Library·Kuntaka: Vakroktijivita·1·1.101

Kuntaka: Vakroktijivita 1.101

VjivC 1.101

अत्रत्वद्विरहवैधुर्यसंवरणकदर्थनामनुभवन्त्यास्तस्यास्तथावि धे महति गुरुसङ्कटे वर्तमानायाः---किं बहुना---बाष्पनिश्वासमोक्षावसरो ऽपि न संभवतीति । केवलं परिणतलवलीलावण्यसंवादसुभगा कापि कपोलयोः कान्तिरशक्यसंवरणा प्रतिदिनं परं परिपोषमासादयतीति वाच्यव्यतिरिक्तवृत्ति दूत्युक्तितात्पर्यं प्रतीयते । उक्तप्रकारकान्तिमत्त्वकथनं च कान्तकौतुकोत्कलिकाकारणतां प्रतिपद्यते । विचित्रमेव रूपान्तरेण प्रतिपादयति---स्वभाव इत्यादि । यत्र यस्मिन् भावानां स्वभावः परिस्पन्दः सरसाकूतो रसनिर्भराभिप्रायः पदार्थानां निबध्यते निवेश्यते । कीदृशः---केनापि कमनीयेन वैचित्र्येणोपबृंहितः, लोकोत्तरेण हृदयहारिणा वैदग्ध्येनोत्तेजितः । "भावऽ- शब्देनात्र सर्वपदार्थो ऽभिधीयते, न रत्यादिरेव । उदाहरणम् क्रीडासु बालकुसुमायुधसंगताया यत्तत् स्मितं न खलु तत् स्मितमात्रमेव । आलोक्यते स्मितपटान्तरितं मृगाक्ष्यास् तस्याः परिस्फुरदिवापरमेव किञ्चित्

atratvadvirahavaidhuryasaṃvaraṇakadarthanāmanubhavantyāstasyāstathāvi dhe mahati gurusaṅkaṭe vartamānāyāḥ---kiṃ bahunā---bāṣpaniśvāsamokṣāvasaro 'pi na saṃbhavatīti / kevalaṃ pariṇatalavalīlāvaṇyasaṃvādasubhagā kāpi kapolayoḥ kāntiraśakyasaṃvaraṇā pratidinaṃ paraṃ paripoṣamāsādayatīti vācyavyatiriktavṛtti dūtyuktitātparyaṃ pratīyate / uktaprakārakāntimattvakathanaṃ ca kāntakautukotkalikākāraṇatāṃ pratipadyate / vicitrameva rūpāntareṇa pratipādayati---svabhāva ityādi / yatra yasmin bhāvānāṃ svabhāvaḥ parispandaḥ sarasākūto rasanirbharābhiprāyaḥ padārthānāṃ nibadhyate niveśyate / kīdṛśaḥ---kenāpi kamanīyena vaicitryeṇopabṛṃhitaḥ, lokottareṇa hṛdayahāriṇā vaidagdhyenottejitaḥ / "bhāva'- śabdenātra sarvapadārtho 'bhidhīyate, na ratyādireva / udāharaṇam krīḍāsu bālakusumāyudhasaṃgatāyā yattat smitaṃ na khalu tat smitamātrameva / ālokyate smitapaṭāntaritaṃ mṛgākṣyās tasyāḥ parisphuradivāparameva kiñcit

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/VjivC/1.101

Cite as: Kuntaka: Vakroktijivita 1.101, in HREEM (hreem.cc/library/VjivC/1.101), after GRETIL, Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/kunvjivu.htm — Kuntaka: Vakroktijivita with Kuntaka's own commentary Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and o

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text