इति एवंविधं वस्तु प्रसिद्धं प्रतीतम्---यो वाचकः प्रत्यायकः५४ स शब्दः, यो वाच्यश्चाभिधेयः सोर्ऽथ इति । ननु च द्योतकव्यञ्जकावपि शब्दौ संभवतः, तदसंग्रहान्नाव्याप्तिः, यस्मादर्थप्रतीतिकारित्वसामान्यादुपचारात्तावपि वाचकावेव । एवं द्योत्यव्यङ्ग्ययोरप्यर्थयोः५५ प्रत्येयत्वसामान्यादुपचाराद्वाच्यत्वमेव । तस्माद् वाचकत्वं वाच्यत्वं च शब्दार्थयोर्लोके सुप्रसिद्धं यद्यपि लक्षणम्, तथाप्यस्मिन् अलौकिके काव्यमार्गे कविकर्मवर्त्मनि अयमेतयोर्वक्ष्यमाणः५६ परमार्थः किमप्यपूर्वं तत्त्वमित्यर्थः । कीदृशमित्याह--- शब्दो विवक्षतार्थैकवाचको ऽन्येषु सत्स्वपि । अर्थः सहृदयाह्लादकारिस्वस्पन्दसुन्दरः
iti evaṃvidhaṃ vastu prasiddhaṃ pratītam---yo vācakaḥ pratyāyakaḥ54 sa śabdaḥ, yo vācyaścābhidheyaḥ sor'tha iti / nanu ca dyotakavyañjakāvapi śabdau saṃbhavataḥ, tadasaṃgrahānnāvyāptiḥ, yasmādarthapratītikāritvasāmānyādupacārāttāvapi vācakāveva / evaṃ dyotyavyaṅgyayorapyarthayoḥ55 pratyeyatvasāmānyādupacārādvācyatvameva / tasmād vācakatvaṃ vācyatvaṃ ca śabdārthayorloke suprasiddhaṃ yadyapi lakṣaṇam, tathāpyasmin alaukike kāvyamārge kavikarmavartmani ayametayorvakṣyamāṇaḥ56 paramārthaḥ kimapyapūrvaṃ tattvamityarthaḥ / kīdṛśamityāha--- śabdo vivakṣatārthaikavācako 'nyeṣu satsvapi / arthaḥ sahṛdayāhlādakārisvaspandasundaraḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.