स्वयमातृण्णाम् उप दधाति । इयं वै स्वयमातृण्णा । इमाम् एवोप धत्ते । अश्वम् उप घ्रापयति प्राणम् एवास्यां दधाति । अथो प्राजापत्यो वा अश्वः प्रजापतिनैवाग्निं चिनुते प्रथमेष्टकोपधीयमाना पशूनां च यजमानस्य च प्राणम् अपि दधाति स्वयमातृण्णा भवति प्राणानाम् उत्सृष्ट्या अथो सुवर्गस्य लोकस्यानुख्यात्यै । अग्नाव् अग्निश् चेतव्य इत्य् आहुः । एष वै 2 अग्निर् वैश्वानरो यद् ब्राह्मणस् तस्मै प्रथमाम् इष्टकां यजुष्कृताम् प्र यच्छेत् ताम् ब्राह्मणस् चोप दध्याताम् अग्नाव् एव तद् अग्निं चिनुते । ईश्वरो वा एष आर्तिम् आर्तोर् यो ऽविद्वान् इष्टकाम् उपदधाति त्रीन् वरान् दद्यात् त्रयो वै प्राणाः प्राणानाꣳ स्तृत्यै द्वाव् एव देयौ द्वौ हि प्राणौ । एक एव देयः । एको हि प्राणः पशुः वा एष यद् अग्निः । न खलु वै पशव आयवसे रमन्ते दूर्वेष्टकाम् उप दधाति पशूनां धृत्यै द्वाभ्याम् प्रतिष्ठित्यै काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्तीत्य् आह काण्डेनकाण्डेन ह्य् एषा प्रतितिष्ठति । एवा नो दूर्वे प्र तनु सहस्रेण शतेन चेत्य् आह साहस्रः प्रजापतिः प्रजापतेर् आप्त्यै देवलक्ष्मं वै त्र्यालिखितां ताम् उत्तरलक्ष्माणं देवा उपादधताधरलक्ष्माणम् असुराः । यम् कामयेत वसीयान्त् स्याद् इत्य् उत्तरलक्ष्माणं तस्योप दध्यात् । वसीयान् एव भवति यं कामयेत पापीयान्त् स्याद् इत्य् अधरलक्ष्माणं तस्योप दध्यात् । असुरयोनिम् एवैनम् अनु परा भावयति पापीयान् भवति त्र्यालिखिता भवति । इमे वै लोकास् त्र्यालिखिता । एभ्य एव लोकेभ्यो भ्रातृव्यम् अन्तर् एति । अङ्गिरसः सुवर्गं लोकं यतः पुरोडाशः कूर्मो भूत्वाऽनु प्रासर्पत् ॥ यत् कूर्मम् उपदधाति यथा क्षेत्रविद् अञ्जसा नयत्य् एवम् एवैनं कूर्मः सुवर्गं लोकम् अञ्जसा नयति मेधो वा एष पशूनां यत् कूर्मः । यत् कूर्मम् उपदधाति स्वम् एव मेधम् पश्यन्तः पशव उप तिष्ठन्ते श्मशानं वा एतत् क्रियते यन् मृतानाम् पशूनाꣳ शीर्षाण्य् उपधीयन्ते यज् जीवन्तं कूर्मम् उपदधाति तेनाश्मशानचित् । वास्तव्यो वा एष यत् कूर्मः । मधु वाता ऋतायत इति दध्ना मधुमिश्रेणाभ्य् अनक्ति स्वदयत्य् एवैनम् । ग्राम्यं वा एतद् अन्नं यद् दध्य् आरण्यम् मधु यद् दध्ना मधुमिश्रेणाभ्यनक्त्य् उभयस्यावरुद्ध्यै मही द्यौः पृथिवी च न इत्य् आह । आभ्याम् एवैनम् उभयतः परि गृह्णाति प्राञ्चम् उप दधाति तस्मात् पुरस्तात् प्रत्यञ्चः पशवो मेधम् उप तिष्ठन्ते यो वा अपनाभिम् अग्निं चिनुते यजमानस्य नाभिम् अनु प्र विशति स एनम् ईश्वरो हिꣳसितोः । उलूखलम् उप दधाति । एषा वा अग्नेर् नाभिः सनाभिम् एवाग्निं चिनुते ऽहिꣳसायै । औदुम्बरम् भवति । ऊर्ग् वा उदुम्बरः। ऊर्जम् एवाव रुन्द्धे मध्यत उप दधाति मध्यत एवास्मा ऊर्जं दधाति तस्मान् मध्यत ऊर्जा भुञ्जते । इयद् भवति प्रजापतिना यज्ञमुखेन सम्मितम् अव हन्ति । अन्नम् एवाकर् वैष्णव्यर्चोप दधाति विष्णुर् वै यज्ञः । वैष्णवा वनस्पतयः । यज्ञ एव यज्ञम् प्रति ष्ठापयति ॥
svayamātṛṇṇām upa dadhāti | iyaṃ vai svayamātṛṇṇā | imām evopa dhatte | aśvam upa ghrāpayati prāṇam evāsyāṃ dadhāti | atho prājāpatyo vā aśvaḥ prajāpatinaivāgniṃ cinute prathameṣṭakopadhīyamānā paśūnāṃ ca yajamānasya ca prāṇam api dadhāti svayamātṛṇṇā bhavati prāṇānām utsṛṣṭyā atho suvargasya lokasyānukhyātyai | agnāv agniś cetavya ity āhuḥ | eṣa vai 2 agnir vaiśvānaro yad brāhmaṇas tasmai prathamām iṣṭakāṃ yajuṣkṛtām pra yacchet tām brāhmaṇas copa dadhyātām agnāv eva tad agniṃ cinute | īśvaro vā eṣa ārtim ārtor yo 'vidvān iṣṭakām upadadhāti trīn varān dadyāt trayo vai prāṇāḥ prāṇānām̐ stṛtyai dvāv eva deyau dvau hi prāṇau | eka eva deyaḥ | eko hi prāṇaḥ paśuḥ vā eṣa yad agniḥ | na khalu vai paśava āyavase ramante dūrveṣṭakām upa dadhāti paśūnāṃ dhṛtyai dvābhyām pratiṣṭhityai kāṇḍātkāṇḍāt prarohantīty āha kāṇḍenakāṇḍena hy eṣā pratitiṣṭhati | evā no dūrve pra tanu sahasreṇa śatena cety āha sāhasraḥ prajāpatiḥ prajāpater āptyai devalakṣmaṃ vai tryālikhitāṃ tām uttaralakṣmāṇaṃ devā upādadhatādharalakṣmāṇam asurāḥ | yam kāmayeta vasīyānt syād ity uttaralakṣmāṇaṃ tasyopa dadhyāt | vasīyān eva bhavati yaṃ kāmayeta pāpīyānt syād ity adharalakṣmāṇaṃ tasyopa dadhyāt | asurayonim evainam anu parā bhāvayati pāpīyān bhavati tryālikhitā bhavati | ime vai lokās tryālikhitā | ebhya eva lokebhyo bhrātṛvyam antar eti | aṅgirasaḥ suvargaṃ lokaṃ yataḥ puroḍāśaḥ kūrmo bhūtvā'nu prāsarpat || yat kūrmam upadadhāti yathā kṣetravid añjasā nayaty evam evainaṃ kūrmaḥ suvargaṃ lokam añjasā nayati medho vā eṣa paśūnāṃ yat kūrmaḥ | yat kūrmam upadadhāti svam eva medham paśyantaḥ paśava upa tiṣṭhante śmaśānaṃ vā etat kriyate yan mṛtānām paśūnām̐ śīrṣāṇy upadhīyante yaj jīvantaṃ kūrmam upadadhāti tenāśmaśānacit | vāstavyo vā eṣa yat kūrmaḥ | madhu vātā ṛtāyata iti dadhnā madhumiśreṇābhy anakti svadayaty evainam | grāmyaṃ vā etad annaṃ yad dadhy āraṇyam madhu yad dadhnā madhumiśreṇābhyanakty ubhayasyāvaruddhyai mahī dyauḥ pṛthivī ca na ity āha | ābhyām evainam ubhayataḥ pari gṛhṇāti prāñcam upa dadhāti tasmāt purastāt pratyañcaḥ paśavo medham upa tiṣṭhante yo vā apanābhim agniṃ cinute yajamānasya nābhim anu pra viśati sa enam īśvaro him̐sitoḥ | ulūkhalam upa dadhāti | eṣā vā agner nābhiḥ sanābhim evāgniṃ cinute 'him̐sāyai | audumbaram bhavati | ūrg vā udumbaraḥ| ūrjam evāva runddhe madhyata upa dadhāti madhyata evāsmā ūrjaṃ dadhāti tasmān madhyata ūrjā bhuñjate | iyad bhavati prajāpatinā yajñamukhena sammitam ava hanti | annam evākar vaiṣṇavyarcopa dadhāti viṣṇur vai yajñaḥ | vaiṣṇavā vanaspatayaḥ | yajña eva yajñam prati ṣṭhāpayati ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.