Gopalabhatta: Haribhaktivilasa 5

श्रोत्रं त्वचं दृशं जिह्वां घ्राणं स्व-स्व-पदे ततः । वाक्-पाणि-पायूपस्थानि स्व-स्व-पदे तथा

śrotraṃ tvacaṃ dṛśaṃ jihvāṃ ghrāṇaṃ sva-sva-pade tataḥ | vāk-pāṇi-pāyūpasthāni sva-sva-pade tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाश-वायु-तेजांसि जलं पृथ्वीं च मूर्धनि । वदने हृदये लिङ्गे पादयोश् च यथा-क्रमम्

ākāśa-vāyu-tejāṃsi jalaṃ pṛthvīṃ ca mūrdhani | vadane hṛdaye liṅge pādayoś ca yathā-kramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि हृत्-पुण्डरीकं च द्विषट्-द्व्यष्टदशादिकम् । कला-व्याप्तेति पूर्वं च सूर्य-चन्द्राग्नि-मण्डलम् । वर्णैः सह सरेफैश् च क्रमान् न्यसेत् स-बिन्दुकैः

hṛdi hṛt-puṇḍarīkaṃ ca dviṣaṭ-dvyaṣṭadaśādikam | kalā-vyāpteti pūrvaṃ ca sūrya-candrāgni-maṇḍalam | varṇaiḥ saha sarephaiś ca kramān nyaset sa-bindukaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेवं ष-कारेण परमेष्ठि-युतं च के । य-कारेण मुखे सङ्कर्षणं न्यसेत् पुमन्वितम्

vāsudevaṃ ṣa-kāreṇa parameṣṭhi-yutaṃ ca ke | ya-kāreṇa mukhe saṅkarṣaṇaṃ nyaset pumanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि न्यसेल् ल-कारेण प्रद्युम्नं विश्व-संयुतम् । अनिरुद्धं निवृत्त्य्-आढ्यं व-कारेण च गुह्यके । नारायणं च सर्वाढ्यं ल-कारेणैव पादयोः

hṛdi nyasel la-kāreṇa pradyumnaṃ viśva-saṃyutam | aniruddhaṃ nivṛtty-āḍhyaṃ va-kāreṇa ca guhyake | nārāyaṇaṃ ca sarvāḍhyaṃ la-kāreṇaiva pādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृसिंहं कोप-संयुक्तं तद्-बीजेनाखिलात्मनि । तत्त्व-न्यासो ऽयम् अचिरात् कृष्ण-सान्निध्य-कारकः

nṛsiṃhaṃ kopa-saṃyuktaṃ tad-bījenākhilātmani | tattva-nyāso 'yam acirāt kṛṣṇa-sānnidhya-kārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा चोक्तम्- अतत्त्व-व्याप्त्य-रूपस्य तत्-प्राप्तेर् हेतुना पुनः । तत्त्व-न्यासम् इति प्राहुर् न्यास-तत्त्व-विदो बुधाः

tathā coktam- atattva-vyāptya-rūpasya tat-prāpter hetunā punaḥ | tattva-nyāsam iti prāhur nyāsa-tattva-vido budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कुर्यात् तत्त्व-विन्यासं स पूतो भवति ध्रुवम् । तद्-आत्मनानुप्रविश्य भगवान् इह तिष्ठति । यतः स एव तत्त्वानि सर्वं तस्मिन् प्रतिष्ठितम्

yaḥ kuryāt tattva-vinyāsaṃ sa pūto bhavati dhruvam | tad-ātmanānupraviśya bhagavān iha tiṣṭhati | yataḥ sa eva tattvāni sarvaṃ tasmin pratiṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पुनः प्राणायांअ-विशेषः प्राणायामांस् ततः कुर्यान् मूल-मन्त्रं जपन् क्रमात् । वारौ द्वौ चतुरः षट् च रेच-पूरक-कुम्भकः

atha punaḥ prāṇāyāṃa-viśeṣaḥ prāṇāyāmāṃs tataḥ kuryān mūla-mantraṃ japan kramāt | vārau dvau caturaḥ ṣaṭ ca reca-pūraka-kumbhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा रेचकादींस् तान् कुर्याद् वारांस् तु षोडश । द्वात्रिंशच् च चतुःषष्ठिं काम-बीजं जपन् क्रमात्

athavā recakādīṃs tān kuryād vārāṃs tu ṣoḍaśa | dvātriṃśac ca catuḥṣaṣṭhiṃ kāma-bījaṃ japan kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

--ओ)०(ओ-- तथा च क्रम-दीपिकायाम् [१।३९]- रेचयेन् मारुतं दक्षया दक्षिणः पूरयेद् वामया मध्य-नाड्या पुनः । धारयेद् ईरितं रेचकादि-त्रयं स्यात् कलादन्त-विद्याख्य-मात्राच्युकम्

--o)0(o-- tathā ca krama-dīpikāyām [1.39]- recayen mārutaṃ dakṣayā dakṣiṇaḥ pūrayed vāmayā madhya-nāḍyā punaḥ | dhārayed īritaṃ recakādi-trayaṃ syāt kalādanta-vidyākhya-mātrācyukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनातनः: तद् एव क्रम-दीपिकोक्त्या संवादयन् तत्रैव किंचिद् विशेषं च दर्शयति-रेचयेद् इति । दक्षया दक्षिण-नाड्या, दक्षिणः विद्वान् जनः । मध्य-नाड्या सुषुम्णया धारयेत् । एवं रेचक-पूरक-कुम्भकाख्यं त्रयं स्यात् । रेचकादिषु त्रिषु क्रमेणावधिकालम् आह-कलाः षोडश । दन्ता द्वात्रिंशत् । विद्याश् चतुःषष्ठिस् तत्-तत्-सङ्ख्यक-मात्रात्मकम् इत्य् अर्थः । मात्रा च-वामाङ्गुष्ठेन वाम-कनिष्ठाद्य्-अङ्गुलीनां प्रत्येकं पर्व-त्रय-सम्पर्क-कालः । वाम-हस्तेन वाम-जानु-मण्डलस्य प्रादक्षिण्येन स्पर्श-कालो वा । तत्राप्य् अङ्गुलि-नियमो ऽप्य् उक्तः- कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर् यन् नासा-पुट-धारणम् । प्राणायामः स विज्ञेयस् तर्जनी-मध्यमे विना ॥ । इति । तत्र तेषु प्राणायामेषु पुर्वं रेचकादिषु सङ्ख्योक्ता । अत्र च प्राणायामेष्व् इति भेदः ** ह्भ्व्च् ५।१३१ ** तत्र कालः सङ्ख्यादिकं च तत्रैव [१।३६]- पुरतो जपस्य परतो ऽपि विहितम् अथ तत्-त्रयं बुधैः । षोडश य इह समाचरेद् दिनेशः परिपूयते स खलु मासतो ऽं हंसः

sanātanaḥ: tad eva krama-dīpikoktyā saṃvādayan tatraiva kiṃcid viśeṣaṃ ca darśayati-recayed iti | dakṣayā dakṣiṇa-nāḍyā, dakṣiṇaḥ vidvān janaḥ | madhya-nāḍyā suṣumṇayā dhārayet | evaṃ recaka-pūraka-kumbhakākhyaṃ trayaṃ syāt | recakādiṣu triṣu krameṇāvadhikālam āha-kalāḥ ṣoḍaśa | dantā dvātriṃśat | vidyāś catuḥṣaṣṭhis tat-tat-saṅkhyaka-mātrātmakam ity arthaḥ | mātrā ca-vāmāṅguṣṭhena vāma-kaniṣṭhādy-aṅgulīnāṃ pratyekaṃ parva-traya-samparka-kālaḥ | vāma-hastena vāma-jānu-maṇḍalasya prādakṣiṇyena sparśa-kālo vā | tatrāpy aṅguli-niyamo 'py uktaḥ- kaniṣṭhānāmikāṅguṣṭhair yan nāsā-puṭa-dhāraṇam | prāṇāyāmaḥ sa vijñeyas tarjanī-madhyame vinā || | iti | tatra teṣu prāṇāyāmeṣu purvaṃ recakādiṣu saṅkhyoktā | atra ca prāṇāyāmeṣv iti bhedaḥ ** HbhvC 5.131 ** tatra kālaḥ saṅkhyādikaṃ ca tatraiva [1.36]- purato japasya parato 'pi vihitam atha tat-trayaṃ budhaiḥ | ṣoḍaśa ya iha samācared dineśaḥ paripūyate sa khalu māsato 'ṃ haṃsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनातनः: जपस्य पुरत आदौ परतः अन्ते च इति प्राणायामेषु कालः । तत् त्रयं प्राणायाम-त्रयम् इति सङ्ख्या । यो जनो दिनशः प्रत्यहं षोडश-प्राणायामान् आचरेत्, स मासतः मासेनैकेन अंहसः पापात् परिपूयते शुद्धो भवतीति सामान्यतः फलम् । परं च सर्वं पुर्वं लिखितम् एव ** ह्भ्व्च् ५।१३२ ** अथ पीठ-न्यासः ततो निज-तनूम् एव पूजा-पीठं प्रकल्पयेत् । पीठस्याधार-शक्त्यादीन् न्यसेत् स्वाङ्गेषु तारवत्

sanātanaḥ: japasya purata ādau parataḥ ante ca iti prāṇāyāmeṣu kālaḥ | tat trayaṃ prāṇāyāma-trayam iti saṅkhyā | yo jano dinaśaḥ pratyahaṃ ṣoḍaśa-prāṇāyāmān ācaret, sa māsataḥ māsenaikena aṃhasaḥ pāpāt paripūyate śuddho bhavatīti sāmānyataḥ phalam | paraṃ ca sarvaṃ purvaṃ likhitam eva ** HbhvC 5.132 ** atha pīṭha-nyāsaḥ tato nija-tanūm eva pūjā-pīṭhaṃ prakalpayet | pīṭhasyādhāra-śaktyādīn nyaset svāṅgeṣu tāravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधार-शक्तिं प्रकृतिं कूर्मानन्तौ च तत्र तु । पृथिवीं क्षीर-सिन्धुं च श्वेतद्वीपं च भास्वरम्

ādhāra-śaktiṃ prakṛtiṃ kūrmānantau ca tatra tu | pṛthivīṃ kṣīra-sindhuṃ ca śvetadvīpaṃ ca bhāsvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-रत्न-मण्डपं चैव कल्प-वृक्षं तथा हृदि । न्यसेत् प्रदक्षिणत्वेन धर्म-ज्ञाने ततो ऽंसयोः

śrī-ratna-maṇḍapaṃ caiva kalpa-vṛkṣaṃ tathā hṛdi | nyaset pradakṣiṇatvena dharma-jñāne tato 'ṃsayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्वोर् वैराग्यम् ऐश्वर्यं तथैवाधर्मम् आनने । त्रिकेऽज्ञानम् अवैराग्यम् अनैश्वर्यं च पार्श्वयोः

ūrvor vairāgyam aiśvaryaṃ tathaivādharmam ānane | trike'jñānam avairāgyam anaiśvaryaṃ ca pārśvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृद्-अब्जेऽनन्त-पद्मं च सूर्येन्दु-शिखिनान् तथा । मण्डलानि क्रमाद् वर्णैः प्रणवांशैः स-बिन्दुकैः

hṛd-abje'nanta-padmaṃ ca sūryendu-śikhinān tathā | maṇḍalāni kramād varṇaiḥ praṇavāṃśaiḥ sa-bindukaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्व रजस् तमश् चात्मान्तरात्मानौ च तत्र हि । परमात्मानम् अप्य् आत्माद्य्-आद्य-वर्णैः स-बिन्दुकैः

sattva rajas tamaś cātmāntarātmānau ca tatra hi | paramātmānam apy ātmādy-ādya-varṇaiḥ sa-bindukaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानात्मानं च भुवनेश्वरी-बीजेन संयुतम् । तस्याष्ट-दिक्षु मध्येऽपि नव-शक्तीश् च दिक्-क्रमात्

jñānātmānaṃ ca bhuvaneśvarī-bījena saṃyutam | tasyāṣṭa-dikṣu madhye'pi nava-śaktīś ca dik-kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताश् चोक्ताः- विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगेति शक्तयः । प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहा नवम् स्मृता

tāś coktāḥ- vimalotkarṣiṇī jñānā kriyā yogeti śaktayaḥ | prahvī satyā tatheśānānugrahā navam smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति । न्यसेत् तद्-उपरिष्ठाच् च पीठ-मन्त्रं यथोदितम् । ऋष्य्-आदिकं स्मरेद् अस्याष्टादशार्ण-मनोस् ततः

| iti | nyaset tad-upariṣṭhāc ca pīṭha-mantraṃ yathoditam | ṛṣy-ādikaṃ smared asyāṣṭādaśārṇa-manos tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयाश् चैकान्तिभिः क्षीर-समुद्रादि-चतुष्टयम् । क्रमाच् छ्री-मथुरा-वृन्दावनं तत्-कुञ्ज-नीपकाः

jñeyāś caikāntibhiḥ kṣīra-samudrādi-catuṣṭayam | kramāc chrī-mathurā-vṛndāvanaṃ tat-kuñja-nīpakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो पीठ-न्यासः तथा च ब्रह्म-संहितायाम् आदि-पुरुष-रहस्य-स्तोत्रे [५।५६]- स यत्र क्षीराब्धिः स्रवति सुरभीभ्यश् च सुमहान् निमेषार्धाख्यो वा व्रजति न हि यत्रापि समयः । भजे श्वेतद्वीपं तम् अहम् इह गोलोकम् इति यं विदन्तस् ते सन्तः क्षितिविरलचाराः कतिपये

tato pīṭha-nyāsaḥ tathā ca brahma-saṃhitāyām ādi-puruṣa-rahasya-stotre [5.56]- sa yatra kṣīrābdhiḥ sravati surabhībhyaś ca sumahān nimeṣārdhākhyo vā vrajati na hi yatrāpi samayaḥ | bhaje śvetadvīpaṃ tam aham iha golokam iti yaṃ vidantas te santaḥ kṣitiviralacārāḥ katipaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रम-दीपिकायां [१।४४-४५]- एवं हृदयं भगवान् विष्णुः सर्वान्वितश् च भूतात्मा । ङेऽन्ताः स-वासुदेवाः सर्वात्म-युतं च संयोगं

krama-dīpikāyāṃ [1.44-45]- evaṃ hṛdayaṃ bhagavān viṣṇuḥ sarvānvitaś ca bhūtātmā | ṅe'ntāḥ sa-vāsudevāḥ sarvātma-yutaṃ ca saṃyogaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगावधश् च पद्मं पीठात् ङे-युतो नतिश् चान्ते । पीठ-महा-मनुर् व्यक्तः पर्याप्तो ऽयं सपर्यासु

yogāvadhaś ca padmaṃ pīṭhāt ṅe-yuto natiś cānte | pīṭha-mahā-manur vyaktaḥ paryāpto 'yaṃ saparyāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनातनः: तारः प्रणवः । ततो हृदयं नम इति पदम् । ततश् च भगवान् इति विष्णुर् इति च । सर्वान्वितः सर्व-शब्द-युक्तो भूतात्मा सर्व-भूतात्मेति । एते त्रयः स-वासुदेवा वासुदेव-सहिताः प्रत्येकं ङेऽन्ताश् चतुर्थ्य्-अन्ताः । ततश् च सर्वात्मना युतं संयोगं सर्वात्म-संयोगम् इति नपुंसकत्वम् आर्षम् । ततश् च योगस्यावधौ अन्ते पद्मं योग-पद्मम् इति । तद्-अन्ते ङे-युक्तश् चतुर्थ्य्-अन्तः पीठात्मा । तद्-अन्ते च नतिः नमः-शब्दः । एवं ॐ नमो भगवते विष्णवे सर्व-भूतात्मने वासुदेवाय सर्वात्म-संयोग-योग-पद्म-पीठात्मने नम इति सिद्धम् । तथा च शारदा-तिलके- नमो भगवते ब्रूयाद् विष्णवे च पदं वदेत् । सर्व-भूतात्मने वासुदेवायेति वदेत् ततः ॥ सर्वात्म-संयोग-पदाद् योग-पद्म-पदं पुनः । पीठात्मने हृद्-अन्तो ऽयं मन्त्रस् तारादिर् ईरितः ॥ । इति । सनत्-कुमार-कल्पे च- ॐ नमः पदम् आभाष्य तथा भगवते-पदम् । वासुदेवाय इत्य् उक्त्वा सर्वात्मेति पदं तथा ॥ संयोग-योगेत्य् उक्त्वा च तथा पीठात्मने पदम् । वह्नि-पत्नी-समायुक्तः पीठ-मन्त्र इतीरितः ॥ । इति । ।१४४-५॥ अथ ऋष्य्-आदि-स्मरणम् ॐ अष्टादशाक्षर-मन्त्रस्य श्री-नारद ऋषिर् गायत्री-च्छन्दः, सकल-लोक-मङ्गलो नन्द-तनयो देवता, ह्रीं बीजं, स्वाहा शक्तिः, कृष्णः प्रकृतिर्, दुर्गाधिष्ठात्री देवता, अभिमतार्थे विनियोगः

sanātanaḥ: tāraḥ praṇavaḥ | tato hṛdayaṃ nama iti padam | tataś ca bhagavān iti viṣṇur iti ca | sarvānvitaḥ sarva-śabda-yukto bhūtātmā sarva-bhūtātmeti | ete trayaḥ sa-vāsudevā vāsudeva-sahitāḥ pratyekaṃ ṅe'ntāś caturthy-antāḥ | tataś ca sarvātmanā yutaṃ saṃyogaṃ sarvātma-saṃyogam iti napuṃsakatvam ārṣam | tataś ca yogasyāvadhau ante padmaṃ yoga-padmam iti | tad-ante ṅe-yuktaś caturthy-antaḥ pīṭhātmā | tad-ante ca natiḥ namaḥ-śabdaḥ | evaṃ oṃ namo bhagavate viṣṇave sarva-bhūtātmane vāsudevāya sarvātma-saṃyoga-yoga-padma-pīṭhātmane nama iti siddham | tathā ca śāradā-tilake- namo bhagavate brūyād viṣṇave ca padaṃ vadet | sarva-bhūtātmane vāsudevāyeti vadet tataḥ || sarvātma-saṃyoga-padād yoga-padma-padaṃ punaḥ | pīṭhātmane hṛd-anto 'yaṃ mantras tārādir īritaḥ || | iti | sanat-kumāra-kalpe ca- oṃ namaḥ padam ābhāṣya tathā bhagavate-padam | vāsudevāya ity uktvā sarvātmeti padaṃ tathā || saṃyoga-yogety uktvā ca tathā pīṭhātmane padam | vahni-patnī-samāyuktaḥ pīṭha-mantra itīritaḥ || | iti | |144-5|| atha ṛṣy-ādi-smaraṇam oṃ aṣṭādaśākṣara-mantrasya śrī-nārada ṛṣir gāyatrī-cchandaḥ, sakala-loka-maṅgalo nanda-tanayo devatā, hrīṃ bījaṃ, svāhā śaktiḥ, kṛṣṇaḥ prakṛtir, durgādhiṣṭhātrī devatā, abhimatārthe viniyogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च संमोहन-तन्त्रे शिवोमा-संवादे- ऋषिर् नारद इत्य् उक्तो गायत्री-च्छन्द उच्यते । गोप-वेश-धरः कृष्णो देवता परिकीर्तितः

tathā ca saṃmohana-tantre śivomā-saṃvāde- ṛṣir nārada ity ukto gāyatrī-cchanda ucyate | gopa-veśa-dharaḥ kṛṣṇo devatā parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजं मन्मथ-संज्ञं तु प्रिया शक्तिर् हविर् भुजः । त्वम् एव परमेशानि अस्याधिष्ठातृ-देवता । चतुर्वर्ग-फलावाप्त्यै विनियोगः प्रकीर्तितः

bījaṃ manmatha-saṃjñaṃ tu priyā śaktir havir bhujaḥ | tvam eva parameśāni asyādhiṣṭhātṛ-devatā | caturvarga-phalāvāptyai viniyogaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्ग-न्यासः चतुश् चतुर्भिर् वर्णैश् च चत्वार्य् अङ्गानि कल्पयेत् । द्वाभ्याम् अस्त्राख्यम् अङ्गं च तस्येत्य् अङ्गानि पञ्च वै

athāṅga-nyāsaḥ catuś caturbhir varṇaiś ca catvāry aṅgāni kalpayet | dvābhyām astrākhyam aṅgaṃ ca tasyety aṅgāni pañca vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यस्येच् च व्यापकत्वेन तान्य् अङ्गानि कर-द्वये । तान्य् अङ्गुलीषु पञ्चाथ केचिद् वर्णान् स्वरान् अपि

nyasyec ca vyāpakatvena tāny aṅgāni kara-dvaye | tāny aṅgulīṣu pañcātha kecid varṇān svarān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते चोक्ताः- द्रावण-क्षोभणाकर्ष-वशीकृत्-स्रावणास् तथा । शोषणो मोहनः सन्दीपनस् तापन-मादनौ

te coktāḥ- drāvaṇa-kṣobhaṇākarṣa-vaśīkṛt-srāvaṇās tathā | śoṣaṇo mohanaḥ sandīpanas tāpana-mādanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति । किं च- नमो ऽन्तं हृदयं चाङ्गैः शिरः स्वाहान्वितं शिखाम् । वषड्-युतं च कवचं हुं-युग्-अस्त्रं च फड्-युतम्

| iti | kiṃ ca- namo 'ntaṃ hṛdayaṃ cāṅgaiḥ śiraḥ svāhānvitaṃ śikhām | vaṣaḍ-yutaṃ ca kavacaṃ huṃ-yug-astraṃ ca phaḍ-yutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यस्यन्ति पुनर् अङ्गुष्ठौ तर्जन्यौ मध्यमे तथा । अनामिके कनिष्ठे च क्रमाद् अङ्गैश् च पञ्चभिः

nyasyanti punar aṅguṣṭhau tarjanyau madhyame tathā | anāmike kaniṣṭhe ca kramād aṅgaiś ca pañcabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश् च हृदयादीनि तथाङ्गुष्ठादिकानि च । न्यस्यन्ति युगपत् सर्वाण्य् अङ्गैस् तैः पञ्चभिः क्रमात्

punaś ca hṛdayādīni tathāṅguṣṭhādikāni ca | nyasyanti yugapat sarvāṇy aṅgais taiḥ pañcabhiḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यस्यन्ति च षड्-अङ्गानि हृदयादीनि तन्-मनोः । हृदयादिषु चैतेषां पञ्चैकं दिक्षु च क्रमात्

nyasyanti ca ṣaḍ-aṅgāni hṛdayādīni tan-manoḥ | hṛdayādiṣu caiteṣāṃ pañcaikaṃ dikṣu ca kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्-अङ्गानि चोक्तानि सम्मोहन-तन्त्रे सनत्-कुमार-कल्पे- वर्र्णेनैकेन हृदयं तिर्भिर् एव शिरो मतम् । चतुर्भिश् च शिखा प्रोक्ता तथैव कवचं मतम् । नेत्रं तथा चतुर्वर्णैर् अस्त्रं द्वाभ्यां तथा मतम्

ṣaḍ-aṅgāni coktāni sammohana-tantre sanat-kumāra-kalpe- varrṇenaikena hṛdayaṃ tirbhir eva śiro matam | caturbhiś ca śikhā proktā tathaiva kavacaṃ matam | netraṃ tathā caturvarṇair astraṃ dvābhyāṃ tathā matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति । ततश् चापादम् आकेशान् न्यसेद् दोर्भ्याम् इमं मनुम् । वारांस् त्रीन् व्यापकत्वेन न्यसेच् च प्रणवं सकृत्

| iti | tataś cāpādam ākeśān nyased dorbhyām imaṃ manum | vārāṃs trīn vyāpakatvena nyasec ca praṇavaṃ sakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाक्षर-न्यासः ततो ऽष्टादश-वर्णांश् च मन्त्रस्यास्य यथा-क्रमम् । दन्ते ललाटे भ्रू-मध्ये कर्णयोर् नेत्रयोर् द्वयोः

athākṣara-nyāsaḥ tato 'ṣṭādaśa-varṇāṃś ca mantrasyāsya yathā-kramam | dante lalāṭe bhrū-madhye karṇayor netrayor dvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासयोर् वदने कण्ठे हृदि नाभौ कटि-द्वये । गुह्ये जानु-द्वये चैकं न्यसेद् एकं च पादयोः

nāsayor vadane kaṇṭhe hṛdi nābhau kaṭi-dvaye | guhye jānu-dvaye caikaṃ nyased ekaṃ ca pādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तो न्यस्यन्ति तारादि-नमो ऽनन्तांस् तान् स-बिन्दुकान् । श्री-शक्ति-काम-बीजैश् च सृष्ट्य्-आदि-क्रमतो ऽपरे

santo nyasyanti tārādi-namo 'nantāṃs tān sa-bindukān | śrī-śakti-kāma-bījaiś ca sṛṣṭy-ādi-kramato 'pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पद-न्यासः तारं शिरसि विन्यस्य पञ्च मन्त्र-पदानि च । न्यसेन् नेत्र-द्वये वक्त्रे हृद्-गुह्याङ्घ्रिषु च क्रमात्

atha pada-nyāsaḥ tāraṃ śirasi vinyasya pañca mantra-padāni ca | nyasen netra-dvaye vaktre hṛd-guhyāṅghriṣu ca kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहे च व्यापकत्वेन न्यसेत् तान्य् अखिले पुनः । केचित् तानि नमो ऽन्तानि न्यस्यन्त्य् आद्याक्षरैः सह

dehe ca vyāpakatvena nyaset tāny akhile punaḥ | kecit tāni namo 'ntāni nyasyanty ādyākṣaraiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहान्तानि तथा त्रीणि संमिश्राण्य् उत्तरोत्तरैः । गुह्याद् गलान् मस्तकाच् च व्यापय्य चरणावधि

svāhāntāni tathā trīṇi saṃmiśrāṇy uttarottaraiḥ | guhyād galān mastakāc ca vyāpayya caraṇāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यासो ऽत्र ज्ञान-निष्ठानां गुह्यादि-विषयस् तु यः । स्व-स्व-वर्ण-तनोः कार्यस् तत्-तद्-वर्णेषु वैष्णवैः

nyāso 'tra jñāna-niṣṭhānāṃ guhyādi-viṣayas tu yaḥ | sva-sva-varṇa-tanoḥ kāryas tat-tad-varṇeṣu vaiṣṇavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ऋष्य्-आदि-न्यासः ऋष्य्-आदीन् सप्त-भागांश् च न्यसेद् अस्य मनोः क्रमात् । मूर्धास्य-हृत्सु कुचयोः पुनर् हृदि पुनर् हृदि

atha ṛṣy-ādi-nyāsaḥ ṛṣy-ādīn sapta-bhāgāṃś ca nyased asya manoḥ kramāt | mūrdhāsya-hṛtsu kucayoḥ punar hṛdi punar hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मुद्रा-पञ्चकम् वेण्व्-आख्यां वन-मालाख्यां मुद्रां सन्दर्शयेत् ततः । श्री-वत्साख्यां कौस्तुभाख्यां ब्लिवाख्यां च मनोरमाम्

atha mudrā-pañcakam veṇv-ākhyāṃ vana-mālākhyāṃ mudrāṃ sandarśayet tataḥ | śrī-vatsākhyāṃ kaustubhākhyāṃ blivākhyāṃ ca manoramām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं नय्स्त-शरीरः सन् कृत्वा दिग्-बन्धनं पुनः । कर-कच्छपिकां कृत्वा धायेच् छ्री-नन्द-नन्दनम्

itthaṃ naysta-śarīraḥ san kṛtvā dig-bandhanaṃ punaḥ | kara-kacchapikāṃ kṛtvā dhāyec chrī-nanda-nandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रकट-सौरभोद्गलित-माध्विकोत्फुल्ल-सत्- प्रसून-नव-पल्लव-प्रकर-नम्र-शाखैर् द्रुमैः । प्रफुल्ल-नव-मञ्जरी-ललित-वल्लरी-वेष्टितैः स्मरेच् छिशिरितं शिवं सित-मतिस् तु वृन्दावनम्

atha prakaṭa-saurabhodgalita-mādhvikotphulla-sat- prasūna-nava-pallava-prakara-namra-śākhair drumaiḥ | praphulla-nava-mañjarī-lalita-vallarī-veṣṭitaiḥ smarec chiśiritaṃ śivaṃ sita-matis tu vṛndāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानन्तरं सित-मतिः शुद्ध-मनाः सन् वृन्दावनं चिन्तयेत् । कीदृशं ? द्रुमैः शिशिरितं शीतली-कृतम् । कीदृशैः ? प्रकटम् उद्भटं सौरभं यस्य तच् च । तद् उद्गलित-माध्वीकं च प्रच्युत-मधु । उत्फुल्लं च विकसितं । सच् च उत्तमं यत् प्रसूनं पुष्पं नव-पल्लवं च । तयोः प्रकरः समूहः । तेन नम्राः शाखा येषां तैः । माध्विकेति-ह्रस्वत्वं महा-कवि-निबद्धत्वात् सोढव्यम् । प्रकट-सौरभाकुलित-मत्त-भृङ्गोल्लसद् इति पाठस् तु सुगम एव । पुनः कीदृशैः ? प्रफुल्लाभिर् नव-मञ्जरीभिर् ललिता मनोहरा या वल्लर्यः अग्र-शाखा लता वा, तभिर् वेष्टितैः । शिवं मङ्गल-रूपं, निर्बाधत्वात् परम-कल्याण-करत्वाच् च ** ह्भ्व्च् ५।१६८ ** विकासि-सुमनोरसास्वादन-मञ्जुलैः सञ्चरच्- छिलीमुख-मुखोद्गतैर् मुखरितान्तरं झङ्कृतैः । कपोत-शुक-शारिका-परभृतादिभिः पत्रिभिर् विराणितम् इतस् ततो भुजग-शत्रु-नृत्याकुलम्

athānantaraṃ sita-matiḥ śuddha-manāḥ san vṛndāvanaṃ cintayet | kīdṛśaṃ ? drumaiḥ śiśiritaṃ śītalī-kṛtam | kīdṛśaiḥ ? prakaṭam udbhaṭaṃ saurabhaṃ yasya tac ca | tad udgalita-mādhvīkaṃ ca pracyuta-madhu | utphullaṃ ca vikasitaṃ | sac ca uttamaṃ yat prasūnaṃ puṣpaṃ nava-pallavaṃ ca | tayoḥ prakaraḥ samūhaḥ | tena namrāḥ śākhā yeṣāṃ taiḥ | mādhviketi-hrasvatvaṃ mahā-kavi-nibaddhatvāt soḍhavyam | prakaṭa-saurabhākulita-matta-bhṛṅgollasad iti pāṭhas tu sugama eva | punaḥ kīdṛśaiḥ ? praphullābhir nava-mañjarībhir lalitā manoharā yā vallaryaḥ agra-śākhā latā vā, tabhir veṣṭitaiḥ | śivaṃ maṅgala-rūpaṃ, nirbādhatvāt parama-kalyāṇa-karatvāc ca ** HbhvC 5.168 ** vikāsi-sumanorasāsvādana-mañjulaiḥ sañcarac- chilīmukha-mukhodgatair mukharitāntaraṃ jhaṅkṛtaiḥ | kapota-śuka-śārikā-parabhṛtādibhiḥ patribhir virāṇitam itas tato bhujaga-śatru-nṛtyākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिन्द-दुहितुश् चलल्-लहरि-विप्रुषां वाहिभिर् विनिद्र-सरसी-रुहोदर-रजश्-चयोद्धूसरैः । प्रदीपित-मनोभव-व्रज-विलासिनी-वाससां विलोलन-विहारिभिः सतत-सेवितं मारुतैः

kalinda-duhituś calal-lahari-vipruṣāṃ vāhibhir vinidra-sarasī-ruhodara-rajaś-cayoddhūsaraiḥ | pradīpita-manobhava-vraja-vilāsinī-vāsasāṃ vilolana-vihāribhiḥ satata-sevitaṃ mārutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवाल-नव-पल्लवं मरकत-च्छदं वज्र-मौक्तिक- प्रकर-कोरकं कमल-राग-नाना-फलम् । स्थविष्ठम् अखिल-र्तुभिः सतत-सेवितं कामदं तद्-अन्तर् अपि कल्पकाङ्घ्रिपम् उदञ्चितं चिन्तयेत्

pravāla-nava-pallavaṃ marakata-cchadaṃ vajra-mauktika- prakara-korakaṃ kamala-rāga-nānā-phalam | sthaviṣṭham akhila-rtubhiḥ satata-sevitaṃ kāmadaṃ tad-antar api kalpakāṅghripam udañcitaṃ cintayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुहेम-शिखरावलेर् उदित-भानुवद् भास्वरम् अधो ऽस्य कनक-स्थलीम् अमृत-शीकरासारिणः । प्रदीप्त-मणि-कुट्टिमां कुसुम-रेणु-पुञ्जोज्ज्वलां स्मरेत् पुनर् अतन्द्रितो विगत-षट्-तरङ्गां बुधः

suhema-śikharāvaler udita-bhānuvad bhāsvaram adho 'sya kanaka-sthalīm amṛta-śīkarāsāriṇaḥ | pradīpta-maṇi-kuṭṭimāṃ kusuma-reṇu-puñjojjvalāṃ smaret punar atandrito vigata-ṣaṭ-taraṅgāṃ budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-रत्न-कुट्टिम-निविष्ट-महिष्ठ-योग- पीठेऽष्ट-पत्रम् अरणं कमलं विचिन्त्य । उद्यद्-विरोचन-सरोचिर् अमुष्य मध्ये सञ्चिन्तयेत् स्सुख-निविष्टम् अथो मुकुन्दम्

tad-ratna-kuṭṭima-niviṣṭa-mahiṣṭha-yoga- pīṭhe'ṣṭa-patram araṇaṃ kamalaṃ vicintya | udyad-virocana-sarocir amuṣya madhye sañcintayet ssukha-niviṣṭam atho mukundam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रामरत्न-दलिताञ्जन-मेघ-पुञ्ज- प्रत्यग्र-नील-जलजन्म-समान-भासम् । सुस्निग्ध-नील-घन-कुञ्चित-केश-जालं राजन्-मनोज्ञ-शिति-कण्ठ-शिखण्ड-चूडम्

sūtrāmaratna-dalitāñjana-megha-puñja- pratyagra-nīla-jalajanma-samāna-bhāsam | susnigdha-nīla-ghana-kuñcita-keśa-jālaṃ rājan-manojña-śiti-kaṇṭha-śikhaṇḍa-cūḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोलम्ब-लालित-सुर-द्रुम-सून-कल्पि- तोत्तंसम् उत्कच-नवोत्पल-कर्ण-पूरम् । लोलालक-स्फुरित-भाल-तल-प्रदीप्त- गोरोचना-तिलकम् उच्चल-चिल्लि-मालम्

rolamba-lālita-sura-druma-sūna-kalpi- tottaṃsam utkaca-navotpala-karṇa-pūram | lolālaka-sphurita-bhāla-tala-pradīpta- gorocanā-tilakam uccala-cilli-mālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपूर्ण-शारद-गताङ्क-शशाङ्क-बिम्ब- कान्ताननं कमल-पत्र-विशाल-नेत्रम् । रत्न-स्फुरन्-मकर-कुण्डल-रश्मि-दीप्त- गण्ड-स्थली-मुकुरम् उन्नत-चारु-नासम्

āpūrṇa-śārada-gatāṅka-śaśāṅka-bimba- kāntānanaṃ kamala-patra-viśāla-netram | ratna-sphuran-makara-kuṇḍala-raśmi-dīpta- gaṇḍa-sthalī-mukuram unnata-cāru-nāsam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिन्दूर-सुन्दरतराधरम् इन्दु-कुन्द- मन्दार-मन्द-हसित-द्युति-दीपिताङ्गम् । वन्य-प्रवाल-कुसुम-प्रचयावक्प्त- ग्रैवेयकोज्ज्वल-मनोहर-कम्बु-कष्ठम्

sindūra-sundaratarādharam indu-kunda- mandāra-manda-hasita-dyuti-dīpitāṅgam | vanya-pravāla-kusuma-pracayāvakpta- graiveyakojjvala-manohara-kambu-kaṣṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्त-भ्रमद्-भ्रमर-जुष्ट-विलम्बमान- सन्तानक-प्रसव-दाम-परिष्कृतांसम् । हारावली-भगण-राजित-पीवरोरो- व्योम-स्थली-ललित-कौस्तुभ-भानुमन्तम्

matta-bhramad-bhramara-juṣṭa-vilambamāna- santānaka-prasava-dāma-pariṣkṛtāṃsam | hārāvalī-bhagaṇa-rājita-pīvaroro- vyoma-sthalī-lalita-kaustubha-bhānumantam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवत्स-लक्षण-सुलक्षितम् उन्नतांस- आजानु-पीन-परिवृत्त-सुजात-बाहुम् । आबन्धुरोदरम् उदार-गभीर-नाभिं भृङ्गाङ्गनानिकर-वञ्जुल-रोम-राजिम्

śrīvatsa-lakṣaṇa-sulakṣitam unnatāṃsa- ājānu-pīna-parivṛtta-sujāta-bāhum | ābandhurodaram udāra-gabhīra-nābhiṃ bhṛṅgāṅganānikara-vañjula-roma-rājim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाना-मणि-प्रघटिताङ्गद-कङ्कणोर्मि- ग्रैवेय-सार-सन-नूपुर-तुन्द-बन्धम् । दिव्याङ्ग-राग-परिपिञ्जरिताङ्ग-यष्टि- मापीत-वस्त्र-परिवीत-नितम्ब-बिम्बम्

nānā-maṇi-praghaṭitāṅgada-kaṅkaṇormi- graiveya-sāra-sana-nūpura-tunda-bandham | divyāṅga-rāga-paripiñjaritāṅga-yaṣṭi- māpīta-vastra-parivīta-nitamba-bimbam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारूरुजानु-मनुवृत्त-मनोज्ञ-जङ्घं कान्तोन्नत-प्रपद-निन्दित-कूर्म-कान्तिम् । माणिक्य-दराण-लसन्-नखराजिराज- द्रत्नाङ्गुलि-च्छदन-सुन्दर-पाद-पद्मम्

cārūrujānu-manuvṛtta-manojña-jaṅghaṃ kāntonnata-prapada-nindita-kūrma-kāntim | māṇikya-darāṇa-lasan-nakharājirāja- dratnāṅguli-cchadana-sundara-pāda-padmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्याङ्कुशारदर-केतु-यवाब्ज-वज्र- संलक्षितारुण-कराङ्घ्रि-तलाभिरामम् । लावण्य-सार-समुदाय-विनिर्मिताङ्ग- सौन्दर्य-निर्जित-मनोभव-देह-कान्तिम्

matsyāṅkuśāradara-ketu-yavābja-vajra- saṃlakṣitāruṇa-karāṅghri-talābhirāmam | lāvaṇya-sāra-samudāya-vinirmitāṅga- saundarya-nirjita-manobhava-deha-kāntim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्यारविन्द-परिपूरित-वेणु-रन्ध्र- लोलत्-कराङ्गुलि-समीरित-दिव्य-रागैः । शश्वद्-द्द्रवीकृत-विकृष्ट-समस्त-जन्तु- सन्तान-सन्ततिम् अनन्त-सुखाम्बु-राशिम्

āsyāravinda-paripūrita-veṇu-randhra- lolat-karāṅguli-samīrita-divya-rāgaiḥ | śaśvad-ddravīkṛta-vikṛṣṭa-samasta-jantu- santāna-santatim ananta-sukhāmbu-rāśim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोभिर् मुखाम्बुज-विलीन-विलोचनाभि- रूधोभर-स्खलित-मन्थर-मन्दगाभिः । दन्ताग्र-दष्ट-परिशिष्ट-तृणाङ्कुराभि- रालम्ब्-वालधि-लताभिवीतम्

gobhir mukhāmbuja-vilīna-vilocanābhi- rūdhobhara-skhalita-manthara-mandagābhiḥ | dantāgra-daṣṭa-pariśiṣṭa-tṛṇāṅkurābhi- rālamb-vāladhi-latābhivītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्रस्रवस्तन-विचूषण-पूर्ण-निश्च- लास्यावटक्षरित-फेनिल-दुग्ध-मुग्धैः । वेणु-प्रवर्तित-मनोहर-मन्द्रगीत- दत्तोच्च-कर्ण-युगलैर् अपि तर्णकैश् च

saprasravastana-vicūṣaṇa-pūrṇa-niśca- lāsyāvaṭakṣarita-phenila-dugdha-mugdhaiḥ | veṇu-pravartita-manohara-mandragīta- dattocca-karṇa-yugalair api tarṇakaiś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यग्र-शृङ्ग-मृदु-मस्तक-सम्प्रहार- संरम्भ-वल्गन-विलोल-खुराग्र-पातैः । आमेदुरैर् बहुल-सास्न-गलैर् उदग्र- पुच्छैश् च वत्सतर-वत्सतरी-निकायैः

pratyagra-śṛṅga-mṛdu-mastaka-samprahāra- saṃrambha-valgana-vilola-khurāgra-pātaiḥ | āmedurair bahula-sāsna-galair udagra- pucchaiś ca vatsatara-vatsatarī-nikāyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हम्बा-रव-क्षुभित-दिग्-वलयैर् महद्भि- रप्य् उक्षभिः पृथु-ककुद्भर-भार-खिन्नैः । उत्तम्भित-श्रुति-पुटी-परिवीत-वंश- ध्वानामृतोद्धत-विकाशि-विशाल-घोणैः

hambā-rava-kṣubhita-dig-valayair mahadbhi- rapy ukṣabhiḥ pṛthu-kakudbhara-bhāra-khinnaiḥ | uttambhita-śruti-puṭī-parivīta-vaṃśa- dhvānāmṛtoddhata-vikāśi-viśāla-ghoṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपैः समान-गुण-शील-वयो-विलास- वेशैश् च मूर्च्छित-कल-स्वन-वेणु-वीणैः । मन्द्रोच्चतार-पट-गान-परैर् विलोल- दोर्-वल्लरी-ललित-लास्य-विधान-दक्षैः

gopaiḥ samāna-guṇa-śīla-vayo-vilāsa- veśaiś ca mūrcchita-kala-svana-veṇu-vīṇaiḥ | mandroccatāra-paṭa-gāna-parair vilola- dor-vallarī-lalita-lāsya-vidhāna-dakṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घान्त-पीवर-कटीर-तटी-निबद्ध- व्यालोल-किङ्किणि-घटारटितैर् अटद्भिः । मुग्धैस् तरक्षु-नख-कल्पित-कण्ठ-भूषै- रव्यक्त-मञ्जु-वचनैः पृथुकैः परीतम्

jaṅghānta-pīvara-kaṭīra-taṭī-nibaddha- vyālola-kiṅkiṇi-ghaṭāraṭitair aṭadbhiḥ | mugdhais tarakṣu-nakha-kalpita-kaṇṭha-bhūṣai- ravyakta-mañju-vacanaiḥ pṛthukaiḥ parītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुललित-गोप-सुन्दरीणां पृथु-निविवीष-नितम्ब-मन्थराणाम् । गुरु-कुच-भर-भङ्गुरावलग्न- त्रिवलि-विजृम्भित-रोम-राजि-भाजाम्

atha sulalita-gopa-sundarīṇāṃ pṛthu-nivivīṣa-nitamba-mantharāṇām | guru-kuca-bhara-bhaṅgurāvalagna- trivali-vijṛmbhita-roma-rāji-bhājām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-अतिमधुर-चारु-वेणु-वाद्या- मृत-रस-पल्लविताङ्गजाङ्घ्रिपाणाम् । मुकुल-विसर-रम्य-रूढ-रोमो- द्गम-समलङ्कृत-गान-वल्लरीणाम्

tad-atimadhura-cāru-veṇu-vādyā- mṛta-rasa-pallavitāṅgajāṅghripāṇām | mukula-visara-ramya-rūḍha-romo- dgama-samalaṅkṛta-gāna-vallarīṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-अतिरुचिर-मन्द-हास-चन्द्रा- तप-परिजृम्भित-राग-वारि-राशेः । तरलतर-तरङ्ग-भङ्ग-विप्रुट्- प्रकर-सम-श्रम-बिन्दु-सन्ततानाम्

tad-atirucira-manda-hāsa-candrā- tapa-parijṛmbhita-rāga-vāri-rāśeḥ | taralatara-taraṅga-bhaṅga-vipruṭ- prakara-sama-śrama-bindu-santatānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-अतिललित-मन्द-चिल्लि-चाप- च्युत-निशितेक्षण-मार-बाण-वृष्ट्या । दलित-सकल-मर्म-विह्वलाङ्ग- प्रविसृत-दुःसह-वेपथु-व्यथानाम्

tad-atilalita-manda-cilli-cāpa- cyuta-niśitekṣaṇa-māra-bāṇa-vṛṣṭyā | dalita-sakala-marma-vihvalāṅga- pravisṛta-duḥsaha-vepathu-vyathānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-अतिसुभग-कम्र-रूप-शोभा- मृत-रस-पान-विधान-लालसाभ्याम् । प्रणय-सलिल-पूर-वाहिनीना- मलस-विलोल-विलोचनाम्बुजाभ्याम्

tad-atisubhaga-kamra-rūpa-śobhā- mṛta-rasa-pāna-vidhāna-lālasābhyām | praṇaya-salila-pūra-vāhinīnā- malasa-vilola-vilocanāmbujābhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्रंसत्-कवरी-कलाप-विगलत्-फुल्ल-प्रसून-स्रव- न्-माध्वी-लम्पट-चञ्चरीक-घटया संसेवितानां मुहुः । मारोन्माद-मद-स्खलन्-मृदु-गिराम् आलोल-काञ्च्य्-उच्छ्वस- न्नीवी-विश्लथ-मान-चीन-हिचयान्ताविर्-नितम्ब-त्विषाम्

visraṃsat-kavarī-kalāpa-vigalat-phulla-prasūna-srava- n-mādhvī-lampaṭa-cañcarīka-ghaṭayā saṃsevitānāṃ muhuḥ | māronmāda-mada-skhalan-mṛdu-girām ālola-kāñcy-ucchvasa- nnīvī-viślatha-māna-cīna-hicayāntāvir-nitamba-tviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्खलित-ललित-पादाम्भोज-मन्दाभिधान- क्वणित-मणि-तुलाकोट्य्-आकुलाशामुखानाम् । चलद्-अधर-दलानां कुट्-नल-पक्ष्मलाक्षि- द्वय-सरसिरुहाणाम् उल्लसत्-कुण्डलानाम्

skhalita-lalita-pādāmbhoja-mandābhidhāna- kvaṇita-maṇi-tulākoṭy-ākulāśāmukhānām | calad-adhara-dalānāṃ kuṭ-nala-pakṣmalākṣi- dvaya-sarasiruhāṇām ullasat-kuṇḍalānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्खलितस्य स्खलन-युक्तस्य ललितस्य च पादाम्भोजस्य मन्दाभिघातेन ईषद् भू-भागअ-प्रहारेण क्वणितः कृत-शब्दो मणि-मयो यस् तुलाकोटिर् नूपुरं, तेनाकुलं शब्द-व्याप्तम् आशानां दिशां मुखं याभ्यस् तासाम् । कुड्मलत् मुकुलायमानं पक्ष्मलं च उत्कृष्ट-पक्ष्म-युक्तम् अक्षि-द्वय-सरसि-रुहं यासाम् ** ह्भ्व्च् ५।१९६ ** द्राघिष्ठ-श्वसन-समीरणाभिताप- प्रम्लानीभवद्-अरुणोष्ठ-पल्लवानाम् । नानोपायन-विलसत्-कराम्बुजाना- मालीभिः सतत-निषेवितं समन्तात्

skhalitasya skhalana-yuktasya lalitasya ca pādāmbhojasya mandābhighātena īṣad bhū-bhāgaa-prahāreṇa kvaṇitaḥ kṛta-śabdo maṇi-mayo yas tulākoṭir nūpuraṃ, tenākulaṃ śabda-vyāptam āśānāṃ diśāṃ mukhaṃ yābhyas tāsām | kuḍmalat mukulāyamānaṃ pakṣmalaṃ ca utkṛṣṭa-pakṣma-yuktam akṣi-dvaya-sarasi-ruhaṃ yāsām ** HbhvC 5.196 ** drāghiṣṭha-śvasana-samīraṇābhitāpa- pramlānībhavad-aruṇoṣṭha-pallavānām | nānopāyana-vilasat-karāmbujānā- mālībhiḥ satata-niṣevitaṃ samantāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्राघिष्ठो ऽतिदीर्घः श्वासन-समीरणः श्वास-वायुस् तेन अभितापः सन्तापस् तेन प्रम्लानी-भवन् अरुणोष्ठ-पल्लवो यासाम् ** ह्भ्व्च् ५।१९७ ** तासाम् आयत-लोल-नील-नयन-व्याकोष-नीलाम्बुज- स्रग्भिः सम्परिपूजिताखिल-तनुं नाना-विनोदास्पदम् । तन्-मुग्धानन-पङ्कज-प्रविगलन्-माध्वी-रसास्वादिनीं विभ्राणं प्रणयोन्मदाक्षि-मधु-कृन्-मालां मनोहारिणीम्

drāghiṣṭho 'tidīrghaḥ śvāsana-samīraṇaḥ śvāsa-vāyus tena abhitāpaḥ santāpas tena pramlānī-bhavan aruṇoṣṭha-pallavo yāsām ** HbhvC 5.197 ** tāsām āyata-lola-nīla-nayana-vyākoṣa-nīlāmbuja- sragbhiḥ samparipūjitākhila-tanuṃ nānā-vinodāspadam | tan-mugdhānana-paṅkaja-pravigalan-mādhvī-rasāsvādinīṃ vibhrāṇaṃ praṇayonmadākṣi-madhu-kṛn-mālāṃ manohāriṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याकोशं विकसितं, प्रणयाद् उन्मदे उद्गत-मदे अक्षिणी एव मधु-कृन्-माला भ्रमर-पङ्क्तिः । तां बिभ्राणम् प्रकटयन्तम् । श्री-लोचनयोर् इतस् ततो बहुधा निपतनेन सर्वतो दर्शनान् मालेत्य् उक्तम् । कीदृशीम् ? तासां यन् मुग्धं मनोहरम् आनन-पङ्कजं । तस्मात् प्रविगलितो माध्वी-रसस्य मकरन्दस्य आस्वादन- शीलाम् । अत एव मनोहारिणीं ** ह्भ्व्च् ५।१९८ ** गोप-गोपी-पशूनां बहिः स्मरेद् अग्रतो ऽस्य गीर्वाण-घटाम् । वित्तार्थिनीं विरिञ्चि-त्रिनयन- शतमन्यु-पूर्विकां स्तोत्र-पराम्

vyākośaṃ vikasitaṃ, praṇayād unmade udgata-made akṣiṇī eva madhu-kṛn-mālā bhramara-paṅktiḥ | tāṃ bibhrāṇam prakaṭayantam | śrī-locanayor itas tato bahudhā nipatanena sarvato darśanān mālety uktam | kīdṛśīm ? tāsāṃ yan mugdhaṃ manoharam ānana-paṅkajaṃ | tasmāt pravigalito mādhvī-rasasya makarandasya āsvādana- śīlām | ata eva manohāriṇīṃ ** HbhvC 5.198 ** gopa-gopī-paśūnāṃ bahiḥ smared agrato 'sya gīrvāṇa-ghaṭām | vittārthinīṃ viriñci-trinayana- śatamanyu-pūrvikāṃ stotra-parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं क्रमेण वित्त-धर्म-मोक्ष-कामाख्य-पुरुषार्थचतुष्टयस्य तथा सर्वतः श्रेष्ठस्य पञ्चम-पुरुषार्थ-रूपाया भक्तेश् च वाञ्छायाः प्रदानां देवादीनां ध्यानम् आह-गोपेति पञ्चभिः । अस्य कृष्णस्य अग्रतः सम्मुखे ** ह्भ्व्च् ५।१९९ ** तद्-दक्षिणतो मुनि-निकरं दृढ-धर्म-वाञ्छम् आनाय-परम् । योगीन्द्रान् अथ पृष्ठे मुमुक्ष- माणान् समाधिना सनकाद्यान्

idānīṃ krameṇa vitta-dharma-mokṣa-kāmākhya-puruṣārthacatuṣṭayasya tathā sarvataḥ śreṣṭhasya pañcama-puruṣārtha-rūpāyā bhakteś ca vāñchāyāḥ pradānāṃ devādīnāṃ dhyānam āha-gopeti pañcabhiḥ | asya kṛṣṇasya agrataḥ sammukhe ** HbhvC 5.199 ** tad-dakṣiṇato muni-nikaraṃ dṛḍha-dharma-vāñcham ānāya-param | yogīndrān atha pṛṣṭhe mumukṣa- māṇān samādhinā sanakādyān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे चास्य मुनि-निकरं स्मरेत् । दृढा धर्मे वाञ्छा यस्य तम् ** ह्भ्व्च् ५।२०० ** सव्ये सकान्तान् अथ यक्ष-सिद्ध- गन्धर्व-विद्याधर-चारणांश् च । स-किन्नरान् अप्सरसश् च मुख्याः कामार्थिनो नर्तन-गीत-वाद्यैः

dakṣiṇe cāsya muni-nikaraṃ smaret | dṛḍhā dharme vāñchā yasya tam ** HbhvC 5.200 ** savye sakāntān atha yakṣa-siddha- gandharva-vidyādhara-cāraṇāṃś ca | sa-kinnarān apsarasaś ca mukhyāḥ kāmārthino nartana-gīta-vādyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-कान्तान् पत्नी-सहितान् यक्षादींश् च स्मरेत् । कथम्-भूतान् ? नर्तनाद्यैः कामार्थिनो निज-निजाभीष्ट-प्रार्थकान् । मुख्याः श्रेष्ठाः उर्वश्य्-आद्या अप्सरसश् च स्मरेत् ** ह्भ्व्च् ५।२०१ ** शङ्खेन्दु-कुन्द-धवलं सकलागम-ज्ञं सौदामनी-तति-पिङ्ग-जटा-कलापम् । तत्-पाद-पङ्कज-गताम् अचलां च भक्तिं वाञ्छन्तम् उज्झिततरान्य-समस्त-सङ्गम्

sa-kāntān patnī-sahitān yakṣādīṃś ca smaret | katham-bhūtān ? nartanādyaiḥ kāmārthino nija-nijābhīṣṭa-prārthakān | mukhyāḥ śreṣṭhāḥ urvaśy-ādyā apsarasaś ca smaret ** HbhvC 5.201 ** śaṅkhendu-kunda-dhavalaṃ sakalāgama-jñaṃ saudāmanī-tati-piṅga-jaṭā-kalāpam | tat-pāda-paṅkaja-gatām acalāṃ ca bhaktiṃ vāñchantam ujjhitatarānya-samasta-saṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य श्री-कृष्णस्य पाद-पङ्क-जगतां तद्-विषयिणीम् इत्य् अर्थः । उज्झिततरो नितरां परित्यक्तो ऽन्यस्मिन् भक्ति-व्यतिरिक्ते समस्ते सङ्ग आसक्तिर् येन तम् ** ह्भ्व्च् ५।२०२ ** नाना-विध-श्रुति-गणान्वित-सप्त-राग- ग्राम-त्रयी-गत-मनोहर-मूर्छनाभिः । सम्प्रीणयन्तम् उदिताभिर् अमुं महत्या सञ्चिन्तयेन् नभसि धातृ-सुतं मुनीन्द्रम्

tasya śrī-kṛṣṇasya pāda-paṅka-jagatāṃ tad-viṣayiṇīm ity arthaḥ | ujjhitataro nitarāṃ parityakto 'nyasmin bhakti-vyatirikte samaste saṅga āsaktir yena tam ** HbhvC 5.202 ** nānā-vidha-śruti-gaṇānvita-sapta-rāga- grāma-trayī-gata-manohara-mūrchanābhiḥ | samprīṇayantam uditābhir amuṃ mahatyā sañcintayen nabhasi dhātṛ-sutaṃ munīndram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव अमुं श्री-कृष्णं महत्याख्यया कच्छपिकया स्वकीय-वीणया प्रीणयन्तम् । काभिः ? नाना-विधः षट्-त्रिंशद्-भेदात्मको यः श्रुति-गणो नाद-समूहस् तेनान्विता ये सप्त रागाः निषादादि-स्वरा मेघनाद-वसन्तादि-रागा वा, तेषु वा ग्राम-त्रयी तत्र ग्रामाणां त्रयाणां समाहारस् तस्यां गताः प्राप्ता या मनोहरा मूर्छनास् ताभिः । किम्भूताभिः ? उदिताभिः स्वयम् एव प्राकट्यं प्राप्ताभिः । महत्योदिताभिर् इति वा सम्बन्धः । अत एव मुनीन्द्रं मुनि-गण-श्रेष्ठं धातृ-सुतं श्री-नारदं नभसि सम्यक् चिन्तयेत् ** ह्भ्व्च् ५।२०३ ** श्री-गौतमीय-तन्त्रे- अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि सर्व-पाप-प्रणाशनम् । पीताम्बर-धरं कृष्णं पुण्डरीक-निभेक्षणम्

ata eva amuṃ śrī-kṛṣṇaṃ mahatyākhyayā kacchapikayā svakīya-vīṇayā prīṇayantam | kābhiḥ ? nānā-vidhaḥ ṣaṭ-triṃśad-bhedātmako yaḥ śruti-gaṇo nāda-samūhas tenānvitā ye sapta rāgāḥ niṣādādi-svarā meghanāda-vasantādi-rāgā vā, teṣu vā grāma-trayī tatra grāmāṇāṃ trayāṇāṃ samāhāras tasyāṃ gatāḥ prāptā yā manoharā mūrchanās tābhiḥ | kimbhūtābhiḥ ? uditābhiḥ svayam eva prākaṭyaṃ prāptābhiḥ | mahatyoditābhir iti vā sambandhaḥ | ata eva munīndraṃ muni-gaṇa-śreṣṭhaṃ dhātṛ-sutaṃ śrī-nāradaṃ nabhasi samyak cintayet ** HbhvC 5.203 ** śrī-gautamīya-tantre- atha dhyānaṃ pravakṣyāmi sarva-pāpa-praṇāśanam | pītāmbara-dharaṃ kṛṣṇaṃ puṇḍarīka-nibhekṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्त-नेत्राधरं रक्त-पाण-पाद-नखं शुभम् । कौस्तुभोद्भासितोरस्कं नाना-रत्न-विभूषितम्

rakta-netrādharaṃ rakta-pāṇa-pāda-nakhaṃ śubham | kaustubhodbhāsitoraskaṃ nānā-ratna-vibhūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-धाम-विलसन्-मुक्ता-बद्ध-हारोपशोभितम् । नाना-रत्न-प्रभोद्भासि-मुकुटं दिव्य-तेजसम्

tad-dhāma-vilasan-muktā-baddha-hāropaśobhitam | nānā-ratna-prabhodbhāsi-mukuṭaṃ divya-tejasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर-केयूर-कटक-कुण्डलैः परिमण्डितम् । श्रीवत्स-वक्षसं चारु-नूपुराद्य्-उपशोभितम्

hara-keyūra-kaṭaka-kuṇḍalaiḥ parimaṇḍitam | śrīvatsa-vakṣasaṃ cāru-nūpurādy-upaśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाना-रत्न-विचित्रैश् च कटि-सूत्राङ्गुलीयकैः । बर्हि-पत्र-कृतापीडं वन्य-पुष्पैर् अलङ्कृतम्

nānā-ratna-vicitraiś ca kaṭi-sūtrāṅgulīyakaiḥ | barhi-patra-kṛtāpīḍaṃ vanya-puṣpair alaṅkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदम्ब-कुसुमोद्बद्ध-वन-माला-विभूषितम् । स-चन्द्र-तारकानन्दि-विमलाम्बर-सन्निभम्

kadamba-kusumodbaddha-vana-mālā-vibhūṣitam | sa-candra-tārakānandi-vimalāmbara-sannibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेणुं गृहीत्वा हस्ताभ्यां मुखे संयोज्य संस्थितम् । गायन्तं दिव्य-गानैश् च गोष्ठ-मध्य-गतं हरिम्

veṇuṃ gṛhītvā hastābhyāṃ mukhe saṃyojya saṃsthitam | gāyantaṃ divya-gānaiś ca goṣṭha-madhya-gataṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गाद् इव परिभ्रष्ट-कन्यका-शत-वेष्टितम् । सर्व-लक्षण-सम्पन्नं सौन्दर्येणाभिशोभितम्

svargād iva paribhraṣṭa-kanyakā-śata-veṣṭitam | sarva-lakṣaṇa-sampannaṃ saundaryeṇābhiśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभं जगन्-मङ्गल-रूपं, तस्य कौस्तुभस्य धाम्ना तेजसा विलसन्तीभिर् मुक्ताभिर् आच्छन्नेन संवेष्टितेन हारेण उपशोभितम् । मुक्ता-बद्धेति वा पाठः । कटि-सूत्रेणाङ्गुलीयकैश् चालङ्कृतम् । स-चन्द्राभिस् ताराभिर् आनन्दं सुख-करं यद् विमलम् अम्बरं व्योम तत् सदृशम् । अत्र चन्द्र-स्थाने कौस्तुभः । तारा-स्थाने कदम्ब-माला । अम्बर-स्थाने श्रीमद्-वक्षः-स्थलम् ऊह्यम् । स्वर्गाद् इव परिभ्रष्टानां परम-सुन्दरीणाम् इत्य् अर्थः । तदृशीनां कन्यानां श्री-गोप-कुमारीणां शतेन वेष्टितम् । शत-शब्दो ऽत्रासङ्ख्यत्वे ** ह्भ्व्च् ५।२०४-२११ ** मोहनं सर्व-गोपीनां सर्वासां च गवाम् अपि । लेलिह्यमानं वत्सैश् च धेनुभिश् च समन्ततः

śubhaṃ jagan-maṅgala-rūpaṃ, tasya kaustubhasya dhāmnā tejasā vilasantībhir muktābhir ācchannena saṃveṣṭitena hāreṇa upaśobhitam | muktā-baddheti vā pāṭhaḥ | kaṭi-sūtreṇāṅgulīyakaiś cālaṅkṛtam | sa-candrābhis tārābhir ānandaṃ sukha-karaṃ yad vimalam ambaraṃ vyoma tat sadṛśam | atra candra-sthāne kaustubhaḥ | tārā-sthāne kadamba-mālā | ambara-sthāne śrīmad-vakṣaḥ-sthalam ūhyam | svargād iva paribhraṣṭānāṃ parama-sundarīṇām ity arthaḥ | tadṛśīnāṃ kanyānāṃ śrī-gopa-kumārīṇāṃ śatena veṣṭitam | śata-śabdo 'trāsaṅkhyatve ** HbhvC 5.204-211 ** mohanaṃ sarva-gopīnāṃ sarvāsāṃ ca gavām api | lelihyamānaṃ vatsaiś ca dhenubhiś ca samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्ध-गन्धर्व-यक्षैश् च अप्सरोभिर् विहङ्गमैः । सुरासुर-मनुष्यैश् च स्थावरैः पन्नगैर् अपि

siddha-gandharva-yakṣaiś ca apsarobhir vihaṅgamaiḥ | surāsura-manuṣyaiś ca sthāvaraiḥ pannagair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगैर् विद्याधरैश् चैव वीक्ष्यमाणं सुविस्मितैः । नारदेन वशिष्ठेन विश्वामित्रेण धीमता

mṛgair vidyādharaiś caiva vīkṣyamāṇaṃ suvismitaiḥ | nāradena vaśiṣṭhena viśvāmitreṇa dhīmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराशरेण व्यासेन भृगुणाङ्गिरसा तथा । दक्षेण शौनकात्रिभ्यां सिद्धेन कपिलेन च

parāśareṇa vyāsena bhṛguṇāṅgirasā tathā | dakṣeṇa śaunakātribhyāṃ siddhena kapilena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनकाद्यिर् मुनीन्द्रैश् च ब्रह्म-लोक-गतैर् अपि । अन्यैर् अपि च संयुक्तं कृष्णं ध्यायेद् अहर्निशम्

sanakādyir munīndraiś ca brahma-loka-gatair api | anyair api ca saṃyuktaṃ kṛṣṇaṃ dhyāyed aharniśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्क्षेपेण श्री-सनत्-कुमार-कल्पेऽपि- अव्यान् मीलत्-कलाय-द्युतिर् अहि-रिपु-पिच्छोल्लसत् केश-जालो गोपी-नेत्रोत्सवाराधित-ललित-वपुर् गोप-गो-वृन्द-वीतः । श्रीमद्-वक्त्रारविन्द-प्रतिसहित्-शशाङ्काकृतिः पीत-वासा देवो ऽसौ वेणु-नाद-क्षपित-जन-धृतिर् देवकी-नन्दनो नः

saṅkṣepeṇa śrī-sanat-kumāra-kalpe'pi- avyān mīlat-kalāya-dyutir ahi-ripu-picchollasat keśa-jālo gopī-netrotsavārādhita-lalita-vapur gopa-go-vṛnda-vītaḥ | śrīmad-vaktrāravinda-pratisahit-śaśāṅkākṛtiḥ pīta-vāsā devo 'sau veṇu-nāda-kṣapita-jana-dhṛtir devakī-nandano naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति । असौ अनिर्वचनीय-माहात्म्यः श्री-देवकी-नन्दनो देवो नः अस्मान् अव्यात् रक्षतु । कलायस्य तत्-पुष्पस्येव द्युतिः श्यामा कान्तिर् यस्य सः ** ह्भ्व्च् ५।२१७ ** अथान्तर्-यागः ध्यात्वैवं भगवन्तं तं सम्प्रार्थ्य च यथा-सुखम् । आदौ सम्पूजयेत् सर्वैर् उपचारैश् च मानसैः

| iti | asau anirvacanīya-māhātmyaḥ śrī-devakī-nandano devo naḥ asmān avyāt rakṣatu | kalāyasya tat-puṣpasyeva dyutiḥ śyāmā kāntir yasya saḥ ** HbhvC 5.217 ** athāntar-yāgaḥ dhyātvaivaṃ bhagavantaṃ taṃ samprārthya ca yathā-sukham | ādau sampūjayet sarvair upacāraiś ca mānasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेख्या ये बहिर् अर्चयाम् उपचारा विभागशः । ते सर्वेऽप्य् अन्तर्-अर्चायां कल्पनीया यथा-रुचि

lekhyā ye bahir arcayām upacārā vibhāgaśaḥ | te sarve'py antar-arcāyāṃ kalpanīyā yathā-ruci

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रार्थना-विधिः श्री-नारद-पञ्चरात्रे- स्वागतं देव-देवेश सन्निधौ भव केशव । गृहाण मानसीं पूजां यथार्थ-परिभाविनाम्

atha prārthanā-vidhiḥ śrī-nārada-pañcarātre- svāgataṃ deva-deveśa sannidhau bhava keśava | gṛhāṇa mānasīṃ pūjāṃ yathārtha-paribhāvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। इति । अथोपचारैर् बाह्यैश् च स्वात्मन्य् एव स्थितं प्रभुम् । पूजयन् स्थापयेद् आदौ शङ्खं सत्-सम्प्रदायतः

| iti | athopacārair bāhyaiś ca svātmany eva sthitaṃ prabhum | pūjayan sthāpayed ādau śaṅkhaṃ sat-sampradāyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शङ्ख-प्रतिष्ठा स्वस्य वामाग्रतो भूमाव् उल्लिख्य त्र्य्-अस्र-मण्डलम् । ततास्त्र-क्षालितं शङ्खं साधारं स्थापयेद् बुधः

atha śaṅkha-pratiṣṭhā svasya vāmāgrato bhūmāv ullikhya try-asra-maṇḍalam | tatāstra-kṣālitaṃ śaṅkhaṃ sādhāraṃ sthāpayed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खे हृदय-मन्त्रेण गन्ध-पुष्पाक्षतान् क्षिपेत् । व्युत्क्रान्तैर् मातृकार्णैस् तं शिरो ऽन्तैः केन पूरयेत्

śaṅkhe hṛdaya-mantreṇa gandha-puṣpākṣatān kṣipet | vyutkrāntair mātṛkārṇais taṃ śiro 'ntaiḥ kena pūrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-बिन्दुना म-कारेण तद्-आधारेऽग्नि-मण्डलम् । सम्पूजयेद् अ-कारेण शङ्खे चादित्य-मण्डलम्

sa-bindunā ma-kāreṇa tad-ādhāre'gni-maṇḍalam | sampūjayed a-kāreṇa śaṅkhe cāditya-maṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उ-कारेण जले सोम-मण्डलं च तथार्चयेत् । तीर्थ-मन्त्रेण तीर्थान्य् आवाहयेच् चार्क-मण्डलम्

u-kāreṇa jale soma-maṇḍalaṃ ca tathārcayet | tīrtha-mantreṇa tīrthāny āvāhayec cārka-maṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णं चावाह्य हृत्-पद्माद् गालिनीं शिखयेक्षयेत् । नेत्र-मन्त्रेण वीक्ष्यान्तः कवचेनावगुण्ठएत्

kṛṣṇaṃ cāvāhya hṛt-padmād gālinīṃ śikhayekṣayet | netra-mantreṇa vīkṣyāntaḥ kavacenāvaguṇṭhaet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यान् न्यासं जले मूल-मन्त्राङ्गानां ततो दिशः । बद्ध्वास्त्रेणामृतीकुऋयाद् अथ तद्-धेनु-मुद्रया

kuryān nyāsaṃ jale mūla-mantrāṅgānāṃ tato diśaḥ | baddhvāstreṇāmṛtīkuṛyād atha tad-dhenu-mudrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् चक्र-मुद्रया रक्ष्य सलिलं मत्स्य-मुद्रया । आच्छाद्य संस्पृशन् शङ्खं जपेन् मूलं ततो ऽष्टशः

tac cakra-mudrayā rakṣya salilaṃ matsya-mudrayā | ācchādya saṃspṛśan śaṅkhaṃ japen mūlaṃ tato 'ṣṭaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज् जलं प्रोक्षणी-पात्रे किंचित् क्षिप्त्वा त्रिर् उक्षयेत् । तच्-छेषेणार्चन-द्रव्य-जातानि स्व-तनूम् अपि

taj jalaṃ prokṣaṇī-pātre kiṃcit kṣiptvā trir ukṣayet | tac-cheṣeṇārcana-dravya-jātāni sva-tanūm api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनिष्ठाङ्गुष्ठकौ सक्तौ करयोर् इतरेतरम् । तर्जनी-मध्यमानामाः संहता भुग्न-सज्जिताः । मुद्रैषा गालिनी प्रोक्ता शङ्खस्योपरि चालिता

kaniṣṭhāṅguṣṭhakau saktau karayor itaretaram | tarjanī-madhyamānāmāḥ saṃhatā bhugna-sajjitāḥ | mudraiṣā gālinī proktā śaṅkhasyopari cālitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपास्यावशिष्टान्तः शङ्खं वर्धनिकाम्बुना । पुनर् आपूर्य कृष्णाग्रे न्यसेद् आचारतः सताम्

tato 'pāsyāvaśiṣṭāntaḥ śaṅkhaṃ vardhanikāmbunā | punar āpūrya kṛṣṇāgre nyased ācārataḥ satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्व-देहे पीठ-पूजा गुरून् मूर्ध्नि गणेशं च मूलाधारेऽभिपूज्य तम् । पीठ-न्यासानुसारेण पीठं चात्मनि पूजयेत्

atha sva-dehe pīṭha-pūjā gurūn mūrdhni gaṇeśaṃ ca mūlādhāre'bhipūjya tam | pīṭha-nyāsānusāreṇa pīṭhaṃ cātmani pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ देवाङ्गेषु मन्त्राङ्गादि-न्यासः ततो जपन् काम-बीजं त्रि-स्थान-स्थं परं महः । मूल-मन्त्रात्मकं बीजेनैकीभूतं विचिन्तयेत्

atha devāṅgeṣu mantrāṅgādi-nyāsaḥ tato japan kāma-bījaṃ tri-sthāna-sthaṃ paraṃ mahaḥ | mūla-mantrātmakaṃ bījenaikībhūtaṃ vicintayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् च पञ्चाङ्ग-न्यासेन साकारं स्वेष्ट-दैवतम् । विचिन्त्य पञ्चाङ्गादीनि न्यस्येत् तस्मिन् यथात्मनि

tac ca pañcāṅga-nyāsena sākāraṃ sveṣṭa-daivatam | vicintya pañcāṅgādīni nyasyet tasmin yathātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्युर् भगवति प्रादुर्भूते कृष्णे च वैष्णवाः । तत्-तन्-न्यासान् अभेदाय मनोर् भगवता सह

kuryur bhagavati prādurbhūte kṛṣṇe ca vaiṣṇavāḥ | tat-tan-nyāsān abhedāya manor bhagavatā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिन् न्यस्यन्ति तत्त्वादीन्न् अव्यक्तानि यथोदितम् । मन्त्रार्णैः स्वर-हंसाद्यैर् भूषणेषु प्रभोः क्रमात्

kecin nyasyanti tattvādīnn avyaktāni yathoditam | mantrārṇaiḥ svara-haṃsādyair bhūṣaṇeṣu prabhoḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ बाह्योपचारैर् अन्तः-पूजा तस्मिन् पीठे तम् आसीनं भगवन्तं विभावयन् । आसनाद्यैस् तु पुष्पान्तैर् यथा-विध्य् अर्चयेद् बुधः

atha bāhyopacārair antaḥ-pūjā tasmin pīṭhe tam āsīnaṃ bhagavantaṃ vibhāvayan | āsanādyais tu puṣpāntair yathā-vidhy arcayed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुखेऽर्चयेद् वेणुं वनमालां च वक्षसि । दक्षस्तनोर्ध्वे श्रीवत्सं सव्ये तत्रैव कौस्तुभम्

tato mukhe'rcayed veṇuṃ vanamālāṃ ca vakṣasi | dakṣastanordhve śrīvatsaṃ savye tatraiva kaustubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैष्णवश् चन्दनेनामुम् आलिप्योपक-निष्ठया । प्राग्वद् दीप-शिखाकार-तिलकानि द्विषड् लिखेत्

vaiṣṇavaś candanenāmum ālipyopaka-niṣṭhayā | prāgvad dīpa-śikhākāra-tilakāni dviṣaḍ likhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं पञ्चभिः पुष्पाञ्जलिभिश् चाभिपूज्य तम् । धूपं दीपं च नैवेद्यं मुख-वासादि चार्पयेत्

yathoktaṃ pañcabhiḥ puṣpāñjalibhiś cābhipūjya tam | dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ mukha-vāsādi cārpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.