चस्य् एव भवति वसन्ता प्रातस् त्रीन् ललामान् आ लभेत ग्रीष्मे मध्यंदिने ॥ त्रीञ्छितिपृष्ठान्̇ छरद्य् अपराह्णे त्रीञ् छितिवारान् त्रीणि वा आदित्यस्य तेजाꣳसि वसन्ता प्रातर् ग्रीष्मे मध्यंदिने शरद्य् अपराह्णे यावन्त्य् एव तेजाꣳसि तान्य् एवाव रुन्द्धे त्रयस्त्रय आ लभ्यन्ते । अभिपूर्वम् एवास्मिन् तेजो दधाति संवत्सरम् पर्यालभ्यन्ते संवत्सरो वै ब्रह्मवर्चसस्य प्रदाता संवत्सर एवास्मै ब्रह्मवर्चसम् प्र यच्छति ब्रह्मवर्चस्य् एव भवति संवत्सरस्य परस्तात् प्राजापत्यं कद्रुम् आ लभेत प्रजापतिः सर्वा देवताः । देवतासु एव प्रति तिष्ठति यदि बिभीयात् । दुश्चर्मा भविष्यामीति सोमापौष्णꣳ श्यामम् आ लभेत सौम्यो वै देवतया पुरुषः पौष्णाः पशवः स्वयैवास्मै देवतया पशुभिस् त्वचं करोति न दुश्चर्मा भवति देवाश् च वै यमश् चास्मिन् लोके ऽस्पर्धन्त स यमो देवानाम् इन्द्रियं वीर्यम् अयुवत तद् यमस्य यमत्वम् । ते देवा अमन्यन्त यमो वा इदम् अभूद् यद् वयꣳ स्म इति ते प्रजापतिम् उपाधावन् । स एतौ प्रजापतिर् आत्मन उक्षवशौ निर् अमिमीत ते देवा वैष्णावरुणीं वशाम् आलभन्तैन्द्रम् उक्षाणम् तं वरुणेनैव ग्राहयित्वा विष्णुना यज्ञेन प्राणुदन्तैन्द्रेणैवास्येन्द्रियम् अवृञ्जत यो भ्रातृव्यवान्त् स्यात् स स्पर्धमानो वैष्णावरुणीम् वशाम् आ लभेतैन्द्रम् उक्षाणम् । वरुणेनैव भ्रातृव्यं ग्राहयित्वा विष्णुना यज्ञेन प्र णुदत ऐन्द्रेणैवास्येन्द्रियं वृङ्क्ते भवत्य् आत्मना परास्य भ्रातृव्यो भवति । इन्द्रो वृत्रम् अहन् तं वृत्रो हतः षोडशभिर् भोगैर् असिनात् तस्य वृत्रस्य शीर्षतो गाव उद् आयन् ता वैदेह्यो ऽभवन् तासाम् ऋषभो जघने ऽनूदैत् तम् इन्द्रः अचायत् सो ऽमन्यत यो वा इमम् आलभेत मुच्येतास्मात् पाप्मन इति स आग्नेयं कृष्णग्रीवम् आलभतैन्द्रम् ऋषभम् । तस्याग्निर् एव स्वेन भागधेयेनोपसृतः षोडशधा वृत्रस्य भोगान् अप्य् अदहद् ऐन्द्रेणेन्द्रियम् आत्मन्न् अधत्त यः पाप्मना गृहीतः स्यात् स आग्नेयं कृष्णग्रीवम् आ लभेतैन्द्रम् ऋषभम् अग्निर् एवास्य स्वेन भागधेयेनोपसृतः पाप्मानम् अपि दहत्य् ऐन्द्रेणेन्द्रियम् आत्मन् धत्ते मुच्यते पाप्मनः । भवत्य् एव द्यावापृथिव्यां धेनुम् आ लभेत ज्योगपरुद्धः । अनयोर् हि वा एषो ऽप्रतिष्ठितः । अथैष ज्योग् अपरुद्धो द्यावापृथिवी एव स्वेन भागधेयेनोप धावति ते एवैनम् प्रतिष्ठां गमयतः प्रत्य् एव तिष्ठति पर्यारिणी भवति पर्यारीव ह्य् एतस्य राष्ट्रं यो ज्योगपरुद्धः समृद्धयै वायव्यम् वत्सम् आ लभेत । वायुर् वा अनयोर् वत्सः । इमे वा एतस्मै लोका अपशुष्का विड् अपशुष्का । अथैष ज्योग् अपरुद्धो वायुम् एव स्वेन भागधेयेनोप धावति स एवास्मा इमाँल्लोकान् विशम् प्र दापयति प्रास्मा इमे लोकाः स्नुवन्ति भुञ्जत्य् एनं विड् उप तिष्ठते ॥
asāv ādityo na vyarocata tasmai devāḥ prāyaścittim aicchan tasmā etāṃ daśarṣabhām ālabhanta tayaivāsmin rucam adadhuḥ | yo brahmavarcasakāmaḥ syāt tasmā etāṃ daśarṣabhām ā labheta | amum evādityam̐ svena bhāgadheyenopa dhāvati sa evāsmin brahmavarcasaṃ dadhāti brahmavarcasy eva bhavati vasantā prātas trīn lalāmān ā labheta grīṣme madhyaṃdine || trīñchitipṛṣṭhāṅ charady aparāhṇe trīñ chitivārān trīṇi vā ādityasya tejām̐si vasantā prātar grīṣme madhyaṃdine śarady aparāhṇe yāvanty eva tejām̐si tāny evāva runddhe trayastraya ā labhyante | abhipūrvam evāsmin tejo dadhāti saṃvatsaram paryālabhyante saṃvatsaro vai brahmavarcasasya pradātā saṃvatsara evāsmai brahmavarcasam pra yacchati brahmavarcasy eva bhavati saṃvatsarasya parastāt prājāpatyaṃ kadrum ā labheta prajāpatiḥ sarvā devatāḥ | devatāsu eva prati tiṣṭhati yadi bibhīyāt | duścarmā bhaviṣyāmīti somāpauṣṇam̐ śyāmam ā labheta saumyo vai devatayā puruṣaḥ pauṣṇāḥ paśavaḥ svayaivāsmai devatayā paśubhis tvacaṃ karoti na duścarmā bhavati devāś ca vai yamaś cāsmin loke 'spardhanta sa yamo devānām indriyaṃ vīryam ayuvata tad yamasya yamatvam | te devā amanyanta yamo vā idam abhūd yad vayam̐ sma iti te prajāpatim upādhāvan | sa etau prajāpatir ātmana ukṣavaśau nir amimīta te devā vaiṣṇāvaruṇīṃ vaśām ālabhantaindram ukṣāṇam taṃ varuṇenaiva grāhayitvā viṣṇunā yajñena prāṇudantaindreṇaivāsyendriyam avṛñjata yo bhrātṛvyavānt syāt sa spardhamāno vaiṣṇāvaruṇīm vaśām ā labhetaindram ukṣāṇam | varuṇenaiva bhrātṛvyaṃ grāhayitvā viṣṇunā yajñena pra ṇudata aindreṇaivāsyendriyaṃ vṛṅkte bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati | indro vṛtram ahan taṃ vṛtro hataḥ ṣoḍaśabhir bhogair asināt tasya vṛtrasya śīrṣato gāva ud āyan tā vaidehyo 'bhavan tāsām ṛṣabho jaghane 'nūdait tam indraḥ acāyat so 'manyata yo vā imam ālabheta mucyetāsmāt pāpmana iti sa āgneyaṃ kṛṣṇagrīvam ālabhataindram ṛṣabham | tasyāgnir eva svena bhāgadheyenopasṛtaḥ ṣoḍaśadhā vṛtrasya bhogān apy adahad aindreṇendriyam ātmann adhatta yaḥ pāpmanā gṛhītaḥ syāt sa āgneyaṃ kṛṣṇagrīvam ā labhetaindram ṛṣabham agnir evāsya svena bhāgadheyenopasṛtaḥ pāpmānam api dahaty aindreṇendriyam ātman dhatte mucyate pāpmanaḥ | bhavaty eva dyāvāpṛthivyāṃ dhenum ā labheta jyogaparuddhaḥ | anayor hi vā eṣo 'pratiṣṭhitaḥ | athaiṣa jyog aparuddho dyāvāpṛthivī eva svena bhāgadheyenopa dhāvati te evainam pratiṣṭhāṃ gamayataḥ praty eva tiṣṭhati paryāriṇī bhavati paryārīva hy etasya rāṣṭraṃ yo jyogaparuddhaḥ samṛddhayai vāyavyam vatsam ā labheta | vāyur vā anayor vatsaḥ | ime vā etasmai lokā apaśuṣkā viḍ apaśuṣkā | athaiṣa jyog aparuddho vāyum eva svena bhāgadheyenopa dhāvati sa evāsmā imā~llokān viśam pra dāpayati prāsmā ime lokāḥ snuvanti bhuñjaty enaṃ viḍ upa tiṣṭhate ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.