ब्रह्म जज्ञानम् इति रुक्मम् उप दधाति ब्रह्ममुखा वै प्रजापतिः प्रजा असृजत ब्रह्ममुखा एव तत् प्रजा यजमानः सृजते ब्रह्म जज्ञानम् इत्य् आह तस्माद् ब्राह्मणो मुख्यः । मुख्यो भवति य एवं वेद ब्रह्मवादिनो वदन्ति न पृथिव्यां नान्तरिक्षे न दिव्यग्निश् चेतव्य इति यत् पृथिव्यां चिन्वीत पृथिवीꣳ शुचार्पयेत् । नौषधयो न वनस्पतयः प्र जायेरन् यद् अन्तरिक्षे चिन्वीतान्तरिक्षꣳ शुचार्पयेत् । न वयाꣳसि प्र जायेरन् यद् दिवि चिन्वीत दिवꣳ शुचार्पयेत् । न पर्जन्यो वर्षेत् । रुक्मम् उप दधाति । अमृतं वै हिरण्यम् अमृत एवाग्निं चिनुते प्रजात्यै हिरण्मयम् पुरुषम् उप दधाति यजमानलोकस्य विधृत्यै यद् इष्टकाया आतृण्णम् अनूपदध्यात् पशूनां च यजमानस्य च प्राणम् अपि दध्यात् । दक्षिणतः 3 प्राञ्चम् उप दधाति दाधार यजमानलोकम् । न पशूनां च यजमानस्य च प्राणम् अपि दधाति । अथो खल्व् इष्टकाया आतृण्णम् अनूप दधाति प्राणानाम् उत्सृष्ट्यै द्रप्सश् चस्कन्देत्य् अभि मृशति होत्रास्व् एवैनम् प्रति ष्ठापयति स्रुचाव् उप दधाति । आज्यस्य पूर्णां कार्ष्मर्यमयीं दध्नः पूर्णाम् औदुम्बरीम् इयं वै कार्ष्मर्यमय्य् असाव् औदुम्बरी । इमे एवोप धत्ते तूष्णीम् उप दधाति न हीमे यजुषाप्तुम् अर्हति दक्षिणां कार्ष्मर्यमयीम् उत्तराम् औदुम्बरीम् । तस्माद् अस्या असाव् उत्तरा । आज्यस्य पूर्णां कार्ष्मर्यमयीम् । वज्रो वा आज्यं वज्रः कार्ष्मर्यः । वज्रेणैव यज्ञस्य दक्षिणतो रक्षाꣳस्य् अप हन्ति दध्नः पूर्णाम् औदुम्बरीम् पशवो वै दध्य् ऊर्ग् उदुम्बरः पशुष्व् एवोर्जं दधाति पूर्णे उप दधाति पूर्णे एवैनम् अमुष्मिम्̐ लोक उप तिष्ठेते विराज्य् अग्निश् चेतव्य इत्य् आहुः स्रुग् वै { विराड् ^ विराज् } यत् स्रुचाव् उपदधाति विराज्य् एवाग्निं चिनुते यज्ञमुखेयज्ञमुखे वै क्रियमाणे यज्ञꣳ रक्षाꣳसि जिघाꣳसन्ति यज्ञमुखꣳ रुक्मः । यद् रुक्मं व्याघारयति यज्ञमुखाद् एव रक्षाꣳस्य् अप हन्ति पञ्चभिर् व्याघारयति पाङ्क्तो यज्ञः । यावान् एव यज्ञस् तस्माद् रक्षाꣳस्य् अप हन्ति अक्ष्णया व्याघारयति तस्माद् अक्ष्णया पशवो ऽङ्गानि प्र हरन्ति प्रतिष्ठित्यै ॥
brahma jajñānam iti rukmam upa dadhāti brahmamukhā vai prajāpatiḥ prajā asṛjata brahmamukhā eva tat prajā yajamānaḥ sṛjate brahma jajñānam ity āha tasmād brāhmaṇo mukhyaḥ | mukhyo bhavati ya evaṃ veda brahmavādino vadanti na pṛthivyāṃ nāntarikṣe na divyagniś cetavya iti yat pṛthivyāṃ cinvīta pṛthivīm̐ śucārpayet | nauṣadhayo na vanaspatayaḥ pra jāyeran yad antarikṣe cinvītāntarikṣam̐ śucārpayet | na vayām̐si pra jāyeran yad divi cinvīta divam̐ śucārpayet | na parjanyo varṣet | rukmam upa dadhāti | amṛtaṃ vai hiraṇyam amṛta evāgniṃ cinute prajātyai hiraṇmayam puruṣam upa dadhāti yajamānalokasya vidhṛtyai yad iṣṭakāyā ātṛṇṇam anūpadadhyāt paśūnāṃ ca yajamānasya ca prāṇam api dadhyāt | dakṣiṇataḥ 3 prāñcam upa dadhāti dādhāra yajamānalokam | na paśūnāṃ ca yajamānasya ca prāṇam api dadhāti | atho khalv iṣṭakāyā ātṛṇṇam anūpa dadhāti prāṇānām utsṛṣṭyai drapsaś caskandety abhi mṛśati hotrāsv evainam prati ṣṭhāpayati srucāv upa dadhāti | ājyasya pūrṇāṃ kārṣmaryamayīṃ dadhnaḥ pūrṇām audumbarīm iyaṃ vai kārṣmaryamayy asāv audumbarī | ime evopa dhatte tūṣṇīm upa dadhāti na hīme yajuṣāptum arhati dakṣiṇāṃ kārṣmaryamayīm uttarām audumbarīm | tasmād asyā asāv uttarā | ājyasya pūrṇāṃ kārṣmaryamayīm | vajro vā ājyaṃ vajraḥ kārṣmaryaḥ | vajreṇaiva yajñasya dakṣiṇato rakṣām̐sy apa hanti dadhnaḥ pūrṇām audumbarīm paśavo vai dadhy ūrg udumbaraḥ paśuṣv evorjaṃ dadhāti pūrṇe upa dadhāti pūrṇe evainam amuṣmim̐ loka upa tiṣṭhete virājy agniś cetavya ity āhuḥ srug vai { virāḍ ^ virāj } yat srucāv upadadhāti virājy evāgniṃ cinute yajñamukheyajñamukhe vai kriyamāṇe yajñam̐ rakṣām̐si jighām̐santi yajñamukham̐ rukmaḥ | yad rukmaṃ vyāghārayati yajñamukhād eva rakṣām̐sy apa hanti pañcabhir vyāghārayati pāṅkto yajñaḥ | yāvān eva yajñas tasmād rakṣām̐sy apa hanti akṣṇayā vyāghārayati tasmād akṣṇayā paśavo 'ṅgāni pra haranti pratiṣṭhityai ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.