Library·Samkara: Upadesasahasri·2·2.2·2.2.109

Samkara: Upadesasahasri 2.2.109

UpadS 2.2.109

यद्य् एवं भगवन्, कूटस्थनित्यावगतिर् आत्मज्यतिःस्वरूपैव स्वयंसिद्धा, आत्मनि प्रमाणनिरपेक्षत्वात्, ततो ऽन्यद् अचेतनं संहत्यकारित्वात् परार्थम् । येन च सुखदुःखमोहप्रत्ययावगतिरूपेण पारार्थ्यं तेनैव स्वरूपेणानात्मनो ऽस्तित्वं नान्येन रूपान्तरेण, अतो नास्तित्वम् एव परमार्थतः । यथा हि लोके रज्जुसर्पमरीच्युदकादीनां तदवगतिव्यतिरेकेणाभावो दृष्टः, एवं जाग्रत्स्वप्नद्वैतभावस्यापि तदवगतिव्यतिरेकेणाभावो युक्तः । एवम् एव, भगवन्, अवगतेर् आत्मज्योतिषो नैरन्तर्यभावात् कूटस्थनित्यता, अद्वैतभावश् च सर्वप्रत्ययभेदेष्व् अव्यभिचारात् । प्रत्यभेदास् त्व् अवगतिं व्यभिचरन्ति । यथा स्वप्ने नीलपीताद्याकारभेदरूपाः प्रत्ययास् तदवगतिं व्यभिचरन्तः परमार्थतो न सन्तीत्य् उच्यन्ते, एवं जाग्रत्य् अपि नीलपीतादिप्रत्ययभेदास् ताम् एवावगतिं व्यभिचरन्तो ऽसत्यरूपा भवितुम् अर्हन्ति । तस्याश् चावगतेर् अन्यो ऽवगन्ता नास्तीति न स्वेन स्वरूपेण स्वयम् उपादातुं हातुं वा शक्यते, अन्यस्य चाभावात्

yady evaṃ bhagavan, kūṭasthanityāvagatir ātmajyatiḥsvarūpaiva svayaṃsiddhā, ātmani pramāṇanirapekṣatvāt, tato 'nyad acetanaṃ saṃhatyakāritvāt parārtham / yena ca sukhaduḥkhamohapratyayāvagatirūpeṇa pārārthyaṃ tenaiva svarūpeṇānātmano 'stitvaṃ nānyena rūpāntareṇa, ato nāstitvam eva paramārthataḥ / yathā hi loke rajjusarpamarīcyudakādīnāṃ tadavagativyatirekeṇābhāvo dṛṣṭaḥ, evaṃ jāgratsvapnadvaitabhāvasyāpi tadavagativyatirekeṇābhāvo yuktaḥ / evam eva, bhagavan, avagater ātmajyotiṣo nairantaryabhāvāt kūṭasthanityatā, advaitabhāvaś ca sarvapratyayabhedeṣv avyabhicārāt / pratyabhedās tv avagatiṃ vyabhicaranti / yathā svapne nīlapītādyākārabhedarūpāḥ pratyayās tadavagatiṃ vyabhicarantaḥ paramārthato na santīty ucyante, evaṃ jāgraty api nīlapītādipratyayabhedās tām evāvagatiṃ vyabhicaranto 'satyarūpā bhavitum arhanti / tasyāś cāvagater anyo 'vagantā nāstīti na svena svarūpeṇa svayam upādātuṃ hātuṃ vā śakyate, anyasya cābhāvāt

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/UpadS/2.2.109

Cite as: Samkara: Upadesasahasri 2.2.109, in HREEM (hreem.cc/library/UpadS/2.2.109), after GRETIL, Part 1 and part 2 as GRETIL numbers them (SamUpad_I / SamUpad_II); ref =….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/vedanta/samkupad_u.htm — Part 1 and part 2 as GRETIL numbers them (SamUpad_I / SamUpad_II); ref = part.chapter.verse-or-paragraph.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text