षड्भिर् दीक्षयति षड् वा ऋतवः । ऋतुभिर् एवैनं दीक्षयति सप्तभिर् दीक्षयति सप्त छन्दाꣳसि छन्दोभिर् एवैनं दीक्षयति विश्वे देवस्य नेतुर् इत्य् अनुष्टुभोत्तमया जुहोति वाग् वा { अनुष्टुप् ^ अनुष्टुभ् } तस्मात् प्राणानां वाग् उत्तमा । एकस्माद् अक्षराद् अनाप्तम् प्रथमम् पदम् । तस्माद् यद् वाचो ऽनाप्तं तन् मनुष्या उप जीवन्ति पूर्णया जुहोति पूर्ण इव हि प्रजापतिः ॥ प्रजापतेर् आपत्यै न्यूनया जुहोति न्यूनाद् धि प्रजापतिः प्रजा असृजत प्रजानाꣳ सृष्ट्यै यद् अर्चिषि प्रवृञ्ज्याद् भूतम् अव रुन्धीत यद् अङ्गारेषु भविष्यत् । अङ्गारेषु प्र वृणक्ति भविष्यद् एवाव रुन्द्धे भविष्यद् धि भूयो भूतात् । द्वाभ्याम् प्र वृणक्ति द्विपाद् यजमानः प्रतिष्ठित्यै ब्रह्मणा वा एषा यजुषा सम्भृता यद् उखा सा यद् भिद्येताऽऽर्तिम् आर्छेत् यजमानो हन्येतास्य यज्ञः । मित्रैताम् उखां तपेत्य् आह ब्रह्म वै मित्रः। ब्रह्मन्न् एवैनाम् प्रति ष्ठापयति नार्तिम् आर्छति यजमानो नास्य यज्ञो हन्यते यदि भिद्येत तैर् एव कपालैः सꣳ सृजेत् सैव ततः प्रायश्चित्तिः । यो गतश्रीः स्यान् मथित्वा तस्याव दध्यात् । भूतो वा { एष ^ एषस् } स स्वां देवताम् उपैति यो भूतिकामः स्यात् । य उखायै सम्भवेत् स एव तस्य स्यात् । अतो ह्य् एष सम्भवति । एष वै स्वयम्भूर् नाम भवत्य् एव यं कामयेत भ्रातृव्यम् अस्मै जनयेयम् इत्य् अन्यतस् तस्याहृत्याव दध्यात् साक्षाद् एवास्मै भ्रातृव्यं जनयति । अम्बरीषाद् अन्नकामस्याव दध्यात् । अम्बरीषे वा अन्नम् भ्रियते सयोन्य् एवान्नम् अव रुन्द्धे मुञ्जान् अव दधाति । ऊर्ग् वै मुञ्जाः । ऊर्जम् एवास्मा अपि दधाति । अग्निर् देवेभ्यो निलायत स क्रुमुकम् प्राविशत् क्रुमुकम् अव दधाति यद् एवास्य तत्र न्यक्तं तद् एवाव रुन्द्धे । आज्येन सं यौति । एतद् वा अग्नेः प्रियं धाम यद् आज्यम् प्रियेणैवैनं धाम्ना सम् अर्धयत्य् अथो तेजसा ॥ वैकंकतीम् आ दधाति भा एवाव रुन्द्धे शमीमयीम् आ दधाति शान्त्यै सीद त्वम् मातुर् अस्या उपस्थ इति तिसृभिर् जातम् उप तिष्ठते त्रय इमे लोकाः । एष्व् एव लोकेष्व् आविदं गच्छति । अथो प्राणान् एवाऽऽत्मन् धत्ते ॥
ṣaḍbhir dīkṣayati ṣaḍ vā ṛtavaḥ | ṛtubhir evainaṃ dīkṣayati saptabhir dīkṣayati sapta chandām̐si chandobhir evainaṃ dīkṣayati viśve devasya netur ity anuṣṭubhottamayā juhoti vāg vā { anuṣṭup ^ anuṣṭubh } tasmāt prāṇānāṃ vāg uttamā | ekasmād akṣarād anāptam prathamam padam | tasmād yad vāco 'nāptaṃ tan manuṣyā upa jīvanti pūrṇayā juhoti pūrṇa iva hi prajāpatiḥ || prajāpater āpatyai nyūnayā juhoti nyūnād dhi prajāpatiḥ prajā asṛjata prajānām̐ sṛṣṭyai yad arciṣi pravṛñjyād bhūtam ava rundhīta yad aṅgāreṣu bhaviṣyat | aṅgāreṣu pra vṛṇakti bhaviṣyad evāva runddhe bhaviṣyad dhi bhūyo bhūtāt | dvābhyām pra vṛṇakti dvipād yajamānaḥ pratiṣṭhityai brahmaṇā vā eṣā yajuṣā sambhṛtā yad ukhā sā yad bhidyetā''rtim ārchet yajamāno hanyetāsya yajñaḥ | mitraitām ukhāṃ tapety āha brahma vai mitraḥ| brahmann evainām prati ṣṭhāpayati nārtim ārchati yajamāno nāsya yajño hanyate yadi bhidyeta tair eva kapālaiḥ sam̐ sṛjet saiva tataḥ prāyaścittiḥ | yo gataśrīḥ syān mathitvā tasyāva dadhyāt | bhūto vā { eṣa ^ eṣas } sa svāṃ devatām upaiti yo bhūtikāmaḥ syāt | ya ukhāyai sambhavet sa eva tasya syāt | ato hy eṣa sambhavati | eṣa vai svayambhūr nāma bhavaty eva yaṃ kāmayeta bhrātṛvyam asmai janayeyam ity anyatas tasyāhṛtyāva dadhyāt sākṣād evāsmai bhrātṛvyaṃ janayati | ambarīṣād annakāmasyāva dadhyāt | ambarīṣe vā annam bhriyate sayony evānnam ava runddhe muñjān ava dadhāti | ūrg vai muñjāḥ | ūrjam evāsmā api dadhāti | agnir devebhyo nilāyata sa krumukam prāviśat krumukam ava dadhāti yad evāsya tatra nyaktaṃ tad evāva runddhe | ājyena saṃ yauti | etad vā agneḥ priyaṃ dhāma yad ājyam priyeṇaivainaṃ dhāmnā sam ardhayaty atho tejasā || vaikaṃkatīm ā dadhāti bhā evāva runddhe śamīmayīm ā dadhāti śāntyai sīda tvam mātur asyā upastha iti tisṛbhir jātam upa tiṣṭhate traya ime lokāḥ | eṣv eva lokeṣv āvidaṃ gacchati | atho prāṇān evā''tman dhatte ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.