Library·Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text)·6·6.4·6.4.9

Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text) 6.4.9

TS 6.4.9

यज्ञस्य शिरो ऽछिद्यत ते देवा अश्विनाव् अब्रुवन् भिषजौ वै स्थ इदं यज्ञस्य शिरः प्रति धत्तम् इति ताव् अब्रूताम् । वरं वृणावहै ग्रह एव नाव् अत्रापि गृह्यताम् इति ताभ्याम् एतम् आश्विनम् अगृह्णन् ततो वै तौ यज्ञस्य शिरः प्रत्यधत्ताम् । यद् आश्विनो गृह्यते यज्ञस्य निष्कृत्यै तौ देवा अब्रुवन् । अपूतौ वा इमौ मनुष्यचरु भिषजाव् इति तस्माद् ब्राह्मणेन भेषजं न कार्यम् अपूतो ह्य् एषो ऽमेध्यो यो भिषक् तौ बहिष्पवमानेन पवयित्वा ताभ्याम् एतम् आश्विनम् अगृह्णन् तस्माद् बहिष्पवमाने स्तुत आश्विनो गृह्यते तस्माद् एवं विदुषा बहिष्पवमान उपसद्यः पवित्रं वै बहिष्पवमान आत्मानम् एव पवयते तयोस् त्रेधा भैषज्यं वि न्य् अदधुः । अग्नौ तृतीयम् अप्सु तृतीयम् ब्राह्मणे तृतीयम् । तस्माद् उदपात्रम् उपनिधाय ब्राह्मणं दक्षिणतो निषाद्य भेषजं कुर्यात् । यावद् एव भेषजं तेन करोति समर्धुकम् अस्य कृतम् भवति ब्रह्मवादिनो वदन्ति कस्मात् सत्याद् एकपात्रा द्विदेवत्या गृह्यन्ते द्विपात्रा हूयन्त इति यद् एकपात्रा गृह्यन्ते तस्माद् एको ऽन्तरतः प्राणो द्विपात्त्रा हूयन्ते तस्माद् द्वौद्वौ बहिष्टात् प्राणाः प्राणा वा एते यद् द्विदेवत्याः पशव इडा यद् इडाम् पूर्वां द्विदेवत्येभ्य उपह्वयेत । पशुभिः प्राणान् अन्तर् दधीत प्रमायुकः स्यात् । द्विदेवत्यान् भक्षयित्वेडाम् उप ह्वयते प्राणान् एवात्मन् धित्वा पशून् उप ह्वयते वाग् वा ऐन्द्र वायवश् चक्षुर् मैत्रावरुणः श्रोत्रम् आश्विनः पुरस्ताद् ऐन्द्रवायवम् भक्षयति तस्मात् पुरस्ताद् वाचा वदति पुरस्तान् मैत्रावरुणं तस्माद् पुरस्ताच् चक्षुषा पश्यति सर्वतः परिहारम् आश्विनं तस्मात् सर्वतः श्रोत्रेण शृणोति प्राणा वा एते यद् द्विदेवत्याः अरिक्तानि पात्राणि सादयति तस्माद् अरिक्ता अन्तरतः प्राणा यतः खलु वै यज्ञस्य विततस्य न क्रियते तद् अनु यज्ञꣳ रक्षाꣳस्य् अव चरन्ति यद् अरिक्तानि पात्राणि सादयति क्रियमाणम् एव तद् यज्ञस्य शये रक्षसाम् अनन्ववचाराय दक्षिणस्य हविर्धानस्योत्तरस्यां वर्तन्याꣳ सादयति वाच्य् एव वाचं दधाति । आ तृतीयसवनात् परि शेरे यज्ञस्य संतत्यै॥

yajñasya śiro 'chidyata te devā aśvināv abruvan bhiṣajau vai stha idaṃ yajñasya śiraḥ prati dhattam iti tāv abrūtām | varaṃ vṛṇāvahai graha eva nāv atrāpi gṛhyatām iti tābhyām etam āśvinam agṛhṇan tato vai tau yajñasya śiraḥ pratyadhattām | yad āśvino gṛhyate yajñasya niṣkṛtyai tau devā abruvan | apūtau vā imau manuṣyacaru bhiṣajāv iti tasmād brāhmaṇena bheṣajaṃ na kāryam apūto hy eṣo 'medhyo yo bhiṣak tau bahiṣpavamānena pavayitvā tābhyām etam āśvinam agṛhṇan tasmād bahiṣpavamāne stuta āśvino gṛhyate tasmād evaṃ viduṣā bahiṣpavamāna upasadyaḥ pavitraṃ vai bahiṣpavamāna ātmānam eva pavayate tayos tredhā bhaiṣajyaṃ vi ny adadhuḥ | agnau tṛtīyam apsu tṛtīyam brāhmaṇe tṛtīyam | tasmād udapātram upanidhāya brāhmaṇaṃ dakṣiṇato niṣādya bheṣajaṃ kuryāt | yāvad eva bheṣajaṃ tena karoti samardhukam asya kṛtam bhavati brahmavādino vadanti kasmāt satyād ekapātrā dvidevatyā gṛhyante dvipātrā hūyanta iti yad ekapātrā gṛhyante tasmād eko 'ntarataḥ prāṇo dvipāttrā hūyante tasmād dvaudvau bahiṣṭāt prāṇāḥ prāṇā vā ete yad dvidevatyāḥ paśava iḍā yad iḍām pūrvāṃ dvidevatyebhya upahvayeta | paśubhiḥ prāṇān antar dadhīta pramāyukaḥ syāt | dvidevatyān bhakṣayitveḍām upa hvayate prāṇān evātman dhitvā paśūn upa hvayate vāg vā aindra vāyavaś cakṣur maitrāvaruṇaḥ śrotram āśvinaḥ purastād aindravāyavam bhakṣayati tasmāt purastād vācā vadati purastān maitrāvaruṇaṃ tasmād purastāc cakṣuṣā paśyati sarvataḥ parihāram āśvinaṃ tasmāt sarvataḥ śrotreṇa śṛṇoti prāṇā vā ete yad dvidevatyāḥ ariktāni pātrāṇi sādayati tasmād ariktā antarataḥ prāṇā yataḥ khalu vai yajñasya vitatasya na kriyate tad anu yajñam̐ rakṣām̐sy ava caranti yad ariktāni pātrāṇi sādayati kriyamāṇam eva tad yajñasya śaye rakṣasām ananvavacārāya dakṣiṇasya havirdhānasyottarasyāṃ vartanyām̐ sādayati vācy eva vācaṃ dadhāti | ā tṛtīyasavanāt pari śere yajñasya saṃtatyai||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/TS/6.4.9

Cite as: Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text) 6.4.9, in HREEM (hreem.cc/library/TS/6.4.9), after Sanskrit Wikisource: तैत्तिरीयसंहिता(विस्वरः) (44 pages; revision ids 400524, 403471, 328208 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: तैत्तिरीयसंहिता(विस्वरः) (44 pages; revision ids 400524, 403471, 328208 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Units are anuvākas (kāṇḍa.prapāṭhaka.anuvāka); the page's inner VERSE numbers are not separate units. 631 units whose number repeats one already read were left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text