Library·Samkara: Upadesasahasri·2·2.2·2.2.74

Samkara: Upadesasahasri 2.2.74

UpadS 2.2.74

इत्य् उक्तः शिष्य उवाच -- भगवन्, अपगतस् त्वत्प्रसादाद् व्यामोहः, किं तु मम कूटस्थतायां संशयः । कथम् । शब्दादीनां स्वतःसिद्धिर् नास्ति, अचेतनत्वात् । शब्दाद्याकारप्रत्ययोत्पत्तेस् तु तेषाम् । प्रत्ययानाम् इतरेतरव्यावृत्तविशेषणानां नीलपीताद्याकारवतां स्वतःसिद्ध्यसंभवात् । तस्माद् बाह्याकारनिमित्तत्वं गम्यत इति बाह्याकारवच्छब्दाद्याकारत्वसिद्धिः । तथा प्रत्ययानाम् अप्य् अहंप्रत्ययालम्बनवस्तुभेदानां संहतत्वाद् अचैतन्योपपत्तेः स्वार्थत्वासंभवात् स्वरूपव्यतिरिक्तग्राहकग्राह्यत्वेन सिद्धिः शब्दादिवद् एव । असंहतत्वे सति चैतन्यात्मकत्वात् स्वार्थो ऽप्य् अहं प्रत्ययानां नीलपीताद्याकाराणाम् उपलब्धेति विक्रियावान् एव, कूटस्थ इति संशयः

ity uktaḥ śiṣya uvāca -- bhagavan, apagatas tvatprasādād vyāmohaḥ, kiṃ tu mama kūṭasthatāyāṃ saṃśayaḥ / katham / śabdādīnāṃ svataḥsiddhir nāsti, acetanatvāt / śabdādyākārapratyayotpattes tu teṣām / pratyayānām itaretaravyāvṛttaviśeṣaṇānāṃ nīlapītādyākāravatāṃ svataḥsiddhyasaṃbhavāt / tasmād bāhyākāranimittatvaṃ gamyata iti bāhyākāravacchabdādyākāratvasiddhiḥ / tathā pratyayānām apy ahaṃpratyayālambanavastubhedānāṃ saṃhatatvād acaitanyopapatteḥ svārthatvāsaṃbhavāt svarūpavyatiriktagrāhakagrāhyatvena siddhiḥ śabdādivad eva / asaṃhatatve sati caitanyātmakatvāt svārtho 'py ahaṃ pratyayānāṃ nīlapītādyākārāṇām upalabdheti vikriyāvān eva, kūṭastha iti saṃśayaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/UpadS/2.2.74

Cite as: Samkara: Upadesasahasri 2.2.74, in HREEM (hreem.cc/library/UpadS/2.2.74), after GRETIL, Part 1 and part 2 as GRETIL numbers them (SamUpad_I / SamUpad_II); ref =….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/vedanta/samkupad_u.htm — Part 1 and part 2 as GRETIL numbers them (SamUpad_I / SamUpad_II); ref = part.chapter.verse-or-paragraph.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text