Library·Chāndogya Upaniṣad·4·4.1

Chāndogya Upaniṣad 4.1

ChU 4.1.1

जानश्रुतिर् ह पौत्रायणः श्रद्धादेयो बहुदायी बहुपाक्य आस । स ह सर्वत आवसथान् मापयां चक्रे सर्वत एव मे ऽन्नम् अत्स्यन्तीति

jānaśrutir ha pautrāyaṇaḥ śraddhādeyo bahudāyī bahupākya āsa | sa ha sarvata āvasathān māpayāṃ cakre sarvata eva me 'nnam atsyantīti

There lived once upon a time Gânasruti Pautrâyana (the great-grandson of Ganasruta), who was a pious giver, bestowing much wealth upon the people, and always keeping open house. He built places of refuge everywhere, wishing that people should everywhere eat of his food.

Translated by F. Max Müller

ChU 4.1.2

अथ ह हंसा निशायाम् अतिपेतुः । तद् धैवं हंसो हंसम् अभ्युवाद । हो हो ऽयि भल्लाक्ष भल्लाक्ष जानश्रुतेः पौत्रायणस्य समं दिवा ज्योतिर् आततं तन् मा प्रसाङ्क्षीस् तत् त्वां मा प्रधाक्षीर् इति

atha ha haṃsā niśāyām atipetuḥ | tad dhaivaṃ haṃso haṃsam abhyuvāda | ho ho 'yi bhallākṣa bhallākṣa jānaśruteḥ pautrāyaṇasya samaṃ divā jyotir ātataṃ tan mā prasāṅkṣīs tat tvāṃ mā pradhākṣīr iti

Once in the night some Hamsas (flamingoes) flew over his house, and one flamingo said to another: 'Hey, Bhallâksha, Bhallâksha (short-sighted friend). The light (glory) of Gânasruti Pautrâyana has spread like the sky. Do not go near, that it may not burn thee.'

Translated by F. Max Müller

ChU 4.1.3

तम् उ ह परः प्रत्युवाच कम् व् अर एनम् एतत् सन्तं सयुग्वानम् इव रैक्वम् आत्थ इति । यो नु कथं सयुग्वा रैक्व इति

tam u ha paraḥ pratyuvāca kam v ara enam etat santaṃ sayugvānam iva raikvam āttha iti | yo nu kathaṃ sayugvā raikva iti

The other answered him: 'How can you speak of him, being what he is (a râganya, noble), as if he were like Raikva with the car?'

Translated by F. Max Müller

ChU 4.1.4

यथा कृताय विजितायाधरेयाः संयन्त्य् एवम् एनं सर्वं तद् अभिसमेति यत् किंच प्रजाः साधु कुर्वन्ति । यस् तद् वेद यत् स वेद स मयैतद् उक्त इति

yathā kṛtāya vijitāyādhareyāḥ saṃyanty evam enaṃ sarvaṃ tad abhisameti yat kiṃca prajāḥ sādhu kurvanti | yas tad veda yat sa veda sa mayaitad ukta iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ChU 4.1.5

तद् उ ह जानश्रुतिः पौत्रायण उपशुश्राव । स ह संजिहान एव क्षत्तारम् उवाचाङ्गारे ह सयुग्वानम् इव रैक्वम् आत्थेति । यो नु कथं सयुग्वा रैक्व इति

tad u ha jānaśrutiḥ pautrāyaṇa upaśuśrāva | sa ha saṃjihāna eva kṣattāram uvācāṅgāre ha sayugvānam iva raikvam āttheti | yo nu kathaṃ sayugvā raikva iti

Gânasruti Pautrâyana overheard this conversation, and as soon as he had risen in the morning, he said to his door keeper (kshattri): 'Friend, dost thou speak of (me, as if I were) Raikva with the car?' He replied: 'How is it with this Raikva with the car?'

Translated by F. Max Müller

ChU 4.1.6

यथा कृताय विजितायाधरेयाः संयन्त्य् एवम् एनं सर्वं तद् अभिसमेति यत् किंच प्रजाः साधु कुर्वन्ति । यस् तद् वेद यत् स वेद स मयैतद् उक्त इति

yathā kṛtāya vijitāyādhareyāḥ saṃyanty evam enaṃ sarvaṃ tad abhisameti yat kiṃca prajāḥ sādhu kurvanti | yas tad veda yat sa veda sa mayaitad ukta iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ChU 4.1.7

स ह क्षत्तान्विष्य नाविदम् इति प्रत्येयाय । तं होवाच यत्रारे ब्राह्मणस्यान्वेषणा तद् एनम् अर्च्छेति

sa ha kṣattānviṣya nāvidam iti pratyeyāya | taṃ hovāca yatrāre brāhmaṇasyānveṣaṇā tad enam arccheti

The door-keeper went to look for Raikva, but returned saying, 'I found him not.' Then the king said: 'Alas! where a Brâhmana should be searched for (in the solitude of the forest), there go for him.'

Translated by F. Max Müller

ChU 4.1.8

सो ऽधस्ताच् छकटस्य पामानं कषमाणम् उपोपविवेश । तं हाभ्युवाद त्वं नु भगवः सयुग्वा रैक्व इति । अहं ह्य् अरा ३ इति ह प्रतिजज्ञे । स ह क्षत्ताविदम् इति प्रत्येयाय

so 'dhastāc chakaṭasya pāmānaṃ kaṣamāṇam upopaviveśa | taṃ hābhyuvāda tvaṃ nu bhagavaḥ sayugvā raikva iti | ahaṃ hy arā 3 iti ha pratijajñe | sa ha kṣattāvidam iti pratyeyāya

The door-keeper came to a man who was lying beneath a car and scratching his sores. He addressed him, and said: 'Sir, are you Raikva with the car?' He answered: 'Here I am.' Then the door-keeper returned, and said: I have found him.'

Translated by F. Max Müller